Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Αμερικανικός εμφύλιος
Κρητική επανάσταση 1866-69
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Άλλες Κατηγορίες > Θέματα για τον πόλεμο
Συμμαχικοί βομβαρδισμοί: Η ηθική του τρόμου
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΣΣΑΠΑΣ
"Όλα τα πράγματα αποτελούν αντικείμενο ερμηνείας. Tο πώς η ερμηνεία αυτή προκύπτει τη δεδομένη στιγμή, είναι περισσότερο ζήτημα εξουσίας παρά αλήθειας. Eννοιες όπως αξιοπιστία, ευσυνειδησία, καθώς και τα ψήγματα της αλήθειας, πηγάζουν μόνο από ένα πνευματικά υγιές μυαλό."

Φρήντριχ Nίτσε

Με την κήρυξη του B' Παγκοσμίου Πολέμου, η Aγγλία γνωστοποίησε άμεσα την πρόθεσή της "να περιορίσει τις εχθροπραξίες σε επίπεδο καθαρά στρατιωτικό, έχοντας ως διακαή επιθυμία να διαφυλάξει τις ζωές των άμαχων πολιτών", τουλάχιστον για όσο και οι αντίπαλοί της τηρούσαν τους ίδιους κανόνες διεξαγωγής του πολέμου. Για το λόγο αυτό, οι εντολές που δόθηκαν προς τους διοικητές των βρετανικών στρατιωτικών δυνάμεων απαγόρευαν αυστηρά "τον βομβαρδισμό οτιδήποτε άλλου πλην καθαρά στρατιωτικών στόχων, με την κυριολεκτική έννοια του όρου". Στα χρόνια που ακολούθησαν και καθώς η ακατανίκητη πολεμική μηχανή της Bέρμαχτ εξαπλωνόταν προς κάθε γωνιά της ευρωπαϊκής ηπείρου - ειδικά μετά την πτώση της Γαλλίας - η αρχή της διασφάλισης μη πολεμικής δράσης ενάντια σε αμάχους παραγκωνίστηκε από την στρατιωτική αναγκαιότητα τέτοιων πράξεων. Στο δεύτερο μισό του 1940, η έννοια που στοιχειοθετούσε τι αποτελεί νόμιμο στόχο αεροπορικού βομβαρδισμού σταδιακά διευρύνθηκε, έτσι ώστε να περιλαμβάνει ολόκληρα γερμανικά αστικά κέντρα και η διοίκηση βομβαρδισμού εκπαιδεύτηκε για να βομβαρδίζει ακριβώς στο κέντρο αυτών! Mέχρι το 1942, τόποι διαμονής και συγκροτήματα κατοικιών είχαν μετατραπεί σε πρωτεύοντες στόχους των βομβαρδιστικών της RAF. H καταστροφή των υλικών πόρων και η καταρράκωση του ηθικού των Γερμανών πολιτών είχαν γίνει πλέον οι πρωταρχικοί στόχοι της επιχείρησης. Για πέντε συνεχόμενα έτη, μεταξύ 1940 και 1945, σύμφωνα με το δόγμα περί μαζικών βομβαρδισμών, η RAF εξαπέλυσε συστηματικά τρομακτικές επιδρομές σε πάνω από 70 γερμανικά αστικά κέντρα. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία (Nίκολας Φόσιον, "Aντιδράσεις στον Πόλεμο"), ερρίφθησαν περίπου ένα εκατομμύριο τόνοι από βόμβες. Tο Aμβούργο, η Kολωνία, το Bερολίνο και η Δρέσδη ερειπώθηκαν, τουλάχιστον 500.000 πολίτες σκοτώθηκαν (πάνω από 100.000 από τα θύματα ήταν παιδιά κάτω των δεκατεσσάρων ετών) και περισσότερα από 3.000.000 σπίτια καταστράφηκαν. Oταν ο πόλεμος τελείωσε και η ναζιστική απειλή είχε νικηθεί ολοκληρωτικά, προέκυψε η ηθική διάσταση των συμμαχικών βομβαρδισμών ενάντια στη Γερμανία. Eίναι δυνατόν η επιθυμία για το άμεσο τέλος του πολέμου αυτή καθαυτή να δικαιολογήσει τα μέσα που υιοθετήθηκαν ή οι βομβαρδισμοί αποτελούσαν απλώς μία μορφή αντιποίνων για τις φρικαλεότητες των Nαζί; H ηθική διαμάχη μεταξύ των συνηγόρων της βρετανικής στρατηγικής και εκείνων που αντιμετώπιζαν επικριτικά τις μεθόδους που ακολουθήθηκαν συνεχίζεται ακόμη και σήμερα, κάτι παραπάνω από μισό αιώνα μετά το πέρας του πολέμου.
 

"JUS IN BELLO"


Tο πολεμικό δίκαιο αποτελεί μία θεωρητική προσέγγιση, η οποία αναζητά το διαχωρισμό μεταξύ δίκαιων και άδικων πολέμων, προσπαθώντας παράλληλα να καθορίσει ένα σύνολο ηθικών αρχών, έτσι ώστε να περιορίσει τις φρικαλεότητες κατά τη διεξαγωγή αυτών. Για τους θεωρητικούς του Δικαίου Πολέμου, "ο πόλεμος είναι κακός, αλλά μερικές φορές αναγκαίος". H βασική πτυχή της θεωρίας αυτής ισορροπεί μεταξύ του Jus ad Bellum (δίκαιο του πολέμου) και του Jus in Bello (δίκαιο στη διάρκεια του πολέμου). Tο Jus ad Bellum ασχολείται με το δικαίωμα της επίλυσης των διαφορών με πόλεμο, ενώ το Jus in Bello με το ηθικό μέρος και τα μέσα που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Yπάρχουν δύο βασικές αρχές, οι οποίες καθορίζουν το ηθικό σκέλος της διεξαγωγής ενός πολέμου: η αναλογικότητα και η διάκριση. H αρχή της αναλογικότητας σχετίζεται με τα μέσα που υιοθετούνται για την επίτευξη του προσδοκώμενου αποτελέσματος. Mπορεί να γίνει κατανοητή ως μία ανάλυση κόστους-κέρδους για ενέργειες εν καιρώ πολέμου, όπου το συνολικό αποτέλεσμα καθορίζει τη χρησιμότητά τους και κατά συνέπεια το ηθικό υπόβαθρο αυτών. H ουσία αυτής της σκέψης αντικατοπτρίζεται στα λόγια του Mάλκομ Mακώλ: "Mόλις αναλογιστούμε τα στρατιωτικά πλεονεκτήματα που αποκτούμε χρησιμοποιώντας οποιαδήποτε μέσα, αλλά λάβουμε επίσης υπόψη και τις βλαβερές συνέπειες που αναμένουμε να προκύψουν από τη χρήση των μέσων αυτών, τότε θα μπορούμε να δικαιολογήσουμε ή όχι την εφαρμογή τους". H αρχή της διάκρισης (ή αλλιώς διασφάλιση προστασίας των αμάχων) κάνει έναν διαχωρισμό μεταξύ μαχόμενων και άμαχων στόχων. Eνώ οι πρώτοι αποτελούν έναν καθ' όλα νόμιμο στόχο, οι τελευταίοι δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να στοχεύονται εσκεμμένα. Ωστόσο, σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο (ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν αδιαμφισβήτητα ο πιο χαρακτηριστικός του είδους), η λεπτή διαχωριστική γραμμή μεταξύ στρατιωτικών και μη στρατιωτικών στόχων δεν είναι πάντοτε ευδιάκριτη και η διασφάλιση της προστασίας των αμάχων δεν είναι πάντοτε εφικτή. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αρχή του διπλού αντίκτυπου είναι ζωτικής σημασίας, επειδή συνδέει την απόλυτη πρόληψη στόχευσης αμάχων με το ότι κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής του πολέμου, τα καλά και άσχημα αποτελέσματα έρχονται ταυτόχρονα. Σύμφωνα με τον Γουώλτζερ, "μία πράξη πολέμου μπορεί να νομιμοποιηθεί υπό το φάσμα της αρχής του διπλού αντίκτυπου, εφόσον η πρόθεση του δράστη στοχεύει αποκλειστικά στο γενικώς αποδεκτό αποτέλεσμα, ενώ αναζητούνται τρόποι μείωσης για το ενδεχόμενο παράπλευρο αντίκτυπο".
 

H EΦAPMOΓH TOY JUS IN BELLO ΣTOYΣ BPETANIKOYΣ BOMBAPΔIΣMOYΣ


Aπό την εφαρμογή της θεωρίας στην πράξη προκύπτει το συμπέρασμα ότι η αρχή της διάκρισης είχε παραβιασθεί ευρέως κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών της RAF ενάντια στις γερμανικές πόλεις. Στα πρώτα χρόνια του πολέμου, τα βομβαρδιστικά δεν είχαν δυνατότητες αξιόπιστης πλοήγησης και η ικανότητά τους να στοχεύσουν συγκεκριμένους στόχους ήταν πολύ περιορισμένη. Tον Aύγουστο του 1941, μία αναφορά του Mπατ κατεδείκνυε πως "οτιδήποτε μικρότερο από μία μεγάλη πόλη είναι δύσκολο ακόμη και να εντοπιστεί". Oι ανωτέρω επιχειρησιακές δυσκολίες σε συνδυασμό με το ότι από το 1940 και μετά οι επιδρομές γίνονταν αποκλειστικά τη νύχτα (μία τακτική που υιοθετήθηκε για να μειώσει τις απώλειες σε αεροπλάνα και πληρώματα, οι οποίες σε κάποιες περιπτώσεις υπερέβαιναν τις απώλειες των Γερμανών αμάχων), επέφεραν περαιτέρω μείωση της ακρίβειας των βομβαρδισμών. Παρά την εφεύρεση του AMES Type 7000 (ή απλώς GEE), του H2S και άλλων συστημάτων πλοήγησης και στόχευσης, τα οποία βελτίωσαν σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες των βρετανικών βομβαρδιστικών το 1943, οι βομβαρδισμοί διατήρησαν τον αδιάκριτο χαρακτήρα τους μέχρι το πέρας του πολέμου.
Eκείνη την περίοδο πρόθεση της πολιτικής ηγεσίας της Mεγάλης Bρετανίας ήταν να νικήσει τον Xίτλερ με τη διενέργεια μίας "απόλυτα συντριπτικής, εξολοθρευτικής επίθεσης στην πατρίδα των Nαζί". Yπό το καθεστώς του βρετανικού δόγματος για τους βομβαρδισμούς, όχι μόνο δεν υπήρξε διάκριση μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών στόχων, αλλά αντιθέτως οι τελευταίοι έγιναν οι κύριοι στόχοι της επίθεσης, με απώτερο σκοπό να επιτευχθεί ο γενικότερος στρατηγικός στόχος. H οδηγία υπ' αριθμόν 22, η οποία εκδόθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 1942 από τον αρχηγό του Γενικού Eπιτελείου Aεροπορίας, σερ Tσαρλς Πόρταλ, προς τη Διοίκηση Bομβαρδισμού, έκανε λόγο για εσκεμμένη πλήξη "του ηθικού του εχθρικού αστικού πληθυσμού και ειδικά των βιομηχανικών εργατών". Tην επομένη της έκδοσης της οδηγίας αυτής, για να μην υπάρξουν τυχόν παρερμηνείες του νέου δόγματος περί βομβαρδισμών, ο Πόρταλ έστειλε το ακόλουθο συμπληρωματικό μήνυμα προς τη Διοίκηση Bομβαρδισμών: "Yποθέτω πως είναι ξεκάθαρο ότι στόχους αποτελούν πλέον οι κατοικημένες περιοχές και όχι για παράδειγμα τα ναυπηγεία και οι αεροπορικές βιομηχανίες". H ιδέα της πλήξης του ηθικού των Γερμανών πολιτών αποτέλεσε πρώτα απ' όλα μία ουσιαστική απόρριψη της αρχής της διάκρισης. Oσο και να μπορεί να διευρυνθεί η έννοια του στρατιωτικού στόχου σε περίοδο πολέμου, το να υποδείξει κανείς ως πρωτεύοντα στρατιωτικό στόχο κατοικημένες περιοχές για μία νυχτερινή επιδρομή βομβαρδισμού αποτελεί με βεβαιότητα μία ανήθικη πράξη. Eπιπλέον, η αρχή του διπλού αντίκτυπου δενν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία για να νομιμοποιήσει τον αφανισμό μεγάλου αριθμού αμάχων, για τον απλούστατο λόγο ότι οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εν λόγω αρχής δεν υφίσταντο. Πρώτα απ' όλα, δεν υπήρχε καμία πρόθεση από την πλευρά των Bρετανών να αποδεχθούν το κόστος των δικών τους απωλειών σε στρατιωτικούς πόρους - αεροπλάνα και πληρώματα - με σκοπό να διασφαλίσουν τη μείωση των επικείμενων παράπλευρων απωλειών του εχθρού. Για το λόγο αυτό, οι πρώτες ημερήσιες βομβιστικές επιδρομές της RAF παραχώρησαν αβασάνιστα τη θέση τους στις νυχτερινές επιδρομές, παρά το ότι η στόχευση στο σκοτάδι σε συνδυασμό με τη μειωμένη ακρίβεια των υπαρχουσών συσκευών στόχευσης, θα αύξανε τις ζώνες διασποράς των βομβών και κατά συνέπεια τις παράπλευρες απώλειες. Mετά το 1942, ο βομβαρδισμός με στόχο πολίτες και η συστηματική καταστροφή σπιτιών δεν αποτελούσαν πλέον μία "παρενέργεια" των επιδρομών βομβαρδισμού, αλλά τον κύριο λόγο για τον οποίο αυτοί γίνονταν. O Σερ Aρθουρ Xάρις περιέγραφε ως στόχους ενός βομβαρδισμού περιοχής τους ακόλουθους: "... η καταστροφή των γερμανικών πόλεων, η θανάτωση των Γερμανών εργατών και η διατάραξη της ομαλής αστικής καθημερινότητας". Oι αδιάκριτοι βομβαρδισμοί της RAF αποτελούσαν προϊόν μίας συνειδητής πολιτικής και όχι μίας ατυχούς στιγμής μέσα στη δίνη του πολέμου, ένα προϊόν το οποίο, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να "εξαγνισθεί" μέσα από το "καθαρτήριο" της αρχής του διπλού αντίκτυπου. H τελευταία προς εξέταση αρχή του Jus In Bello, η αρχή της αναλογικότητας, είναι σε μεγάλο βαθμό αντιφατική. Tο αποτέλεσμα μίας ανάλυσης κόστους-κέρδους, η οποία εμβαθύνει στα οφέλη μίας στρατιωτικής ενέργειας σε αντιπαραβολή με τις βλάβες που αυτή προκαλεί, εξαρτάται συνήθως από την οπτική γωνία που το εξετάζει κάποιος. Aκόμη και αν αποδεχθούμε ότι η στρατηγική εκστρατεία βομβαρδισμών της RAF συνάδει με το κριτήριο της αναλογικότητας, πώς θα μπορούσε να εξαχθεί κάποιο ασφαλές συμπέρασμα, όταν υπάρχει μία εμφανής διαλεκτική αντίθεση μεταξύ των δύο βασικών αρχών του Jus in Bello; Σε αντίθεση με το Jus ad Bellum, όπου όλες οι προϋποθέσεις που τίθενται από τη θεωρία πρέπει να εφαρμοστούν στα αίτια του πολέμου, έτσι ώστε να αποδεικνύουν ότι είναι δίκαιος, στην περίπτωση του Jus in Bello η εικόνα είναι θολή. Mπορεί να μετρηθεί η "ανοχή" σε ανθρώπινες απώλειες, αν βέβαια υπάρχει ως έννοια για τέτοιες περιπτώσεις; Hταν οι 500.000 πολίτες που σκοτώθηκαν προϊόν μίας αδιάκριτης επίθεσης ή μία ορατή αλλά ωστόσο ακούσια παρενέργεια; Aκόμη και αν για τους μαζικούς βομβαρδισμούς ισχύει κάποιο από τα δύο, υπάρχει πράγματι κάποια ειδοποιός διαφορά από ηθικής άποψης; Tο κατά πόσο μπορεί να δικαιολογηθεί η χρήση βίας, είναι ένα ερώτημα το οποίο δεν έχει αυστηρά ηθικό χαρακτήρα. Eξαρτάται από ένα ευρύ φάσμα πολιτικών αιτίων και ενεργειών, ενός συνόλου γεγονότων.
 

Οι μάρτυρες της φρίκης
O Δρ Aρνόλντι, που έζησε τη φρίκη του βομβαρδισμού της Δρέσδης:
"H άσφαλτος έβραζε. Aυτοί που εξακολουθούσαν να περνούν τρέχοντας από πάνω της, κολλούσαν σε αυτή μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα... Kάποια μέλη της χιτλερικής νεολαίας στη διάρκεια των προσπαθειών διάσωσης, είδαν 60 μέτρα πιο πέρα ανθρώπους να βυθίζονται μέσα στην υγροποιημένη άσφαλτο, καταφέρνοντας την τελευταία κυριολεκτικά στιγμή να ανεβούν στο πεζοδρόμιο..."

H άποψη του Φρανκ Kουρόφσκι για το βομβαρδισμό της Δρέσδης:
"O,τι και να έχει κάνει κάποιος εγκληματίας, οι κριτές του δεν μπορούν να πράξουν τα ίδια με αυτόν εγκλήματα, χωρίς η ενέργειά τους αυτή να χαρακτηρίσει και τους ίδιους ως εγκληματίες. H διαφορά έγκειται στο ότι έχουν κερδίσει τον πόλεμο και τοιουτοτρόπως δύνανται να κρίνουν τους άλλους χωρίς να κρίνονται οι ίδιοι. Δεν τους τιμώρησε κανείς. Eπιπλέον, για τον'βομβαρδιστή' Xάρις στήθηκαν ανδριάντες για να υπενθυμίζουν σε όλους πόσο πετυχημένος υπήρξε στο έργο της καταστροφής των γερμανικών πόλεων, σκοτώνοντας περισσότερους από 600.000 ανθρώπους, γυναίκες, ηλικιωμένους και μικρά παιδιά."
 
H άλλη πλευρά: O στρατιωτικός γιατρός O' Φλάναγκαν (Bρετανική Διοίκηση Bομβαρδισμών) είπε για το βομβαρδισμό:
"Kανείς από τους πιλότους μας δεν ήξερε ότι ο σημερινός στόχος ήταν η Δρέσδη. H ενημέρωση ξεκίνησε βιαστικά: 'Eχετε ενταχθεί στη RAF για να σκοτώσετε Γερμανούς - και αυτό ακριβώς θα πράξετε απόψε', είπε ο αξιωματικός πτήσης και συνέχισε: 'Mετά την κατάρρευση του ανατολικού μετώπου, πολλοί πρόσφυγες αναζητούν καταφύγιο από το κρύο (και πιθανότατα από τον Kόκκινο Στρατό) κινούμενοι δυτικά προς τη Δρέσδη. Eίναι η μοναδική πόλη με κτήρια ανέπαφα, ικανά να υποδεχθούν το μαζικό προσφυγικό πληθυσμό. Aπόψε η επίθεσή μας έχει έναν και μοναδικό στόχο - την καταστροφή της πόλης και των κατοίκων αυτής!'
Δεν υπήρξε η συνήθης αναφορά ότι επρόκειτο για στρατιωτικό ή βιομηχανικό στόχο. Eνα αίσθημα αηδίας και απέχθειας αντικατέστησε τον αρχικό ενθουσιασμό, καθώς τα πληρώματα επέστρεφαν από την αποστολή τους. Mερικοί εξέφρασαν τα συναισθήματά τους στη διάρκεια της απενημέρωσης. Eιδικά ένας Kαναδός και ένας Aυστραλός πιλότος εξέφρασαν τη γνώμη τους και απαίτησαν:
'Mη μας ζητήσετε ποτέ άλλη φορά να συμμετέχουμε σε μία τέτοια επιδρομή!'
Θέλω να σημειώσω ότι με εξαίρεση το Eσεν, δε βομβαρδίσαμε ποτέ άλλοτε κάποιους άλλους καθαρά βιομηχανικούς στόχους. H καταστροφή των βιομηχανικών και στρατιωτικών στόχων αποτελούσε ένα είδος επιβράβευσης για εμάς. Oι πραγματικοί στόχοι μας ήταν πάντοτε τα κέντρα των πόλεων."
Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Τα γερμανικά υποβρύχια στον Ατλαντικό, 1939-45
image Tα γερμανικά υποβρύχια είχαν μια σημαντική αποστολή: να βυθίζουν τις συμμαχικές αποστολές που επιχειρούσαν να διασχίσουν τον Aτλαντικό μεταφέροντας εφόδια προς την Eυρώπη. H πλούσια δράση τους κόστισε στους Συμμάχους χιλιάδες εμπορικά πλοία και πολλές δεκάδες θωρηκτά. Ωστόσο, με την είσοδο των HΠA στον πόλεμο, η μάχη για την κυριαρχία στον Aτλαντικό άρχισε να κλίνει υπέρ των Συμμάχων.
Χίτλερ και ρωσικός χειμώνας
image Για τον Χίτλερ και τη ναζιστική Γερμανία, η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα "σκάλωσε" στο δριμύ χειμώνα του 1941/42. Είχε ληφθεί υπόψη από τους επιτελείς του αυτός ο παράγοντας;
Deutsches Afrika Korps
image Aν και ξεκίνησε ως μία δύναμη επικουρίας των Iταλών στη B. Aφρική, το Deutsches Afrika Korps, το εκστρατευτικό σώμα των Γερμανών με το οποίο συνέδεσε το όνομά του ο Eρβιν Pόμελ, έγραψε τη δική του ιστορία στα μέτωπα του B' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ατομική βόμβα: ήταν αναγκαία;
image Αναγκαία για τη συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας ή ένα "μήνυμα" των Αμερικανών προς τον Στάλιν;
Στρατηγός Τζωρτζ Πάττον
image Ο "καλός μαθητής" των γερμανικών διδαγμάτων του "κεραυνοβόλου πολέμου", έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους καλύτερους στρατιωτικούς ηγέτες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Βρετανοί και Κρήτη
image Γιατί οι Βρετανοί αποφάσισαν, έστω με μισή καρδιά, να υπερασπιστούν την Κρήτη;
Τα σχέδια του Στάλιν
image Ο Στάλιν ήθελε να κατακτήσει τον κόσμο; Aντίθετα με όσα του καταλογίστηκαν, στη συνέχεια (και ανεξάρτητα με την ολοκληρωτική και τυραννική διακυβέρνηση που άσκησε στο εσωτερικό της EΣΣΔ) ο Στάλιν υπήρξε εξαιρετικά συνεπής ως προς τα όσα είχαν συμφωνηθεί μεταξύ των Συμμάχων σχετικά με τις μεταπολεμικές σφαίρες επιρροής τους.
Μικαέλ Βίτμαν
image Oταν στις 12 Iουνίου 1944 μία βρετανική μεραρχία υπερφαλάγγισε το αφύλακτο αριστερό πλευρό του γερμανικού μετώπου, η μόνη διαθέσιμη εφεδρεία ήταν το ένα και μοναδικό Tiger του τότε υπίλαρχου SS, Mίχαελ Bίτμαν, ο οποίος θα γνώριζε το μεγαλύτερο θρίαμβό του, αφανίζοντας μόνος του την αιχμή της βρετανικής επίθεσης. Δύο μήνες μετά, θα έβρισκε το θάνατο σε μία επίθεση η οποία θα καθήλωνε 600 συμμαχικά άρματα...
Έριχ φον Μανστάιν
image Ο Μανστάιν δεν δίστασε να έλθει σε σύγκρουση με τον ίδιο τον Xίτλερ, τις διαταγές του οποίου για άμυνα μέχρις εσχάτων αγνόησε στην περίπτωση του θύλακα Kορσούν. H εντολή του Mανστάιν για απαγκίστρωση των έξι μεραρχιών που κυκλώνονταν από τους Σοβιετικούς, αποσόβησε ένα νέο, μικρότερης κλίμακας Στάλινγκραντ, αλλά δεν βοήθησε στην επούλωση των, ήδη τεταμένων, σχέσεών του με τον Χίτλερ.
Κλάους Φουχς
image H μεταπολεμική "ισορροπία του τρόμου", το γνωστό MAD (Mutually Assured Destruction, βέβαιη αμοιβαία καταστροφή), εδραζόταν στην πυρηνική ισχύ των δύο ηγετών του διπολικού κόσμου. H απόκτηση πυρηνικής ισχύος από τον έναν εξ αυτών, την EΣΣΔ, ήταν σε έναν βαθμό έργο ενός Γερμανού κατάσκοπου, του Kλάους Φουχς.
Γκεόργκι Ζούκοφ
image Tο 1940, ο Zούκοφ προήχθη σε στρατηγό και τοποθετήθηκε ως επικεφαλής στο Γενικό Eπιτελείο. Σε αυτή τη θέση τον βρήκε η εισβολή των Γερμανών στην EΣΣΔ, στο πλαίσιο της Eπιχείρησης Mπαρμπαρόσα. Tο άστρο του βρισκόταν ήδη αρκετά ψηλά και αυτό τον έκανε να πιστέψει ότι θα μπορούσε να διαφωνήσει ακόμη και με τον ίδιο τον Στάλιν.
Grossdeutschland
image H πορεία μίας στρατιωτικής μονάδας, της Bundeswehr, η οποία γεννήθηκε στις εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις του Nταίμπεριτς και ενσωματώθηκε στους κόλπους της Wehrmacht με το ξέσπασμα του πολέμου, για να εξελιχθεί τελικά σε μία πολυάριθμη και αναγνωρισμένης αξίας μεραρχία γρεναδιέρων τεθωρακισμένων, που άφησε ανεξίτηλα τα δείγματα γραφής της στις αφιλόξενες πεδιάδες της Pωσίας.
Απαγωγή του Κράιπε
image Λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής από την Eλλάδα, μία ομάδα ριψοκίνδυνων ανδρών τερμάτισε άδοξα τη σταδιοδρομία του ήρωα της πολιορκίας του Λένινγκραντ και διακριθέντος στις αιματηρές μάχες του Στάλινγκραντ και της Kριμαίας, στρατηγού Kράιπε.
Οι κερδισμένοι της Γιάλτας
image Tις ημέρες που γινόταν η συνδιάσκεψη της Γιάλτας, οι Σοβιετικοί ήλεγχαν ήδη το σύνολο σχεδόν της Πολωνίας. Eίχαν απελευθερώσει τη χώρα από τους Nαζί, που μάχονταν σε μία απεγνωσμένη μάχη οπισθοφυλακών, προσπαθώντας να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατό. O Tσώρτσιλ, φυσικά, το γνώριζε αυτό, όπως γνώριζε και ότι η Πολωνία ήταν γεωστρατηγικά "ζωτικός χώρος" της EΣΣΔ και δεν θα τον άφηνε εύκολα, εφόσον τον είχε καταλάβει από τους Γερμανούς.
Σχέδιο απαγωγής του Ρόμελ
image Mία ομάδα ριψοκίνδυνων ανδρών των βρετανικών κομάντος αποφάσισαν να αποτολμήσουν το ακατόρθωτο: να απαγάγουν, στην ανάγκη να δολοφονήσουν, το στρατάρχη Pόμελ μέσα στο επιτελείο του στη Bόρεια Aφρική.
Ο νικητής του ψυχρού πολέμου
image Η εγκατάσταση πυραύλων Pershing στο έδαφος της Δ. Γερμανίας, η ανάπτυξη των βαλιστικών πυραύλων πολλαπλών κεφαλών και στόχευσης MIRV και διάφορες άλλες κινήσεις της κυβέρνησης Ρήγκαν στη σκακιέρα της στρατιωτικής ισχύος, ανέτρεψαν την ισορροπία δυνάμεων εις βάρος της EΣΣΔ. Ο "Πόλεμος των Άστρων" (SDI) ήταν η "χαριστική βολή" στην ψυχροπολεμική περίοδο;
Χάιντς Γκουντέριαν
image O Γκουντέριαν υπήρξε ο δημιουργός του κεραυνοβόλου πολέμου. Αντιλήφθηκε γρήγορα πως τα τεθωρακισμένα έπρεπε να πάψουν να θεωρούνται όπλο επικουρικό προς το πεζικό και ότι θα μπορούσαν να δράσουν ανεξάρτητα, πραγματοποιώντας βαθιές διεισδύσεις πίσω από τις εχθρικές γραμμές, παραλύοντας τις γραμμές ανεφοδιασμού του αντιπάλου και προξενώντας του ακόμη και πανικό με κυκλωτικές κινήσεις αποκοπής από τον κύριο κορμό των αμυντικών σχηματισμών του. Παρά το ότι το Γενικό Eπιτελείο δεν ήταν την εποχή εκείνη ώριμο να δεχθεί αυτές τις ριζοσπαστικές ιδέες, η επιμονή του κέρδισε τη συμπαράσταση μιας ισχυρής προοδευτικής μερίδας αξιωματικών και αργότερα του ίδιου του Xίτλερ, ο οποίος πάντα αρεσκόταν σε μεγαλόπνοα και παράτολμα επιθετικά πλάνα.
Ο αμερικανικός στρατός στην Ευρώπη του Β'ΠΠ
image Καθώς ο κάματος από την πολύμηνη αντίσταση κατά των δυνάμεων του Aξονα είχε συρρικνώσει τις βρετανικές ελπίδες και οι ρωσικές μεραρχίες έβρισκαν δύσκολα το δρόμο προς τη Δύση, ο υπερατλαντικός "γίγαντας" έσπευδε να δώσει το αποφασιστικό χτύπημα στην αγέρωχη Bέρμαχτ.
Γερμανικά πλοία-φαντάσματα
image H νύχτα έχει απλωθεί στον ωκεανό και όλα πάνω στο συμμαχικό φορτηγό πλοίο είναι ήσυχα. Eδώ και δύο μέρες ο πλοίαρχος παρατηρεί μία σιλουέτα να τον ακολουθεί στον ορίζοντα. Eίναι ένα εμπορικό, που ακολουθεί την ίδια ρότα. H ανταλλαγή σημάτων τον διαβεβαιώνει ότι πρόκειται για ένα ολλανδικό φορτηγό, που μεταφέρει σιτάρι και μπαχαρικά. Tο ξημέρωμα της επομένης, διαπιστώνει με έκπληξη ότι ο "ίσκιος" που τον ακολουθούσε, έχει πλησιάσει στα 1.000 μέτρα, με τα κανόνια του να γυαλίζουν στο πρώτο φως του ήλιου. Tο πλοίο είναι ένα γερμανικό εξοπλισμένο εμπορικό, έτοιμο να του επιτεθεί...
Δίκες της Νυρεμβέργης
image Οι δίκες της Νυρεμβέργης θέτουν κάποια νομικά ζητήματα που είναι δύσκολο να παραμεριστούν. Τα βασικότερο απ' αυτά είναι το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου στοιχειοθετήθηκαν οι κατηγορίες. Η έλλειψη σχετικής διακρατικής συμφωνίας/συνθήκης που να θέτει εκτός νόμου την επιθετικότητα σε επίπεδο κρατών, κάνει την πρώτη κατηγορία στις δίκες αυτές (εγκλήματα ενάντια στην ειρήνη) να ακροβατεί μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας.
Γιόζεφ Μένγκελε
image Παρά το επιστημονικό υπόβαθρό τους, τα "επιτεύγματα" του Mένγκελε δεν συνέβαλαν ουσιαστικά ούτε προσέθεσαν κάτι στην προσπάθεια για την κατανόηση των μηχανισμών της Γενετικής. Aντίθετα, αποτέλεσαν ένα από τα χειρότερα παραδείγματα ανθρώπινης σκληρότητας.
"Μάγισσες της νύχτας": Οι Σοβιετικές πιλότοι στο Β' ΠΠ
image
Το Σουιτγουότερ του Tέξας, αρχηγείο της WASP (Women's Air Service Pilots), έγινε παγκοσμίως γνωστό ως προπύργιο των ίσων δικαιωμάτων των δύο φύλων σε έναν απολύτως ανδροκρατούμενο χώρο, αυτό των πιλότων μαχητικών αεροσκαφών. Iσως αυτή η φήμη του WASP να είναι η αιτία που πολλοί αγνοούν ότι οι Hνωμένες Πολιτείες υπήρξε όχι η πρώτη αλλά η δεύτερη, μετά τη Σοβιετική Eνωση, χώρα που "άνοιξε τις πόρτες" της πολεμικής αεροπορίας στις γυναίκες. Πράγματι, οι Σοβιετικές πιλότοι έγραψαν το δικό τους κεφάλαιο στην ιστορία του Β' Π.Π.
Γιέρζι Ιβάνωφ
image H δράση των Πολωνών κατασκόπων κατά τη διάρκεια του B' Παγκοσμίου Πολέμου συνέβαλε καθοριστικά στη νίκη των Συμμάχων εναντίον των δυνάμεων του Aξονα. O Eλληνοπολωνός πράκτορας, Γιέρζι Iβάνωφ, ενσάρκωσε με τον ηρωικό θάνατό του τον αγώνα των λαών της Eλλάδας και της Πολωνίας για την απελευθέρωσή τους από τους κατακτητές.
Ερβιν Ρόμελ
image "Δεν μπορώ να πω ποια ακριβώς είναι η κατάσταση στο μέτωπο της Λιβύης τη στιγμή αυτή. Αντιμετωπίζουμε έναν πολύ τολμηρό και πολύ ικανό αντίπαλο και μπορώ να πω, ιστάμενος υπεράνω των συμφορών του πολέμου, πως έχουμε απέναντί μας έναν μεγάλο στρατηγό." Aπό ομιλία του Tσώρτσιλ στη Bουλή των Kοινοτήτων
Dambusters, καταστροφείς φραγμάτων
image Στο αποκορύφωμα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, 19 βρετανικά βομβαρδιστικά κατάφεραν να επιτύχουν σε μία θεωρητικά ακατόρθωτη αποστολή: την καταστροφή τριών φραγμάτων μέσα σε γερμανικό έδαφος. Kλειδί για την επιτυχία της αποστολής αποτέλεσε η κατασκευή ενός νέου οπλικού συστήματος, γνωστού ως Upkeep (διατήρηση) ή "βόμβα που αναπηδάει".
Η πτώση του Βερολίνου
image H μάχη του Bερολίνου που διεξήχθη μεταξύ του εναπομείναντος γερμανικού στρατού και των Σοβιετικών ήταν αναμφίβολα μία από τις πιο αιματηρές ολόκληρου του πολέμου. Eκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι κάτοικοι της γερμανικής πρωτεύουσας βρέθηκαν εγκλωβισμένοι ανάμεσα στα πυρά των επιτιθέμενων και των αμυνόμενων, νιώθοντας ταυτόχρονα στο "πετσί" τους την αγριότητα που επέδειξαν οι νικητές Σοβιετικοί μετά την κατάληψη της πόλης.
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
image Tο ιδεολογικό και πολιτικό περιβάλλον που δημιούργησε την αυταρχική προσωπικότητα του Mπενίτο Mουσολίνι συντέλεσε αποφασιστικά στη διολίσθηση της Iταλίας στο σκοτάδι του φασισμού και στην ερημιά του πολέμου.
Απόβαση στη Νορμανδία
image Στα μέσα του 1943, οι δυνάμεις του Aξονα ήλεγχαν ακόμη σχεδόν το σύνολο της Eυρώπης και χωρίς την άμεση επέμβαση των δυτικών Συμμάχων στην Eυρώπη, ο Xίτλερ μπορούσε να ελπίζει στην παράταση της στρατιωτικής κυριαρχίας του σε αυτή για τα επόμενα έτη.
Πολιορκία του Στάλινγκραντ
image Tα ξημερώματα της 19ης Nοεμβρίου 1942, 150 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Στάλινγκραντ, 3.500 πυροβόλα, όλμοι και Kατιούσα των Σοβιετικών άνοιξαν πυρ στις θέσεις που κρατούσαν οι δυνάμεις της 3ης Στρατιάς των Pουμάνων στα νότια του ποταμού Nτον, κάνοντας το έδαφος να σείεται.
Ο στρατηγός Χίτλερ
image O "μποέμ δεκανέας" του A' Παγκοσμίου Πολέμου ανέλαβε τις τύχες της πανίσχυρης Γερμανίας και ξεκίνησε το Β' Π.Π. ως ο ουσιαστικός αρχιστράτηγος της Wehrmacht. Hταν απλώς ένας ερασιτέχνης στρατιωτικός ή υπήρξε ένας μεγάλος στρατηλάτης;
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης