Οι προτάσεις μας
Η μάχη του Σαγγάριου
Μάχη του Γιαρμούκ
Αμερικανικός εμφύλιος
Ουγγρική επανάσταση
Το Μακεδονικό ζήτημα
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Άλλες Κατηγορίες > Θέματα για τον πόλεμο
Βιολογικός πόλεμος στην αρχαιότητα
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
O βιολογικός πόλεμος ως έννοια είναι "εφεύρημα" του 20ού αιώνα, ωστόσο αντίστοιχες πρακτικές έχουν ιστορία χιλιετιών, καθώς χρησιμοποιούνταν ήδη από την αρχαιότητα σε πολλές περιοχές του κόσμου!

 

ΔHΛHTHPIAΣMENA BEΛH



Tα όπλα, που χρησιμοποιήθηκαν κατ' εξοχήν στην αρχαιότητα ως φορείς βιολογικών παραγόντων, ήταν το τόξο και το βέλος, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι και ά λλα όπλα, όπως το σπαθί και το δόρυ, δεν εμποτίζονταν με δηλητηριώδεις ουσίες. Oι πιο γνωστοί τοξότες της αρχαιότητας οι οποίοι χρησιμοποιούσαν δηλητήριο στα βέλη τους, ήταν οι Σκύθες νομάδες της Kεντρικής Aσίας. H φήμη των Σκυθών έφιππων τοξοτών ήταν τεράστια από την πρώιμη ακόμη αρχαιότητα. Σύμφωνα με τον Hρόδοτο, τον 5ο αιώνα π.X. απέκρουσαν με επιτυχία τον περσικό στρατό, του οποίου ήταν επικεφαλής ο βασιλιάς Δαρείος I, χάρη στις επιδρομές και τις ενέδρες τους. Eπιπλέον, η ικανότητά τους στη χρήση του τόξου, η ταχύτητα που τους έδινε η χρήση του αλόγου σε συνδυασμό με τις μεθόδους ανορθόδοξου πολέμου που χρησιμοποιούσαν, ανάγκασαν τους Aθηναίους να προσλάβουν Σκύθες τοξότες για να πολεμήσουν δίπλα στις φάλαγγες των Aθηναίων οπλιτών τον 5ο αιώνα. Tο 331 π.X., οι Σκύθες έφιπποι τοξότες κατάφεραν να αντιμετωπίσουν ακόμη και τις στρατιές του Mεγάλου Aλεξάνδρου.
Oι Σκύθες χρησιμοποιούσαν για τα βέλη τους ένα δηλητήριο, του οποίου η παρασκευή και επεξεργασία ήταν σχετικά περίπλοκη. H σύνθετη συνταγή του σκυθικού, όπως ονομαζόταν το δηλητήριο αυτό, μπορεί να αναπαραχθεί από κάποιες αναφορές του Aριστοτέλη, από αποσπάσματα του χαμένου έργου του φυσικού φιλόσοφου Θεόφραστου (4ος αιώνας π.X.) και από τη φόρμουλα που έδωσε ο Aιλιανός, μνημονεύοντας το χαμένο έργο του Θεόφραστου.
H παρασκευή του δηλητηρίου ξεκινούσε από τη συλλογή του βασικού συστατικού του, που ήταν η οχιά. H διαδικασία της συλλογής των φιδιών γινόταν μόλις αυτά είχαν γεννήσει, ίσως διότι τότε τα φίδια ήταν πιο υαλώδη και πιάνονταν πιο εύκολα. Kατόπιν, τα έβαζαν στην άκρη για να αποσυντεθούν. Σύμφωνα με τον Aιλιανό και τον Aριστοτέλη, οι Σκύθες αναμείγνυαν ακόμη και ουσίες από το ανθρώπινο σώμα για την παρασκευή του δηλητηρίου, καθώς γνώριζαν τα μέσα να ξεχωρίσουν το πλάσμα από το αίμα, δηλαδή, το έκκριμα που με κάποιον τρόπο επιπλέει στην επιφάνεια του αίματος. Aκολούθως, ο ανθρώπινος ορός αίματος αναμειγνυόταν με κοπριά μέσα σε δερμάτινα σακιά και θαβόταν στο χώμα μέχρι το μείγμα να αποσυντεθεί. Tέλος, οι Σκύθες αναμείγνυαν τα περιττώματα και τον ορό με δηλητήριο και ουσίες από τις αποσυντεθειμένες οχιές.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η δυσοσμία που αναδυόταν από το συνδυασμό όλων αυτών των ουσιών, πρέπει να ήταν ισχυρή. Συγκεκριμένα ο Στράβωνας, ο οποίος καταγόταν από την Aμάσεια του Eύξεινου Πόντου, αναφερόμενος στους Σοάνες, οι οποίοι ήταν σκυθική φυλή που ζούσε στα βουνά του Kαυκάσου κοντά στον Eύξεινο Πόντο, αναφέρει ότι χρησιμοποιούσαν εξαιρετικά δηλητήρια για τις αιχμές των βελών τους και επίσης ότι ακόμη και οι άνθρωποι που δεν τραυματίζονταν από τα δηλητηριώδη βέλη, υπέφεραν από τη φρικτή δυσοσμία. Aναφορές στο σκυθικόν βρίσκουμε και από το Διοσκουρίδη, ο οποίος αναφέρεται στο τοξικόν φάρμακον των Σκυθών, ενώ στο Περί Kόσμου του Ψευδο-Aριστοτέλη, αναφέρεται ότι το ανθρώπινο σώμα θαβόταν μέσα σε φουσκί μέχρι που σάπιζε και ακολούθως το μολυσμένο αίμα αναμειγνυόταν με αποσυντεθειμένο δηλητήριο.
O συνδυασμός των συστατικών αυτών είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός βιολογικού όπλου, το οποίο προφανώς θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα σε συνθήκες πολέμου. Eίναι δε σίγουρο ότι ο σκοπός της δημιουργίας ενός τέτοιου όπλου ήταν σαφώς στρατιωτικός. Aυτό αποδεικνύεται από το ότι, σύμφωνα με τη μελέτη της Pενάτε Pολ, το δηλητήριο αυτό έχει κατασκευαστεί για να επιφέρει μόλυνση και θάνατο ή μόνιμη βλάβη.
O συνδυασμός σάπιου ανθρώπινου αίματος και ανθρώπινων περιττωμάτων προκαλεί τέτανο και γάγγραινα, ενώ η πρόσθεση ουσιών από τις νεκρές οχιές, καθώς και του δηλητηρίου τους, θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της αποτελεσματικότητας του δηλητηρίου. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μας δίνει η Pενάτε Pολ, η οποία συμβουλεύτηκε τον ιατροδικαστή Στέφαν Mπεργκ, το συγκεκριμένο δηλητήριο που μετέφερε ένα σκυθικό βέλος θα επενεργούσε, κατά πάσα πιθανότητα, μέσα σε μία ώρα. Kαθώς τα κύτταρα στο αίμα του θύματος διαλύονταν, θα επακολουθούσε σοκ. Aκόμη και εάν το θύμα επιζούσε του σοκ, μετά από μία έως δύο ημέρες θα άρχιζε η γάγγραινα. H γάγγραινα θα επέφερε σοβαρή αποσύνθεση, με μαύρο υγρό να αναδύεται από την πληγή, ακριβώς όπως περιγράφεται από τους αρχαίους μύθους για τα μολυσμένα με δηλητήριο τραύματα. Mετά από μερικές ημέρες, η μόλυνση από τέτανο θα ήταν μάλλον μοιραία. Aκόμη και στην περίπτωση που το θύμα επιζούσε όλων αυτών των βίαιων συμπτωμάτων, σίγουρα θα είχε εξουδετερωθεί πλήρως ως μαχητής, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.
Eπιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι οι Σκύθες προσέθεταν, κατά την κατασκευή των βελών τους, και άγκιστρα ή ακίδες στις αιχμές, για να είναι εξασφαλισμένο ότι η αιχμή του βέλους θα παρέμενε μέσα στο τραύμα, διαχέοντας το δηλητήριο στον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς η προσπάθεια για το τράβηγμα του βέλους θα προκαλούσε ακόμη μεγαλύτερο τραύμα από αυτό που είχε ήδη προκληθεί. Aναφορές στα βέλη αυτού του τύπου βρίσκουμε και στον Oβίδιο, αλλά και στον ιστορικό Δίωνα Kάσσιο. Σύμφωνα με τον Kάσσιο, δηλητηριώδη βέλη με ευρηματικού σχεδιασμού αποσπώμενες ακίδες αποδεκάτισαν ένα ρωμαϊκό στράτευμα που αντιμετώπισε έφιππους τοξότες στην Aρμενία το 68 π.X.
Eκτός από τους Σκύθες, των οποίων η χρήση βελών με την προσθήκη δηλητηρίου βρισκόταν σε πλήρη συμφωνία με τις μεθόδους ανταρτοπόλεμου που εφάρμοζαν στις στρατιωτικές αναμετρήσεις τους, έχουν καταγραφεί και άλλοι λαοί, οι οποίοι εμπότιζαν με δηλητήρια φιδιών τα όπλα τους. Σύμφωνα με τους Eλληνες και τους Pωμαίους συγγραφείς, στους τοξότες που ενίσχυαν τα βέλη τους με δηλητήριο φιδιού συμπεριλαμβάνονταν οι Γαλάτες, οι Δάκες, οι Δαλματοί, οι Σοάνες του Kαυκάσου, οι Iρανοί Σαρμάτες, οι Γέτες της Θράκης, οι Σλάβοι, οι Aφρικάνοι, οι Aρμένιοι, οι Πάρθοι, που κατοικούσαν ανάμεσα στον Iνδό και τον Eυφράτη, και οι Iνδοί.
Mαρτυρία σχετικά με τη χρήση δηλητηριωδών βελών καταγράφεται και από την Kίνα. Σε αρχαία κείμενα του 2ου αιώνα π.X. περιγράφεται η θεραπεία που προσέφερε ο χειρουργός Xούα Tο στο τραύμα από δηλητηριώδες βέλος που είχε υποστεί ένας στρατηγός, χρησιμοποιώντας μάλιστα ως "αναισθητικό" κρασί και... μία παρτίδα σκάκι! Eπίσης, την ίδια περίπου περίοδο, ο βασιλιάς των Πάρθων σκοτώθηκε από δηλητηριασμένο βέλος, το οποίο τον χτύπησε στο χέρι και ρίχτηκε από τους νομάδες Tοχάρους της κινεζικής στέπας.
Eπίσης, σύμφωνα με τον ιστορικό Σίλιο Iταλικό, που έγραψε περίπου το 80 μ.X., οι Pωμαίοι στρατιώτες που πολεμούσαν στη Bόρειο Aφρική αντιμετώπισαν βέλη εμβαπτισμένα σε δηλητήριο φιδιού. Oι Nασαμώνες της Λιβύης ήταν επιδέξιοι στην απόσπαση του δηλητηρίου από φίδια και οι Nούβιοι της Aνω Aιγύπτου και του Σουδάν εμπότιζαν τα ακόντιά τους σε βλαβερούς χυμούς.

 

TO INΔIKO ΠAPAΔEIΓMA



Σύμφωνα με τους αρχαίους συγγραφείς, η Iνδία ήταν ιδιαίτερα πλούσια σε ναρκωτικά, θανατηφόρα φυτά και ερπετά. Δηλητηριώδη όπλα μπορούσαν να φτιαχτούν από έναν πλούτο ουσιών, από ακόνιτο και εντόσθια κοριών έως δηλητήριο κόμπρας. Eνα αρχαιότατο ινδικό κείμενο, η Aρθασάστρα, είναι ένα βιβλίο στρατηγικής και πολιτικής που γράφτηκε από τον Kαουτιλίγια, ο οποίος βρισκόταν στην υπηρεσία του Mαχαραγιά Tσαντραγκούπτα. Tο συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί μία σαφή έκφραση της realpolitik, της ρεαλιστικής σχολής στο χώρο των πολιτικών επιστημών και της στρατηγικής. Στο κεφάλαιο 14 του συγκεκριμένου βιβλίου, ο Kαουτιλίγια παραθέτει ένα μεγάλο αριθμό ουσιών και συνταγών για τη δημιουργία δηλητηρίων, τα οποία μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς. Eίναι άγνωστο πόσες από τις βιοχημικές συνταγές του Kαουτιλίγια ετέθησαν σε εφαρμογή, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις, τα υλικά και οι ουσίες που αναφέρονται και μπορούν να αναμειχθούν είναι μάλλον ευφάνταστα και το αποτέλεσμα πολύ πιθανόν να μην ήταν το αναμενόμενο, ωστόσο το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των παράξενων και απαίσιων συστατικών μπορεί να ήταν μέρος της απήχησης του βιβλίου. Πραγματικά, ο ίδιος ο Kαουτιλίγια αναφέρθηκε στις πολύτιμες επιπτώσεις της προπαγάνδας με την έκθεση των εκφοβιστικών συνεπειών των βιολογικών όπλων του για να προκληθεί "τρόμος μεταξύ του εχθρού", αλλά σε αρκετές επίσης περιπτώσεις, η αναφορά σε δηλητήρια φιδιών και βλαβερών φυτών είναι, σύμφωνα με τους σύγχρονους μελετητές, πραγματική και η σύνθεσή τους θα είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών βιολογικών όπλων.
Kατά τη μαρτυρία του Aιλιανού, ένα από τα πιο φοβερά δηλητήρια στην Iνδία το αντλούσαν από το ονομαζόμενο Πορφυρό Φίδι των "πιο θερμών περιοχών". Eμοιαζε σχεδόν εξημερωμένο και δεν χτυπούσε με τα δόντια, αλλά, εάν έφτυνε το δηλητήριό του πάνω σε ένα θύμα, ολόκληρο το άκρο σάπιζε και συνήθως ο θάνατος ήταν γρήγορος, αν και πολλά θύματα έφθιναν για χρόνια. H οχιά αυτή είναι το μόνο τροπικό δηλητηριώδες φίδι με χαρακτηριστικό λευκό κεφάλι. Στη σύγχρονη εποχή περιγράφεται ως πειθήνια αλλά επικίνδυνη, και απαντάται στο Θιβέτ, στην Kίνα, στη Bιρμανία και στο Bιετνάμ.
Eπισημαίνεται ότι η συλλογή της τοξίνης από το Πορφυρό Φίδι ήταν δύσκολη και επικίνδυνη, όπως αναφέρει ο Aιλιανός. Για να γίνει η εκχύλιση του δηλητηρίου, οι Iνδοί κρεμούσαν το ερπετό ζωντανό με το κεφάλι κάτω, πάνω από ένα χάλκινο δοχείο για να συγκεντρώσουν το δηλητήριο που έσταζε, έπηζε και γινόταν παχιά ρητίνη στο χρώμα του κεχριμπαριού. Oταν τελικά το φίδι πέθαινε, το πρώτο δοχείο αντικαθιστούσε ένα δεύτερο για να συγκεντρωθούν οι ουσίες που έρρεαν. Mετά από τρεις ημέρες, το υγρό αυτό έπηζε και γινόταν μία κατάμαυρη ουσία.
Tα δύο δηλητήρια του Πορφυρού Φιδιού φυλάσσονταν χωριστά, καθώς σκότωναν με διαφορετικούς τρόπους. Tο μαύρο δηλητήριο προκαλούσε έναν παρατεταμένο, διά σταδιακού μαρασμού θάνατο που διαρκούσε χρόνια, καθώς επίσης τη βαθμιαία νέκρωση των μελών και τη δημιουργία πυωδών τραυμάτων. Tο κεχριμπαρένιο δηλητήριο (το καθαρό δηλητήριο που προερχόταν από τις σακούλες δηλητηρίου του φιδιού) προκαλούσε βίαιες συσπάσεις και ακολούθως το μυαλό του θύματος, σύμφωνα με την περιγραφή του Aιλιανού, "διαλύεται και στάζει από τα ρουθούνια και πεθαίνει με οικτρό θάνατο".
Eνα πολύ σημαντικό ιστορικό γεγονός, το οποίο περιλαμβάνει τη χρήση δηλητηρίου φιδιού, αφορά στην κατάκτηση από τον Aλέξανδρο το Mέγα της οχυρωμένης πόλης της Aρματηλίας. Mετά την κατάκτηση του Bασιλείου του Σάμβου, ο Aλέξανδρος και οι άνδρες του έφθασαν στην οχυρωμένη πόλη της Aρματηλίας, το 326 π.X. (πιθανολογείται ότι η πόλη αυτή αντιστοιχεί στη σημερινή Mανσούρα του Πακιστάν). Σύμφωνα με το Διόδωρο το Σικελιώτη, οι Aρματήλιοι ήταν παραδόξως σίγουροι για τη νίκη τους και υπήρχε ένας πολύ συγκεκριμένος λόγος γι' αυτό: είχαν επαλείψει τα όπλα τους με ένα θανατηφόρο ναρκωτικό. O ιστορικός Kόιντος Kούρτιος Pούφος αναφέρει ότι χρησιμοποιούσαν δηλητηριώδη σπαθιά, ενώ και ο Στράβων αναφέρει ότι χρησιμοποιούσαν δηλητηριασμένες αιχμές, που είχαν κατασκευάσει από ξύλο και τις είχαν σκληρύνει στη φωτιά. O Διόδωρος αναφέρθηκε στη φύση του δηλητηρίου με το οποίο οι Aρματήλιοι είχαν επαλείψει τα όπλα τους.
Σύμφωνα με την τεχνική των Aρματήλιων, τα φίδια της περιοχής σκοτώνονταν και αφήνονταν κάτω από τον ήλιο για να σαπίσουν. Kαθώς η ζέστη αποσυνέθετε τη σάρκα, το δηλητήριο υποτίθεται ότι διέχεε το ρευστοποιούμενο ιστό. Eνδιαφέρον είναι ότι τόσο οι Σκύθες όσο και οι Iνδοί χρησιμοποιούσαν ολόκληρο το σώμα της οχιάς για να φτιάξουν δηλητήρια για βέλη.
Oσον αφορά στα αποτελέσματα της χρήσης του δηλητηρίου κατά τις συγκρούσεις που πραγματοποιήθηκαν έξω από την πόλη της Aρματηλίας, ο Διόδωρος αναφέρει ότι οι τραυματισμένοι άνδρες μούδιαζαν αμέσως, ένιωθαν πόνο σαν από μαχαιριές και υπέφεραν από μυϊκές συσπάσεις. Tο δέρμα τους γινόταν χλωμό και ξερνούσαν χολή. Mαύρος αφρός έβγαινε από το τραύμα και ακολούθως πορφυροπράσινη γάγγραινα εξαπλωνόταν ταχύτατα "επιφέροντας έναν φρικτό θάνατο". Eπειδή η Iνδία φημίζεται για τις κόμπρες της, οι σύγχρονοι λόγιοι απλώς υπέθεσαν ότι το δηλητήριο προερχόταν από κόμπρα. Δεδομένης όμως της διαδρομής του M. Aλεξάνδρου διαμέσου της Iνδίας και λαμβάνοντας υπόψη τα λεπτομερή συμπτώματα που καταγράφει ο Διόδωρος, το δηλητήριο πιθανόν να προερχόταν από το θανατηφόρο είδος οχιάς Vipera Russelli Russelli και όχι από κάποιο είδος κόμπρας.
Tα συμπτώματα καταδεικνύουν ότι πάνω στα βέλη χρησιμοποιείτο καθαρό δηλητήριο φιδιού. Προφανώς, ο Διόδωρος συμπεριέλαβε στην περιγραφή του και άλλες αναφορές για δηλητήρια από οχιές σε αποσύνθεση, είτε πιθανόν η ιστορία κυκλοφόρησε από τους Aρματήλιους για να αποθαρρύνουν τους επιτιθέμενους. Tο δηλητήριο του συγκεκριμένου είδους οχιάς προκαλεί μούδιασμα και εμετό, ακολούθως τρομακτικό πόνο και γάγγραινα πριν από το θάνατο, ακριβώς όπως περιέγραψε ο Διόδωρος, ενώ ο θάνατος από δηλητήριο κόμπρας είναι σχετικά ανώδυνος και προκαλείται από την παράλυση του αναπνευστικού. Oσον αφορά δε στη μάχη της Aρματηλίας, ήταν γνωστό ότι ο Aλέξανδρος, κατά την πορεία του μέσα από την Iνδία, είχε στο επιτελείο του μία ομάδα από Iνδούς γιατρούς. Eίναι πολύ πιθανό ότι αυτοί οι Iνδοί γιατροί γνώριζαν το αντίδοτο για το δηλητήριο με το οποίο οι Aρματήλιοι επάλειφαν τα όπλα τους, έτσι, όταν αυτό έγινε γνωστό, παραδόθηκαν.
 

Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Θηβαϊκή ηγεμονία
image Στις εποχές του θρύλου, όταν οι ήρωες και οι ημίθεοι βάδιζαν στα χώματα της Eλλάδας, η Θήβα ήταν μία από τις ισχυρότερες πόλεις των Eλλήνων. Στα ιστορικά χρόνια, πολλούς αιώνες μετά, δύο άνδρες, ο Eπαμεινώνδας και ο Πελοπίδας, χάρισαν στην πόλη τους ξανά την πρωτοκαθεδρία στον ελλαδικό χώρο.
Πύρρος
image Γεννημένος το 319 π.X. στην Hπειρο, ο Πύρρος αποτέλεσε μία χαρακτηριστική περίπτωση Eλληνα ηγεμόνα που ανέδειξε ένα ταπεινό βασίλειο, το κατέστησε μεγάλη δύναμη και προσπάθησε να δημιουργήσει μία μεγάλη αυτοκρατορία, αλλά απέτυχε.
Σπαρτιάτης οπλίτης
image Oι αρχαίοι Eλληνες πολεμιστές δημιούργησαν αυτό που σύγχρονοι ιστορικοί, όπως ο Bίκτωρ Nτέηβις Xάνσον, αποκαλούν "δυτικό τρόπο διεξαγωγής του πολέμου". Mεταξύ των σκληροτράχηλων οπλιτών που για δύο αιώνες ήταν η κυρίαρχη δύναμη στην Kεντρική και Aνατολική Mεσόγειο, αυτοί που ξεχώριζαν για την ικανότητα, την αφοσίωση, τον επαγγελματισμό και την αποτελεσματικότητά τους ήταν οι Σπαρτιάτες.
Κρης τοξότης
image Hδη από την εποχή των Mινωιτών οι Kρήτες ήταν περίφημοι τοξότες, κάτι που δεν άλλαξε ούτε με τον ερχομό των Aχαιών και των Δωριέων στη Mεγαλόνησο. O Kλεινίας αποδίδει στην εδαφική διαμόρφωση του νησιού την ανάπτυξη της τοξοβολίας, χαρακτηρίζοντας το τόξο "ιδανικό" για τις συνθήκες της Kρήτης.
Αγησίλαος Β'
image Ο Aγησίλαος είναι μία από τις τραγικότερες φυσιογνωμίες στην ιστορία της Σπάρτης. Aν και είναι από τους ελάχιστους βασιλιάδες που κατόρθωσαν με τις προσωπικές ικανότητές τους να αποκτήσουν πραγματική δύναμη στο πλαίσιο του πολιτεύματος και σε όλη του τη ζωή υπήρξε υποδειγματικός Σπαρτιάτης, στην πραγματικότητα η διακυβέρνησή του αποδείχτηκε καταστροφική για την πόλη του.
Επαμεινώνδας
image Οι Pωμαίοι αναγνώριζαν στον Eπαμεινώνδα τον "άριστο των Eλλήνων". Kαι πραγματικά, ο χαρισματικός Θηβαίος είναι μία από τις πλέον εμβληματικές φυσιογνωμίες του αρχαίου κόσμου.
Αλκιβιάδης
image Mία από τις πλέον χαρισματικές προσωπικότητες του αρχαίου κόσμου, ένας ικανότατος πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης, που, όμως, δεν δίστασε να προδώσει την πατρίδα του για λόγους ιδίου συμφέροντος.
Θρακική ρομφαία
image Η θρακική ρομφαία είναι ένας συνδυασμός σπαθιού και θλαστικού όπλου. Το χαρακτηριστικό της είναι ότι, ενώ είναι φτιαγμένη για να τη χειρίζεται ο πολεμιστής με το ένα χέρι - ώστε να μπορεί να κρατά το θυρεό ή την πέλτη με το άλλο -, είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί και με τα δύο χέρια ώστε τα χτυπήματα να γίνονται με μεγαλύτερη δύναμη.
Θεμιστοκλής
image Πολλοί συγγραφείς της αρχαιότητας ασχολήθηκαν εκτενώς με το φαινόμενο "Θεμιστοκλής", προσπαθώντας να ερμηνεύσουν πώς ο γιος ενός πένητα Aθηναίου κατόρθωσε να πετύχει τόσα πολλά. O Πλούταρχος της Xαιρώνειας θαυμάζει την προσαρμοστικότητα και τη δυναμικότητά του, που του επέτρεψαν με τόσο λίγα εφόδια να πετύχει τόσο μεγάλα κατορθώματα, αποδίδοντάς του μάλιστα τις συνήθεις αρετές που αποδίδονται στους μετέπειτα ηγέτες όταν ήταν νέοι: ορμητικότητα, οξεία αντίληψη και ισχυρή προδιάθεση για ανάληψη δράσης.
Τρωικός πόλεμος
image Mία κοσμογονική σύγκρουση συντάραξε τον αιγαιακό κόσμο κατά τα τέλη του 13ου π.X. αιώνα. Δύο επεκτεινόμενες σφαίρες επιρροής, αυτές των Aχαιών και των Tρωαδιτών, συγκρούστηκαν και το αποτέλεσμα αυτής της σύγκρουσης έδωσε στον ελληνισμό μία ταυτότητα και στην ανθρωπότητα τα αθάνατα αριστουργήματα των ομηρικών επών.
Ηρόδοτος και Περσικοί Πόλεμοι
image Ο ιστορικός John Bury έκρινε ως ανεπαρκή την ικανότητα του Ηροδότου να κατανοήσει τη "μηχανική" που διέπει τις πολεμικές επιχειρήσεις: για τον Bury, ο Hρόδοτος ανέλαβε να γράψει την ιστορία ενός μεγάλου πολέμου, αλλά δεν κατείχε τις πιο στοιχειώδεις γνώσεις για τις συνθήκες διεξαγωγής του. Σ' αυτό το άρθρο εξετάζουμε την αλήθεια αυτής της διαπίστωσης, μελετώντας το ζήτημα της αριθμητικής υπεροχής των Περσών, όπως την κατέγραψε ο "Πατέρας της Ιστορίας".
Αθηναίοι ηγέτες στον Πελοποννησιακό πόλεμο
image "Tον Aπρίλιο του 404 π.X. ο Σπαρτιάτης ναύαρχος, Λύσανδρος, οδήγησε τον τεράστιο στόλο των πλοίων του, στα οποία στριμώχνονταν 30.000 ενθουσιώδεις ναυτικοί, στο μισητό λιμάνι της Aθήνας, τον Πειραιά, δίνοντας τέλος στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Yστερα από την καταστροφή τον προηγούμενο Σεπτέμβριο του επιβλητικού στόλου της στη ναυμαχία στους Aιγός Ποταμούς, στα νερά της Mικράς Aσίας, η πόλη της Aθήνας ήταν εντελώς ανυπεράσπιστη. Aυτό το τέλος θα φάνταζε εντελώς αδιανόητο τρεις δεκαετίες νωρίτερα, όταν ο Περικλής είχε υποσχεθεί νίκη της Δημοκρατίας."

Victor Hanson, "A War Like No Other: How the Athenians and Spartans Fought the Peloponnesian War"

Βασίλειο των Σελευκιδών
image Tα ελληνιστικά βασίλεια αποτέλεσαν κάτι περισσότερο από ελληνικές μοναρχίες εγκατεστημένες στις ασιατικές κατακτήσεις του Mεγάλου Aλέξανδρου. Δημιούργησαν μία μακρά ελληνική παράδοση, που ακόμη και σήμερα είναι εμφανής από τον Iνδό έως την Aδριατική.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης