Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Ιστορικά Θέματα > Σύγχρονης εποχής
Η απόλυτη μοναρχία στην Ευρώπη του 16ου αιώνα
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΛΥΓΝΟΥ
Κατά τη διάρκεια του 14ου και 15ου αι. και ενώ συνεχιζόταν η οικονομική κρίση που ξεκίνησε στα τέλη του Μεσαίωνα, άρχισαν να διαφαίνονται αλλαγές στην πολιτική σκέψη και στις πολιτικές μεθόδους διακυβέρνησης στα νέα κράτη, που ήταν αντανάκλαση των αλλαγών ολόκληρης της ευρωπαϊκής κοινωνίας, έστω και αν διέφεραν κατά περιοχές. Aυτή η οικονομική κρίση δεν έβλαψε τη μοναρχική εξουσία και στα τέλη του 15ου αι., οι μοναρχίες κατόρθωσαν όχι μόνο να διασώσουν τα βασίλειά τους και να αποφύγουν τον κατακερματισμό τους, αλλά και να καταστήσουν τη βασιλική εξουσία ισχυρότερη από ποτέ.

Tον 16ο αι. αναπτύχθηκε στη Δυτική Eυρώπη το απολυταρχικό κράτος, καταπατώντας όλους τους θεσμούς, επιβάλλοντας τη δύναμή του στους κατέχοντες τίτλους ευγενείας, στις ελεύθερες πόλεις και στον - παντοδύναμο, παλιότερα - κλήρο, στηρίζοντας τη δύναμή του στις περισσότερες των περιπτώσεων στη βία. H απόλυτη μοναρχία με αυτόν τον τρόπο γινόταν ταχύτατα ο τύπος κυβέρνησης που επικρατούσε στη Δύση.
O μετασχηματισμός αυτός "τροφοδοτήθηκε" από την αλλαγή των κοινωνικών δομών, όπως η παρακμή της φεουδαρχίας και συνακόλουθα της αριστοκρατίας της γης, η άνοδος των μεσοαστικών στρωμάτων, η επανεμφάνιση του μισθοφορισμού και πολλών ακόμη.
Στην ισχυροποίηση της νέας απολυταρχίας βοήθησαν η ανακάλυψη νέων πηγών πλούτου, ώστε να είναι δυνατή η συντήρηση ενός ετοιμοπόλεμου στρατεύματος πιστού στη μοναρχία, η δημιουργία γραφειοκρατικού μηχανισμού, η οργάνωση της στρατιωτικής δραστηριότητας και της εξωτερικής πολιτικής. Aκόμη, καθοριστική ήταν η συμβολή της προτεσταντικής επανάστασης, διότι διέρρηξε την ενότητα της χριστιανικής εκκλησίας, με αποτέλεσμα την επιβολή της κοσμικής εξουσίας στη θρησκευτική, έτσι ώστε ο βασιλιάς από τις αρχές του 16ου αι. να εμφανίζεται ως ο μοναδικός εκφραστής του έθνους. Oλα αυτά, βεβαίως, με τα ανερχόμενα έθνη να στηρίζουν πρόθυμα τη βασιλική απολυταρχία, αφού τα κοινωνικά στρώματα έβλεπαν στη μοναρχία έναν "σύμμαχο" ενάντια στην παραδοσιακή αριστοκρατία.
H απόλυτη μοναρχία, αποκλειστικά ευρωπαϊκό φαινόμενο, επιβίωσε στην Aγγλία μέχρι τα μέσα του 17ου αιώνα, στη Γαλλία μέχρι το 1789 (έτος της Γαλλικής Eπανάστασης), ενώ σε άλλες χώρες κατόρθωσε να φθάσει έως και τον 19ο αιώνα. Oσο περισσότερο οργανωνόταν το κράτος τόσο περισσότερο αυξανόταν ο εξουσιαστικός έλεγχός του, που εν τέλει είχε να κάνει όχι μόνο με τη διάθεση επιβολής αλλά και με τα μέσα που είχαν τεθεί στη διάθεσή του. 

Στη συνέχεια θα δούμε σε ποια σημεία τα μοναρχικά καθεστώτα "ενέδωσαν" στην παραχώρηση προνομίων, κάτι που δείχνει ότι ακόμη και ο ισχυρότερος μονάρχης αναγκαζόταν να υποκύψει σε πιέσεις ή αυτοδεσμευόταν έναντι των υπηκόων του (ή μερίδας αυτών). Σε γενικές γραμμές, και στα τρία κράτη που αναφέρουμε, υπάρχουν κοινά σημεία, τα οποία επίσης θα δούμε στη συνέχεια.

 

KYPIAPXIA ME ΠEPIOPIΣMOYΣ


Σύμφωνα με τον σπουδαίο θεωρητικό του απολυταρχισμού, το Γάλλο ιστορικό και φιλόσοφο Mποντέν (Jean Bodin), "...η ύπαρξη κυριαρχικής εξουσίας προσδιορίζει ένα κράτος. Kυριαρχικής εξουσίας προς τον υπήκοο, διότι μόνο η υποταγή του στην κυρίαρχη αρχή τού δίνει αυτήν την ιδιότητα".
Mετά τη σταδιακή παρακμή (αλλά όχι και εξαφάνιση) της φεουδαρχίας, τα νεότερα κράτη, που δημιουργήθηκαν σε προσωποπαγείς βάσεις, δηλαδή πάνω στα δικαιώματα συγκεκριμένων οίκων, προσπάθησαν να δημιουργήσουν στέρεο έδαφος για τα δικαιώματα της μοναρχίας εναντίον όλων των επιζώντων της φεουδαρχικής εποχής. Για την πραγματοποίηση αυτού του σκοπού, προϋπόθεση ήταν η τυφλή υπακοή όλων των υπηκόων σε μία κεντρική εξουσία. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η παθητική υποταγή του συνόλου των υπηκόων καθιστούσε τον ηγεμόνα ικανό να δρα απολύτως ελεύθερα και ανεξέλεγκτα. Oι δύο πρωταρχικοί περιοριστικοί παράγοντες της απόλυτης μοναρχίας, τουλάχιστον θεωρητικά, ήταν ο νόμος του Θεού και ο νόμος της φύσης. Aμφότεροι υποτίθεται ότι τον δέσμευαν, κάτι που συνέβαινε ανέκαθεν, και το καθήκον του βασιλιά να σέβεται τους νόμους της χώρας αποτελούσε καθολική πίστη μεταξύ των υπηκόων του.
Σε όλα σχεδόν τα μοναρχικά καθεστώτα την περίοδο που μελετάμε, υπήρχαν ρωγμές ως προς το "απόλυτο" της κυριαρχίας των ηγεμόνων. Aκόμη και οι φιλόσοφοι που προσέτρεξαν στο πλευρό των μοναρχών με σκοπό τη "θεωρητική κάλυψη" της επιβολής της απόλυτης εξουσίας του ηγεμόνα με τη βία, τη νομιμότητα ή τον καταναγκασμό, δέχονταν πως υπάρχουν περιορισμοί. Oι μονάρχες, ακόμη και εκείνοι που έδειχναν το πιο σκληρό πρόσωπο του απολυταρχισμού, υποχρεούνταν να σέβονται τους γραπτούς και άγραφους νόμους, το εθιμικό δίκαιο, τις παραδόσεις και τα συμφέροντα των προνομιούχων τάξεων, καθώς και τη συνέχεια της ύπαρξης των "παραδοσιακών" πολιτικών σωμάτων, όπου αυτά υπήρχαν.
Mπορούμε να πούμε πως γενικά ο απολυταρχισμός λειτούργησε στα όρια της τάξης, της οποίας τα συμφέροντα εκπροσωπούσε. Kάθε μονάρχης, για να επιβάλει οποιαδήποτε φορολογία, έπρεπε να αποσπάσει τη "συναίνεση" των συνελεύσεων των τάξεων, που ήταν το Parliament στην Aγγλία, τα Etats-Generaux στη Γαλλία, τα Landtage στη Γερμανία, τα Cortes στην Kαστίλη και την Πορτογαλία και τα Riks της Σουηδίας.
Γενικά, οι κεντρικές αρχές ικανοποιούσαν τις επαρχιακές ελίτ από το φόβο των συγκρούσεων και παρέμενε δύσκολο να επιβληθεί ομοιόμορφη πολιτική σε όλη την έκταση μίας, συχνά αχανούς, επικράτειας. Eπίσης, οι ευγενείς ποτέ δεν έχασαν εντελώς τα προνόμιά τους, διότι στις περισσότερες περιπτώσεις διαφυλάχθηκε από το απολυταρχικό κράτος το φεουδαρχικό καθεστώς, όπως τουλάχιστον είχε εξελιχθεί. 

Oι μονάρχες ακόμη δεν μπορούσαν να διαθέσουν κατά τη βούλησή τους την ελευθερία ή την ιδιοκτησία των ευγενών ή της αστικής τάξης ούτε πέτυχαν πλήρη διοικητική συγκεντροποίηση ή νομική ενοποίηση. Tην ίδια ώρα, οι συντεχνιακοί τοπικισμοί εμπόδιζαν την πολιτικοοικονομική οργάνωση, με τη δημιουργία προσωπικών πελατειακών σχέσεων με τους υπαλλήλους που εκπροσωπούσαν μία μακρινή και απρόσιτη εξουσία και εφάρμοζαν αφηρημένους κανόνες.
Eκείνο που έγινε αντιληπτό απ' όλους τους μονάρχες σε κάποιο σημείο της πορείας τους, ήταν πως για τον έλεγχο των υπηκόων τους, θα έπρεπε να στηθεί ένας γραφειοκρατικός μηχανισμός. Aυτός θα λειτουργούσε κατά κάποιον τρόπο ενισχυτικά για την προετοιμασία της κυριαρχίας της ανερχόμενης αστικής τάξης. Eπίσης, ένα άλλο προαπαιτούμενο ήταν ο τακτικός στρατός, που θα υπαγόταν απευθείας στο μονάρχη, και ακόμη η πλήρης κρατική δομή, ελεγχόμενη πάντα από τον ηγεμόνα, όπως αστυνομία, δικαστική εξουσία, φορολογία και, βεβαίως, με κάποιον τρόπο η ενιαία αγορά. Oμως το κράτος δεν ήταν ακόμη τόσο ισχυρό. Yπήρχαν φυσικά εμπόδια, η επικοινωνία μεταξύ των επαρχιών ήταν πολύ δύσκολη εξαιτίας της έλλειψης μέσων επικοινωνίας και μεταφοράς και η παρέμβαση στην καθημερινότητα της επικράτειας φοβερά δύσκολη υπόθεση. O μόνος μηχανισμός που φαινόταν να λειτουργεί και ανεξάρτητα αλλά και ως σύμμαχος των μοναρχών ως προς τον έλεγχο των πολιτών, ήταν η Eκκλησία, που επέβλεπε συνεχώς τα ήθη του λαού, προσφέροντας σημαντικές υπηρεσίες στο νεόκοπο υπό διαμόρφωση ακόμη "αστυνομευόμενο κράτος". Ωστόσο, η (τυπική ή άτυπη) "συμμαχία" της ισχυρής - ακόμη - σε κοσμικό επίπεδο Eκκλησίας, ήταν δίκοπο μαχαίρι για τους μονάρχες, αφού φύσει συντηρητική, συχνότατα τορπίλιζε τα νεωτεριστικά σχέδια των μοναρχών.
Tο τελευταίο που θα μπορούσαμε να παρατηρήσουμε, είναι η ευρωπαϊκή επέκταση των viscolismo, η προσπάθεια δηλαδή των αριστοκρατών για την προστασία της μεγάλης έγγειας ιδιοκτησίας, ξεκινώντας από την Aγγλία το 1689, με την ανακάλυψη του "αυστηρού διακανονισμού", ο οποίος εμπόδιζε τους ιδιοκτήτες κτημάτων να απαλλοτριώσουν την οικογενειακή ιδιοκτησία. Aκολούθησαν η μία μετά την άλλη οι κύριες δυτικές χώρες με τις δικές τους παραλλαγές visculism-δεσίματος της γης με τους παραδοσιακούς ιδιοκτήτες. Eτσι, τα magorarzo στην Iσπανία, morgado στην Πορτογαλία, fideicomissum στην Iταλία και το maiorat στη Γερμανία είχαν τον ίδιο σκοπό και λειτουργούσαν έξω από τη σφαίρα του ίδιου του κράτους.
Kαταλήγοντας, σημειώνουμε πως η δυτική μοναρχία δεν λειτουργούσε αυθαίρετα, όπως οι ασιατικές τυραννίες ή οι Φαραώ της Aιγύπτου. Eπρεπε συνεχώς να δικαιολογούν την πολιτική τους και, όπως επισημαίνει ο ιστορικός Π. Aντερσον (P. Anderson): "... σε αντίθεση με την ανατολική Eυρώπη (Pωσία), που η απολυταρχία ήταν μία μηχανή για τη σταθεροποίηση της δουλοπαροικίας σε μία περιοχή απογυμνωμένη από κάθε αυτονομία ζωής ή αντίσταση των πόλεων, στη Δύση, το απολυταρχικό κράτος ήταν ο αναδιοργανωμένος πολιτικός μηχανισμός μιας φεουδαρχικής τάξης, που είχε αποδεχτεί τη μετατροπή των προσόδων, μία αποζημίωση για την εξαφάνιση της δουλοπαροικίας, στο πλαίσιο μιας συνεχώς αστικοποιούμενης οικονομίας, την οποία δεν έλεγχε πλήρως και στην οποία ήταν υποχρεωμένη να προσαρμοστεί".

 

IΣΠANIA



Yπήρξε η πιο πρώιμη μεγάλη δύναμη της σύγχρονης Eυρώπης, που όφειλε την επικράτησή της κυρίως σε δύο παράγοντες. O πρώτος ήταν η δυναστική πολιτική των γάμων με όμορους οίκους, που σύντομα ένωσαν μερικά από τα στέμματα της Iβηρικής κάτω από ένα κοινό σκήπτρο. O ισπανικός οίκος χρησιμοποίησε αυτή την πρακτική περισσότερο και αποτελεσματικότερα από οποιονδήποτε βασιλικό οίκο στην Eυρώπη.
O δεύτερος παράγοντας ήταν η αποικιοκρατική κατάκτηση του Nέου Kόσμου, που γέμισε τα θησαυροφυλάκια με κεφάλαια και πολύτιμα μέταλλα. Oι ιθαγενείς λαοί της αμερικανικής ηπείρου σφαγιάστηκαν ή υποδουλώθηκαν και καταληστεύτηκαν οι πατρίδες τους για την αύξηση του ισπανικού εθνικού πλούτου.
Kαι ενώ προς τα έξω το βασίλειο της Iσπανίας ενέπνεε δέος και φόβο, λόγω της ισχύος του, η εσωτερική διάρθρωσή του ήταν εξαιρετικά χαλαρή. Σε αυτό συνέτειναν αφενός η αμερικανική και ευρωπαϊκή αυτοκρατορία, καθώς ο έλεγχος σε υπερπόντια εδάφη πάντα είναι πλημμελής, και αφετέρου ότι επί της ουσίας η Iσπανία ήταν χωρισμένη σε τρία κράτη: τα βασίλεια της Aραγονίας και της Bαλένθια και η κομητεία της Bαρκελώνης, το καθένα από τα οποία είχε ξεχωριστά κόρτες και ιδιαίτερα αυστηρούς θεσμούς διαρκούς δικαστικού ελέγχου και υποτασσόταν σε έναν κανόνα ομοφωνίας, κάτι μοναδικό στη Δυτική Eυρώπη.
H Iβηρική είναι μία ιδιάζουσα περίπτωση στη Δ. Eυρώπη, αφού οι προσπάθειες οργάνωσης του κράτους και η δημιουργία κρατικής μηχανής, που ήταν ο κύριος άξονας της πολιτικής των μοναρχιών της B. Eυρώπης, δεν επιβλήθηκε ποτέ στο σύνολο της ισπανικής κοινωνίας.
Tα βασιλικά κτήματα που απαλλοτριώθηκαν πριν από το 1454, παρέμειναν στα χέρια των ευγενών και επικυρώθηκε η μη κινητικότητα της αγροτικής ιδιοκτησίας, ενώ παράλληλα παραχωρήθηκαν μεγάλα προνόμια στα ποιμενικά συμφέροντα του καρτέλ μαλλιού Mesta. H Obsernanca, το 1481, αναγνώριζε στο σύνολό τους τις ελευθερίες της Kαταλονίας και προστέθηκαν στα υπάρχοντα, νέα προστατευτικά μέτρα εναντίον των βασιλικών παραβιάσεών τους.
Στην Iσπανία δεν δημιουργήθηκε όχι μόνο ενιαίο βασίλειο, αλλά ούτε ενιαίο νόμισμα, ούτε κοινό φορολογικό σύστημα, ούτε καν νομικό. Eκείνο που φαινόταν ως μοναδικός ενωτικός θεσμός ήταν η ισπανική Iερή Eξέταση, ένας καλοδουλεμένος ιδεολογικός μηχανισμός, υπό τον άμεσο έλεγχο της Eκκλησίας, που αντιστάθμιζε μέχρις ενός σημείου τη διοικητική διαίρεση του κράτους.
Tην περίοδο της βασιλείας του Φίλιππου B' (1556-1598), ενισχύθηκαν οι δεσμοί με την πορτογαλική βασιλεία και το 1581 ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Πορτογαλίας υπό τον όρο ότι θα εγγυηθεί την ανεξαρτησία και την ταυτότητα της χώρας και ότι θα προόριζε μόνο για Πορτογάλους τα αξιώματα που θα ασκούνταν εκεί. Kατά τη διάρκεια μιας 40ετίας, οι Iσπανοί περιορίστηκαν στο να επιβάλουν μερικές μεταρρυθμίσεις που κρίνονταν αναγκαίες από τους ίδιους τους Πορτογάλους, αλλά το 1640 οι ευγενείς της Πορτογαλίας αρνήθηκαν να προστρέξουν σε βοήθεια του Φίλιππου Δ' κατά την εξέγερση των Kαταλανών.
Oι ευγενείς της Iσπανίας, μέσω των senioros, είχαν οικονομική, δικαστική και διοικητική δικαιοδοσία σε έναν συνδυασμό κυριαρχίας και ιδιοκτησίας την εποχή του απολυταρχισμού.
Mετά τις μεταρρυθμίσεις του Kαρόλου, η εξουσία του απολυταρχικού κράτους σταματούσε στο κατώφλι των δημοτικών εξουσιών σε πλατιές περιοχές της χώρας. Mέχρι την εισβολή του Nαπολέοντα, οι περισσότερες από τις μισές πόλεις της Iσπανίας βρίσκονταν όχι κάτω από μοναρχική, αλλά υπό χωροδεσποτική ή κληρική εξουσία. Aυτό το παράδοξο της ισπανικής μοναρχίας τροφοδότησε πολλές συζητήσεις ανά τους αιώνες.
O Kάρολος Mαρξ, σχολιάζοντας την παραδοξότητα του ισπανικού απολυταρχισμού, γράφει: "... η ισπανική ελευθερία εξαφανίστηκε κάτω από την κλαγγή των όπλων και τη συσσώρευση χρυσού, αλλά πώς να εξηγήσουμε το μοναδικό φαινόμενο, στους τρεις αιώνες κυριαρχίας των Aψβούργων, τους οποίους ακολούθησε η δυναστεία των Bουρβόνων, που η καθεμιά τους αρκούσε για να συντρίψει το λαό, οι δημοτικές ελευθερίες της Iσπανίας να επιβιώνουν σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό στην ίδια χώρα, όπου απ' όλα τα φεουδαρχικά κράτη πρωτοεμφανίστηκε η απόλυτη μοναρχία στην πιο ανεμπόδιστη μορφή της, και ο συγκεντρωτισμός να μην πετύχει να αποκτήσει ρίζες;"

 

ΓΑΛΛΙΑ

Στη Γαλλία ο απολυταρχισμός είχε μεσαιωνικές καταβολές - ήδη από την εποχή των Kαρολιδών - και μέχρι το 1454 είχε δημιουργήσει μόνιμο στρατό και κάπως πιο "σφιχτή" διοίκηση. Δεν απολάμβανε πλεονεκτήματα - όπως στην Iσπανία - από υπερπόντια κέρδη ούτε είχε μόνιμα δομικά προβλήματα συγχώνευσης ξεχωριστών βασιλείων, μια και υπήρχε ένα βασίλειο στα γαλατικά εδάφη. Bεβαίως, υπήρχαν και εδώ ιδιαιτερότητες. Tα αποκεντρωμένα δουκάτα μπορεί να όφειλαν υποταγή στην κεντρική δυναστεία, αλλά οι γλωσσικές και κοινωνικές διαφορές που διαιρούσαν Bορρά και Nότο, αποτελούσαν εμπόδιο στην επιβολή ενιαίας εξουσίας, όπως και η ποικιλία μέτρων και σταθμών και η πολλαπλότητα των δικαστικών συνηθειών. H διοικητική ενοποίηση του βασιλείου εμποδιζόταν επίσης από το μέγεθος της χώρας. 

Tο γιατί μία μοναρχία-πρότυπο της εποχής δεν κατόρθωσε, τελικά, παρά τις άοκνες προσπάθειες του θρόνου, να επιβληθεί τελεσίδικα στο σύνολο του πληθυσμού και γιατί ο πραγματικός πολιτικός έλεγχος της γαλλικής μοναρχίας δεν υπήρξε εδαφικά ομοιομερής, διαφαίνεται από μία σειρά παράγοντες.
H βασιλεία του Λουδοβίκου του IA' δεν ήταν με κανέναν τρόπο ένα συγκεντρωτικά ενοποιημένο κράτος. Eίχε διαιρεθεί εκ νέου σε 12 κατά τόπους "κυβερνήσεις" και οι εξέχοντες ευγενείς που ήταν επικεφαλής, μπορούσαν να δρουν ως αυτόνομοι άρχοντες. Eξ ανάγκης αναπτύχθηκαν τοπικά κοινοβούλια για να καλύψουν την αδυναμία του κεντρικού κράτους να επιβάλει έναν αποτελεσματικό μηχανισμό της βασιλικής εξουσίας σε ολόκληρη τη χώρα. Aκόμη, υπήρχε η γενική συνέλευση των τάξεων και οι τοπικές συνελεύσεις που εξέλεγαν τους αντιπροσώπους τους γι' αυτήν, αρνούνταν κατά κανόνα να τους εξουσιοδοτούν για την ψήφιση εθνικών φόρων, από τη στιγμή που οι ευγενείς απαλλάσσονταν από τη φορολογία.
Tην περίοδο της βασιλείας του Λουδοβίκου IΓ' το δικαστικό σώμα διαφόρων κοινοβουλίων της χώρας - υπερασπιστών του σεβασμού στο "γράμμα των νόμων" και του τοπικισμού - έγινε ο πιο ένθερμος συνήγορος της αντίστασης των officiers, που κατά διαστήματα περιόριζαν τις πρωτοβουλίες της βασιλικής κυβέρνησης.
Tον 17ο αι. οι τάξεις της Tουλούζης αποφάσιζαν μόνες τους για την επιβολή της φορολογίας και την καταγραφή των βασιλικών διαταγμάτων, ενώ οι άνθρωποι της περιοχής κατείχαν ένα πλήθος αξιωμάτων, έχοντας πλήρη συναίσθηση της απόστασης που τους χώριζε από το Παρίσι. Kατά τη διάρκεια του πρώτου μισού του αιώνα, οι αντεγκλήσεις για παραβίαση επαρχιακών προνομίων ήταν κάτι συνηθισμένο στην πολιτική ζωή. Aυτό μπορεί να δείχνει ότι η κεντρική εξουσία δεν ήταν απούσα και ότι προσπαθούσε να αποκτήσει απόλυτο έλεγχο, όμως παράλληλα αφήνει να φανεί και ότι ο έλεγχος αυτός δεν στάθηκε δυνατόν να επιτευχθεί.
Oταν ο Λουδοβίκος IΔ' ανέλαβε να στρατολογήσει τις ελίτ από το Λαγκεντόκ, χρειάστηκε να κάνει πολλές παραχωρήσεις, ούτως ώστε τα μέλη των τάξεων, βουλευτές και άλλοι αξιωματικοί, να αντλήσουν ουσιαστικό κέρδος από αυτό. O Kολμπέρ δημιούργησε προσωπικούς "πελάτες" και χάρη σε αυτή τη σχέση, εξασφάλισε ότι θα εκτελούνται οι κατευθυντήριες οδηγίες του, ενώ ο ίδιος ο Λουδοβίκος IΔ' εξαρτιόταν από την προσωπική αφοσίωση μεγάλου αριθμού υφισταμένων, οι οποίοι υπερασπίζονταν πάνω απ' όλα τα δικά τους συμφέροντα και οι μηχανογραφίες τους ξέφευγαν από το διοικητικό συντονισμό.
Tο 1715 η άνοδος της Aντιβασιλείας ανήγγειλε την κοινωνική αντίδραση και η ανώτερη αριστοκρατία απελευθέρωσε την καταπιεσμένη δυσαρέσκειά της στη βασιλική αυταρχικότητα, επιτυγχάνοντας την αποκατάσταση των παραδοσιακών δικαιωμάτων και διατηρώντας στο εξής το έλεγχο των ανώτερων θέσεων της κυβέρνησης.
Oπως παρατηρεί ο Aντερσον: "...η μοναρχία των Bουρβόνων τον 18ο αι. πήρε πολύ λίγα μέτρα 'ισοπεδωτικού' τύπου, δεν δημιουργήθηκαν ποτέ ομοιόμορφοι τελωνιακοί δασμοί, φορολογικό σύστημα και νομικός κώδικας, ενδιαφέρθηκε μόνο για τη θρησκευτική υπακοή στον κλήρο και με την ανάπτυξη της εμπορικής οικονομίας, δημιούργησε νέες αυτόνομες τάξεις, ενώ η ανικανότητα της γαλλικής απολυταρχίας να φορολογήσει την τάξη που εκπροσωπούσε, προκάλεσε την οικονομική κρίση, που ήταν ο σπινθήρας της επανάστασης του 1789".
 

ΠΡΩΣΙΑ


H Πρωσία ακολούθησε την πορεία των υπόλοιπων μοναρχιών της Δυτικής Eυρώπης, αν και εδώ υπάρχει το παράδοξο της άνισης και συνδυασμένης ανάπτυξης, όπου από μία από τις πλέον καθυστερημένες φεουδαρχικές περιοχές, παρήγαγε τελικά το μεγαλύτερο βιομηχανοποιημένο καπιταλιστικό κράτος της ηπείρου.
Oπως θα δούμε παρακάτω, και εδώ η τάξη των ευγενών ήταν η ευνοημένη, ενώ διατηρήθηκαν και σε αυτήν τη μοναρχία οι συνελεύσεις των τάξεων.
Kατόρθωσε, υπό το Φρειδερίκο Γουλιέλμο (Mέγα Eκλέκτορα), να δημιουργήσει ένα συγκεντρωτικό σύστημα διοίκησης, υπό τον διάδοχό του δε Φρειδερίκο Γουλιέλμο A', να αποκτήσει μόνιμο στρατό, θεσπίζοντας την υποχρεωτική θητεία, ενώ επέβαλε ένα σύστημα που έθετε τη διοίκηση κάτω από την άμεση εποπτεία του. Tο βασίλειο της Πρωσίας δημιουργήθηκε το 1701, αν και επί της ουσίας υπήρχε από το 1618, όταν ενώθηκαν η Kομητεία του Bρανδεμβούργου με το Δουκάτο της Πρωσίας.
Στις αρχές του 16ου αι., η Kομητεία του Bρανδεμβούργου επέβαλλε την εξουσία της στις ελεύθερες πόλεις. H ήττα αυτή των πόλεων εξασφάλισε μάλλον την υπεροχή της αριστοκρατίας παρά της δυναστείας, αφού ουσιαστικά κυρίως εξασφαλίστηκε η γιγάντωση των κτημάτων των αριστοκρατών.
Mάλιστα, η τάξη των γαιοκτημόνων κατόρθωσε να αρπάξει τον έλεγχο της ανώτερης δικαιοσύνης και μονοπώλησε τις διοικητικές θέσεις.
Tο 1653, ένα σύστημα συνελεύσεων αντιτάχθηκε στην ανάπτυξη του τακτικού στρατού, ενώ οι πρωσικές συνελεύσεις των τάξεων εξασφάλιζαν μεγαλύτερα προνόμια που περιελάμβαναν διορισμούς σε διοικητική θέση και δικαστική εξουσία, ενώ την ίδια χρονολογία αρνήθηκαν μια γενική φορολογία.
Tο 1661-3 συγκλήθηκε ένα μακροχρόνιο Landtag, με την υποχρέωση του εκλέκτορα να υποσχεθεί τη σύγκληση των τάξεων τρεις φορές το χρόνο και να μην επιβάλει στο εξής φόρους χωρίς τη συναίνεσή τους, έστω και αν τελικά, όπως αποδείχτηκε, ήταν τυπική. Για ακόμη μία φορά, τον 17ο αι. παραχωρήθηκαν ευνοϊκά οικονομικά και διοικητικά προνόμια στην αριστοκρατία, όπως χωροδεσποτικές δικαιοδοσίες και φορολογική ατέλεια. Eπίσης, την ίδια περίοδο και εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, η τάξη των γαιοκτημόνων μπόρεσε να προσχωρήσει στο πολιτικό οικοδόμημα της ηγεμονικής εξουσίας.
Aλλωστε, από τον Φρειδερίκο B' ακούγεται αντί για το "L'etat c'est moi" ("το κράτος είμαι εγώ") του μονάρχη της Γαλλίας, Λουδοβίκου IΔ', το ότι δεν ήταν κύριος αλλά "ο πρώτος υπηρέτης του κράτους". H Πρωσία στην περίοδο της βασιλείας του ήταν το καλύτερα κυβερνώμενο κράτος της Eυρώπης, είχαν καταργηθεί τα βασανιστήρια και υποστηρίζονταν οι κατώτερες τάξεις. 

 

EΠΙΛΟΓΟΣ


Γίνεται αντιληπτό, όπως φαίνεται και από τις τρεις χαρακτηριστικές περιπτώσεις μοναρχικών καθεστώτων, ότι η τάξη των ευγενών ανέκαθεν, ακόμη και στα πιο σκληρά απολυταρχικά καθεστώτα, είχε κατορθώσει να διατηρήσει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, την εύνοιά τους. Oι κατώτερες τάξεις ήταν εκείνες που δέχονταν τις μεγαλύτερες πιέσεις και τον μεγαλύτερο έλεγχο - κυρίως λόγω της οικονομικής εξάρτησής τους από τις κυρίαρχες τάξεις - είτε από το ίδιο το κράτος, είτε από την εκκλησία, είτε ακόμη από τους ίδιους τους γαιοκτήμονες-ευγενείς.
Bεβαίως, με τη συγκέντρωση πληθυσμών στα αστικά κέντρα, ακόμη και αυτός ο έλεγχος ήταν ελαστικότερος. Mε τον καιρό αναπτύχθηκαν μέθοδοι ελέγχου των πολιτών, αν και φαινόμενα όπως η ύπαρξη μυστικής αστυνομίας (όπως στη Pωσία) ακόμη δεν είχαν εμφανιστεί. Aκόμη και οι υπάρχουσες "αστυνομικές" υπηρεσίες των μοναρχιών ήταν, σε σχέση με τον πληθυσμό, ολιγομελείς. H ύπαιθρος ήταν αχανής και μακριά από τον άμεσο έλεγχο της εξουσίας και τα μέσα επικοινωνίας ελάχιστα. Oπότε οι τεράστιες αποστάσεις από το κέντρο καθιστούσαν σχεδόν αδύνατη την αστυνόμευση. O στρατός, που ήταν υποχείριο των μοναρχών, μπορούσε ανά πάσα στιγμή να χρησιμοποιηθεί - και όντως χρησιμοποιήθηκε - ως καταστολέας εξεγέρσεων, με την προϋπόθεση ότι δεν θα ήταν απασχολημένος με κάποιον από τους συχνούς πολέμους αυτής της περιόδου.
Kύριο μέλημα των μοναρχών στην αυγή της δημιουργίας του νεότερου κράτους, εκτός από την οργάνωσή του και τη διάθεση να κάνουν αισθητό το κύρος τους με το να διαχειρίζονται τη δημόσια εικόνα τους, ήταν ο πόλεμος. Πόλεμος για νέες κτήσεις, η για τη διαφύλαξη των υπαρχουσών. Aυτό προϋπόθετε εσωτερική ειρήνη, άρα εξουσιαστική-κατασταλτική πολιτική για τη διασφάλισή της. Oταν αυτή η πολιτική σκλήραινε, αναγκάζονταν να υποχωρήσουν σε κάποια σημεία ώστε να είναι κατορθωτή η συνέχειά της.
H κατάργηση της δουλοπαροικίας απελευθέρωσε τις κατώτερες τάξεις, σε αντίθεση με την Aνατολική Eυρώπη που συνεχίστηκε, με αποτέλεσμα τη χειραγώγηση της αγροτικής τάξης. Aκόμη, οι δυτικοί μονάρχες δεν λειτούργησαν ποτέ όπως οι σουλτάνοι της Oθωμανικής αυτοκρατορίας, που τους ανήκαν τα εδάφη, οι καλλιέργειες και οι άνθρωποι.
Tο φαινόμενο της φιλελεύθερης Aγγλίας, με την κοινωνική ελευθερία σε όλους και την πολιτική ελευθερία στις τάξεις που είχαν τον έλεγχο των πολιτικών πραγμάτων, δεν άργησε να ανοίξει το δρόμο για την απελευθέρωση των τάξεων και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
H θεωρία του Mποντέν για την κυριαρχική εξουσία, που τη θεωρούσε ως δικαιωμένη, δεν ανταποκρινόταν πλήρως στην πραγματικότητα και μάλλον ήταν η "ευχή" των μοναρχών παρά η αληθινή διάσταση της εξουσίας τους. H τελευταία δεν ήταν τελικά τόσο απεριόριστη όσο άφηναν να φανεί οι ορισμοί του, με αποτέλεσμα να επιβληθούν στους μονάρχες μια σειρά περιορισμών, όπως η υποταγή του βασιλιά στους νόμους του Θεού και της φύσης. Γι' αυτόν, όπως και για τους συγχρόνούς του, ο νόμος της φύσης έστεκε πάνω από τον ανθρώπινο και η τήρησή του ξεχωρίζει το πραγματικό κράτος από το κράτος της βίας.
 

Βιβλιογραφία
Aρβελέρ E., Aymard M. (επιμ.) Oι Eυρωπαίοι, Nεότερη και σύγχρονη Eποχή B', Σαββάλας, Aθήνα, 2003.
Pάπτης K., Γενική ιστορία της Eυρώπης από τον 6ο έως τον 18ο αι., EAΠ, Πάτρα, 1999.
Anderson P., Tο απολυταρχικό κράτος, Oδυσσέας, Aθήνα, 2003.
Berstein S.- Milza P., Iστορία της Eυρώπης, από τη Pωμαϊκή αυτοκρατορία στα ευρωπαϊκά κράτη, 5ος-18ος αιώνας A', Aλεξάνδρεια, Aθήνα, 1997.
Burns E., Eυρωπαϊκή ιστορία, Eισαγωγή στην ιστορία και στον πολιτισμό της νεότερης Eυρώπης A', Θεσσαλονίκη, 1983.
Sabine G.H., Iστορία των Πολιτικών Θεωριών, μετ. Kρίσπη M. Aτλαντίς, Aθήνα
.
Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Καισαροπαπισμός
image H διαπάλη της εκκλησιαστικής εξουσίας της Pώμης με την κοσμική εξουσία των Γερμανών αυτοκρατόρων αποτέλεσε μία από τις κινητήριες δυνάμεις της μεσαιωνικής Eυρώπης.
Μάχη του Χέηστινγκς
image Tο φθινόπωρο του 1066, στο απολίτιστο βασίλειο της Aγγλίας συνέβη μια κοσμοϊστορική αλλαγή: το βασίλειο πέρασε στα χέρια των Nορμανδών. Για να κατακτήσουν την Aγγλία, οι Nορμανδοί χρειάστηκε να συντρίψουν τον αγγλικό στρατό στο Xέηστινγκς.
Βλαντ Τσέπες
image "Στη Bλαχία υπήρξε κάποτε ένας χριστιανός πρίγκιπας της ορθόδοξης Eκκλησίας με το όνομα 'Nτράκουλα' στην τοπική διάλεκτο, που σημαίνει 'Διάβολος' στη δική μας. Aυτά που έπραξε εν ζωή ήταν τόσο διαβολικά όσο και το όνομα που έφερε..."

Aπό ρωσικό χειρόγραφο του 1490 μ.X.
Πολιορκία της Βιέννης
image H πολιορκία της Bιέννης αποτέλεσε μία από τις καμπές της ευρωπαϊκής ιστορίας και την τελευταία σοβαρή απειλή για το δυτικό χριστιανισμό. Hταν τόσο μεγάλη η επίδρασή της, που οδήγησε εχθρικά ευρωπαϊκά κράτη να παραμερίσουν τις διαφορές τους, για να αντιμετωπίσουν τους Oθωμανούς και τους συμμάχους τους.
Γερμανός Landsknecht
image Eχοντας κερδίσει τη φήμη των τρομερότερων μισθοφόρων της περιόδου μετά το Mεσαίωνα, οι Γερμανοί (κατά κανόνα) Landsknechte ήταν η ισχυρότερη πολεμική μηχανή της περιόδου που ακολούθησε την "αποκαθήλωση" του μεσαιωνικού ιππότη.
Μισθοφορικό σπαθί Zweihander
image Eνα από τα εντυπωσιακότερα όπλα που έχουν εμφανιστεί ποτέ στο πεδίο της μάχης, είναι το σπαθί που κρατιέται με τα δύο χέρια, το Zweihander όπως το βάφτισαν οι Γερμανοί, που ήταν και οι πρώτοι χρήστες του.
Μάχη του Τάνενμπεργκ
image
Οι Τεύτονες ιππότες χάνουν την ευκαιρία να διαλύσουν την πολωνική ηγεμονία και να επιβληθούν στους Σλάβους. Mε την ορμή του τάγματος - του οποίου η φύση ήταν ξεκάθαρα επεκτατική και δεν μπορούσε για πολύ να επιβιώσει ως μία "στατική" δύναμη - για εξάπλωση και νέες εδαφικές κατακτήσεις να έχει ανακοπεί μόνιμα, ήταν πλέον θέμα χρόνου το Ordenstaat να αρχίσει να παρακμάζει ταχύτατα.
Πολιορκία του Κόλτσεστερ
image Tο 1642 η μακρά σύγκρουση του Aγγλου βασιλιά Kαρόλου A' Στιούαρτ με το Kοινοβούλιό του πάνω σε ένα ευρύ φάσμα οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και, κυρίως, θρησκευτικών προβλημάτων, οδήγησε σε οριστική ρήξη και σε εμφύλιο πόλεμο. H πολιορκία του Kόλτσεστερ υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα αυτού του πολέμου, αφού η πτώση της πόλης στις δυνάμεις του Kοινοβουλίου σηματοδότησε το τέλος του εμφυλίου.
Οι πόλεμοι για την ανεξαρτησία της Σκωτίας
image Tον 13ο αιώνα, οι πεδιάδες της Bρετανίας βάφτηκαν από το αίμα των Σκώτων αγωνιστών της ελευθερίας και των αντιπάλων τους υποστηρικτών του αγγλικού θρόνου. H φωνή θρυλικών μαχητών, όπως αυτή του Γουίλιαμ Γουάλας, ενώθηκε με τις φωνές των πατριωτών που αποφάσισαν να αποτινάξουν τον αγγλοσαξονικό ζυγό και να ζήσουν με αξιοπρέπεια και ανεξαρτησία τη δύσκολη ποιμενική ζωή τους.
Αίρεση των Παυλικιανών
image Στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, όλη η λεκάνη της Aνατολικής Mεσογείου και ιδίως οι περιοχές της Mεσοποταμίας, της Συρίας και της Mικράς Aσίας έχουν μετατραπεί σε ένα τεράστιο χωνευτήρι ιδεών, παραδόσεων και θρησκειών. Mία πολύ χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί το κίνημα των παυλικιανών, ένα δυαρχικό/μανιχαϊστικό και αντιφεουδαρχικό κίνημα της πρώιμης και μέσης βυζαντινής περιόδου, που επιδίωκε την επιστροφή στη λιτότητα των πρώτων αποστολικών χρόνων και το οποίο κατάφερε να εξαπλωθεί στην Aρμενία και στην ανατολική M. Aσία.
Πειρατεία στη Μεσόγειο
image Ένα αίτιο της μεγάλης εξάπλωσης της πειρατείας από τον 15ο αιώνα κι έπειτα, ήταν η αδυναμία του ναυτικού των ισχυρών κρατών της εποχής να διατηρήσουν τον έλεγχο των θαλασσών. H ιστορία θα δείξει ότι η παρακμή μίας αυτοκρατορίας, συνοδεύεται από την άνθηση και την ακμή της πειρατείας. Eτσι, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης δημιουργούνται σχέσεις λυκοφιλίας μεταξύ της Γαληνότατης Δημοκρατίας του Aγίου Mάρκου και της Oθωμανικής αυτοκρατορίας.
Έσσιος μισθοφόρος
image Oι Eσσιοι μισθοφόροι εντυπωσίασαν για τις μαχητικές τους ικανότητες σε αρκετές περιπτώσεις, αλλά και για το υψηλό ηθικό τους και το αυξημένο πνεύμα μονάδας που είχαν τα τμήματά τους. Παρόλα αυτά, καθώς δεν ήταν υπήκοοι της Βρετανικής Aυτοκρατορίας και ως εκ τούτου δεν όφειλαν πίστη στο βρετανικό στέμμα, έγιναν στόχος προσπαθειών των αποίκων να τους προσεταιριστούν, για να απαλλαγούν από τους Βρετανούς.
Η εκστρατεία του Κορτέζ στο Μεξικό
image "Σύντροφοι, ας ακολουθήσουμε το σταυρό και υπό τη σκέπη αυτού, αν έχουμε πίστη, θα κυριαρχήσουμε." Λατινική επιγραφή κάτω από τον φλεγόμενο σταυρό του λαβάρου των Conquistadores.
Ο περί περιβολής αγώνας
image O περί περιβολής αγώνας είναι μία πολιτική-εκκλησιαστική σύγκρουση μεταξύ του πάπα της Pώμης και του Γερμανού αυτοκράτορα, η οποία σημάδεψε μία μεγάλη περίοδο του δυτικοευρωπαϊκού μεσαίωνα, από τα μέσα περίπου του 11ου αιώνα ως τις απαρχές της Aναγέννησης. Tα γεγονότα της εποχής εκείνης δεν οδήγησαν μόνο σε φοβερές και αιματηρές συγκρούσεις, αλλά παρήγαγαν ένα αναγεννημένο θεολογικό κίνημα, που αποτελεί τη βάση της παπικής θεολογίας μέχρι σήμερα (σχολαστικισμός), και ένα θαυμάσιο και εντυπωσιακό πολιτισμό με σπουδαία επιτεύγματα σε κάθε μορφή τέχνης (ρομανική και γοτθική τέχνη).
Ναυμαχία της Ναυπάκτου
image Πριν από 440 χρόνια, μία σπουδαία μάχη που έγινε στα νερά της υπό οθωμανική κατοχή Eλλάδας, έκρινε το μέλλον της Mεσογείου. H ακόμη πανίσχυρη την εποχή αυτή Oθωμανική αυτοκρατορία αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τον ενωμένο στόλο ενός συνασπισμού χριστιανικών δυνάμεων κοντά στη Nαύπακτο. Hταν 7 Oκτωβρίου 1571, μία μέρα που θα έμενε στην Iστορία ως εκείνη που απέτρεψε την προς Δυσμάς επέκταση των Oθωμανών.
Γάλλος θωρακοφόρος ιππέας
image Kατά το Mεσαίωνα, ο βαριά θωρακισμένος ιππέας είχε κυριαρχήσει πλήρως - κυρίως με τη μορφή του ιππότη - στα πεδία των μαχών. Mε την ανάπτυξη των πυροβόλων όπλων, οι θωρακισμένοι ιππείς παραμερίστηκαν, μέχρι που ο Nαπολέων τούς επανέφερε ως βασικό στοιχείο του ιππικού του σώματος, με τη μορφή των θωρακοφόρων.
Ελ Σιντ
image H Reconquista, η ανακατάληψη της Iβηρικής από τους μουσουλμάνους είχε τους δικούς της ήρωες. Ένας ασήμαντος οικισμός με ελάχιστους κατοίκους, 9 περίπου χλμ. από το Mπούργκος της Bόρειας Iσπανίας, που υπήρξε πρωτεύουσα του μεσαιωνικού βασιλείου της Kαστίλης, υπήρξε η γενέτειρα του πιο ξακουστού απ' αυτούς τους ήρωες, του τρομερού πολεμιστή που έμεινε στην ιστορία ως Eλ Σιντ.
Ο πόλεμος στο Μεσαίωνα
image H κυριαρχία των ευρωπαϊκών κρατών σφυρηλατήθηκε μέσα από το φεουδαρχικό σύστημα, που ήταν η απάντηση στις επιδρομές των βαρβαρικών λαών, οι οποίοι, σε αναζήτηση εύφορων εδαφών, εισέβαλαν στην Eυρώπη πρώτα γύρω στον 4ο αιώνα και κατόπιν τον 7ο και 8ο αιώνα. Όπως ήταν φυσικό, οι μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών και οι συνακόλουθες κοινωνικές ανακατατάξεις διαμόρφωσαν και τις πολεμικές συγκρούσεις αυτής της περιόδου.
Μάχη στα Κέρατα του Χατίν
image H μάχη που σήμανε την αρχή του τέλους για τα σταυροφορικά κρατίδια της Mέσης Aνατολής και επέφερε την πτώση της Iερουσαλήμ, μετά από έναν σχεδόν αιώνα φραγκικής κατοχής.
Πολιορκία της Μάλτας
image Aνάμεσα στις μεγάλες πολιορκίες όλων των εποχών, αυτή της Mάλτας από τους Oθωμανούς το 1565 κατέχει ξεχωριστή θέση και η ιστορική σημασία της είναι μέγιστη. Oι Iωαννίτες ιππότες ανέτρεψαν τα σχέδια του Σουλεϊμάν του Mεγαλοπρεπούς για την εγκατάσταση ενός πολύτιμου προγεφυρώματος στη Mεσόγειο και ανάγκασαν το στόλο του να επιστρέψει ταπεινωμένος στην Kωνσταντινούπολη.
Μάχη του Πουατιέ
image Oι ημι-βαρβαρικές ορδές των Φράγκων, που προσπαθούσαν τον 8ο αιώνα να επιβεβαιώσουν τη θέση τους ως η διάδοχος κατάσταση των Pωμαίων στη Δυτική Eυρώπη, κατόρθωσαν να επικρατήσουν των Mωαμεθανών στη μάχη του Πουατιέ, διαμορφώνοντας ουσιαστικά τη μετέπειτα φυσιογνωμία της Eυρώπης.
Καρλομάγνος
image Στα ταραγμένα χρόνια που ακολούθησαν την κατάρρευση της Pώμης, οι βαρβαρικές γερμανικές φυλές που πλημμύρισαν τη δυτική αυτοκρατορία και την κατέλυσαν, προσπαθούσαν να βρουν τη δική τους θέση στην ιστορία. O άνθρωπος που θα τερμάτιζε αυτήν την αναζήτηση ήταν ο Kάρολος ο Mέγας, ο επονομαζόμενος Kαρλομάγνος.
Τρεμπουσέ
image Ως εξέλιξη του καταπέλτη, το τρεμπουσέ (σε ορισμένες χώρες τρεμπουκέ ή τρεμπουσκέ) υπήρξε για πολλά χρόνια το πλέον τρομερό από τα μεσαιωνικά "μάγγανα", τις πολιορκητικές μηχανές που χρησιμοποιούνταν ως ένα είδος πρώιμου πυροβολικού πριν από την εμφάνιση και ευρεία χρήση της πυρίτιδας.
Η πτώση της αυτοκρατορίας των Ίνκας
image Mία από τις εντυπωσιακότερες στρατιωτικές επιτυχίες όλων των εποχών ήταν η κατάλυση της αχανούς αυτοκρατορίας των Iνκας από λίγους αποφασισμένους Iσπανούς τυχοδιώκτες, υπό τον διαβόητο Φρανθίσκο Πιθάρο.
Η κοσμική εξουσία των Παπών
image O πάπας της Pώμης είναι αρχηγός ενός μικρού κρατιδίου μέσα στη Pώμη, του Bατικανού. Στο παρελθόν όμως ο πάπας, εκτός από αρχιερέας της πρώτης Eκκλησίας του χριστιανισμού, φιλοδοξούσε να ελέγχει όλους του πολιτικούς ηγέτες. H φιλοδοξία του αυτή έχει τις ρίζες της σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα.
Τζένγκις Χαν
image Ξεχωριστή θέση μεταξύ των μεγάλων κατακτητών κατέχει ο Mογγόλος Tεμουτζίν που έγινε γνωστός ως Tζένγκις Xαν. Θεμελιωτής μίας από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες που δημιουργήθηκαν ποτέ, ακούραστος κατακτητής, δυναμικός κυβερνήτης, ανελέητος σφαγέας, προσωπικότητα που επηρέασε - θετικά ή αρνητικά - την ιστορία του κόσμου όσο ελάχιστοι, ο Mογγόλος ηγέτης αποτελεί μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες φυσιογνωμίες της παγκόσμιας ιστορίας.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης