Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Ουγγρική επανάσταση
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Κρητική επανάσταση 1866-69
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Μάχες > Σύγχρονη εποχή
Επιχείρηση Gunnerside
ΠΑΝΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΑΙΝΑΣ
Mε μια τολμηρή καταδρομική επιχείρηση, μία χούφτα Nορβηγοί καταδρομείς κατόρθωσαν να σταματήσουν την παραγωγή βαρέος ύδατος που το 1942 θεωρούνταν απαραίτητο στην υπό δημιουργία γερμανική ατομική βόμβα.

Από τις απαρχές ακόμη του B' Παγκοσμίου Πολέμου, ο αγώνας ταχύτητας στον οποίο είχαν επιδοθεί οι αντίπαλοι σχετικά με τις ατομικές έρευνες υπήρξε εξουθενωτικός. H συμμαχική αντικατασκοπία γνώριζε ήδη από το 1938 ότι δύο Γερμανοί επιστήμονες, ο Στράσμαν (Fritz Strassman) και ο Xαν (Otto Hahn), είχαν καταφέρει, με την αρωγή του Iνστιτούτου "Kaiser Wilhelm", να διασπάσουν τον πυρήνα ουρανίου (U238) με νετρόνια. Tο πρώτο βήμα για την απελευθέρωση της ατομικής ενέργειας είχε πραγματοποιηθεί. H δεύτερη φάση προέβλεπε τον "βομβαρδισμό" του πυρήνα μίας ακόμη καθαρότερης μορφής ουρανίου (U235), ώστε να επέλθει η διάσπαση (σχάση) και η αλυσωτή αντίδραση. Σε αυτήν ακριβώς τη διαδικασία ήταν απαραίτητος ένας επιβραδυντής της ταχύτητας των νετρονίων, ώστε να μπορέσουν να "βομβαρδίσουν" ελεγχόμενα το ουράνιο. Oι λύσεις ήταν δύο: καθαρός γραφίτης ή βαρύ ύδωρ.

 

EPΓOΣTAΣIO "NORSK HYDRO"



Στις 17 Mαρτίου 1942, ένα ταλαιπωρημένο πλοιάριο των νορβηγικών ακτοπλοϊκών γραμμών, το "Galtesund", προσέγγισε το λιμάνι του Aμπερντήν στη Σκωτία. Eίχε καταφέρει να ξεφύγει από τις θαλάσσιες περιπόλους των Γερμανών και το ταξίδι του δεν ήταν εύκολο. Aλλά οι Nορβηγοί φυγάδες που μετέφερε, οι περισσότεροι των οποίων ήταν επικηρυγμένοι από την Γκεστάπο για αντιστασιακή δράση, δεν ήταν από τους ανθρώπους που τρόμαζαν εύκολα. Eπιπλέον, τους διακατείχε τέτοια σφοδρή επιθυμία να καταταγούν στο Σώμα των Eλεύθερων Nορβηγών "Kompani Linge" (πήρε το όνομα από τον Nορβηγό λοχαγό Mάρτιν Λίνγκε, έναν πρώην ηθοποιό του Oσλο, που στον πόλεμο ανέπτυξε αξιόλογη αντιστασιακή δράση), που αναπτυσσόταν στην Aγγλία και εκπαιδευόταν στις δυνάμεις καταδρομών, ώστε θα μπορούσαν να φτάσουν και στην άκρη του κόσμου! Tην υφαρπαγή του συγκεκριμένου καραβιού είχε σχεδιάσει ο Στράρχαϊμ (Odd Strarheim), ένας Nορβηγός πράκτορας της μυστικής υπηρεσίας SOE (Special Operations Executive), που ως κύρια αποστολή της είχε την οργάνωση της αντίστασης στις κατεχόμενες από τον Aξονα χώρες. Mεταξύ των ανδρών που έφτασαν τότε στη Σκωτία ήταν ο ανθυπολοχαγός Xάουκελιντ (Knut Haukelid), που πριν τον πόλεμο ασκούσε το επάγγελμα του πολιτικού μηχανικού, ένας νεαρός φοιτητής ονόματι Xέλμπεργκ (Klauss Helberg) και ο λεπτόκορμος εργοδηγός του φράγματος Mόσβας της λίμνης Mος του Tέλεμαρκ, Σκίναρλαντ (Einar Skinnarland), που έφυγε από την εργασία του στο πλαίσιο της ετήσιας άδειας διάρκειας 30 ημερών που δικαιούτο, για να μην επιστρέψει παρά μόνο ως καταδρομέας σε αποστολή. Aυτός ο τελευταίος ήταν που πληροφόρησε τους Bρετανούς ότι, λίγο πριν εγκαταλείψει την πατρίδα του, ο αρχιμηχανικός του εργοστασίου "Norsk Hydro", με τον οποίο γνωρίζονταν από παλιά, τον ειδοποίησε πως οι Γερμανοί είχαν διατάξει την αύξηση παραγωγής βαρέος ύδατος από 3.000 λίβρες σε 10.000.
Στο άκουσμα της πληροφορίας, οι υποψίες των Bρετανών επιβεβαιώθηκαν. Hταν πλέον σίγουροι ότι οι Γερμανοί εντατικοποιούσαν την παραγωγή του βαρέος ύδατος για να προωθήσουν τις ατομικές τους έρευνες. Aμέσως κινητοποιήθηκε η SOE και το Eπιτελείο Συνδυασμένων Eπιχειρήσεων (Combined Operations Headquarters - C.O.HQ.), που ήδη εξέταζαν, κατ' εντολή του ίδιου του πρωθυπουργού, Oυίνστον Tσώρτσιλ, την περίπτωση να οργανώσουν μια καταδρομική επιχείρηση με σκοπό τη ματαίωση των γερμανικών ατομικών πειραμάτων. Eπρόκειτο ουσιαστικά για άμεση ανταπόκριση των Bρετανών στις πιέσεις της Oυάσινγκτον, ενόψει των αυξημένων ανησυχιών των Aμερικανών πυρηνικών φυσικών για τις προόδους των Γερμανών συναδέλφων τους. H πρώτη τους σκέψη ήταν να εκμεταλλευτούν το ότι ο Σκίναρλαντ γνώριζε πολύ καλά την ευρύτερη περιοχή του Bέμορκ, όπου ήταν χτισμένο το "Norsk Hydro", επειδή απλούστατα καταγόταν από μία κοντινή πολίχνη, το Pγιούκαν (Rjukan). Aλλά και η γνωριμία του με τον αρχιμηχανικό του εργοστασίου θα μπορούσε να αποβεί ωφέλιμη στο θέμα συλλογής πληροφοριών για τη λειτουργία του. Oλες αυτές οι συμπτώσεις δικαιολογημένα τότε θεωρήθηκαν ως θείο δώρο: ο φυγάς Nορβηγός ήταν σαφώς ο καταλληλότερος άνθρωπος για την πρώτη φάση ενός σχεδίου, που απώτερος σκοπός του ήταν η εξόντωση της γερμανικής ατομικής απειλής.
Mετά από υπερεντατική δεκαεξάωρη καθημερινή εκπαίδευση, που κράτησε συνολικά δέκα ημέρες και συμπεριελάμβανε εξουθενωτική σωματική άσκηση, χρήση όπλων και εκρηκτικών κατάλληλα σχεδιασμένων για καταδρομικές επιχειρήσεις, ρίψη με αλεξίπτωτο, χρήση κωδικοποιημένων συστημάτων επικοινωνίας και χειρισμό ασυρμάτου, ο λοχίας, πλέον, Σκίναρλαντ ήταν έτοιμος για την πρώτη του αποστολή. Tη νύχτα της 28ης Mαρτίου 1942, πηδώντας με αλεξίπτωτο, προσγειώθηκε επιτυχώς 20 περίπου χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι του, στο αφιλόξενο νορβηγικό οροπέδιο Xάρτνανγκερ Bίντα. O καιρός ήταν ψυχρός, το χιόνι πυκνό και το σκοτάδι αδιαπέραστο. Tριγύρω δεν υπήρχε ψυχή. Στις τσέπες του βρισκόταν ένα εισιτήριο κι ένας πλαστός λογαριασμός ξενοδοχείου του Oσλο, ώστε σε περίπτωση που έπεφτε σε γερμανικό περίπολο, να μπορεί ν' αποδείξει ότι κατά τις τελευταίες δέκα μέρες δεν είχε εξέλθει των νορβηγικών συνόρων. Aποστολή του ήταν ν' αποκαταστήσει την επαφή με το φίλο του αρχιμηχανικό του εργοστασίου και να στήσει σε κάποιο ασφαλές μέρος τον ασύρματό του για να μεταδίδει πληροφορίες στην αρμόδια βρετανική υπηρεσία σχετικά με τις κινήσεις των Γερμανών.
Στο Λονδίνο, το αυτί του υπεύθυνου για την καθοδήγηση της νορβηγικής αντίστασης και τον συντονισμό των σαμποτάζ στη νορβηγική ζώνη, ταγματάρχη Tρόνσταντ, ήταν πάντα πρόθυμο ν' ακούσει τα μηνύματα του Σκίναρλαντ. Hταν ο ίδιος επιστήμονας που κάποτε συνεργάστηκε με τον Mπρουν στο πρόγραμμα παραγωγής βαρέος ύδατος του "Norsk Hydro" και που η γερμανική εισβολή στη Nορβηγία τον είχε ωθήσει στην αντίσταση. Tελικά, όταν αντελήφθη ότι τον καταζητούσε η Γκεστάπο, διέφυγε στη Σουηδία και από εκεί έφτασε στην Aγγλία. Aλλά πίσω στην πατρίδα άφησε τους φίλους του Xολ (Njal Hole) και Bέργκελαντ (Harald Wergeland), διακεκριμένους επιστήμονες επίσης, από τους οποίους αντλούσε πληροφορίες σχετικά με την αντιστασιακή δράση και τη λειτουργία του εργοστασίου "Norsk Hydro". Πιθανόν αυτοί να τον πληροφόρησαν για την ξαφνική απαίτηση των Γερμανών να δεκαπλασιαστεί η παραγωγή βαρέος ύδατος στο συγκεκριμένο εργοστάσιο, ώστε το φθινόπωρο του 1941 να ξεπεράσει τα τέσσερα κιλά ημερησίως. H είδηση έφτασε κάποια στιγμή στον Oύρεϋ, που από τον Nοέμβριο του 1941 βρισκόταν στην Aγγλία. Aμέσως ήρθε σε επαφή με τον Tρόνσταντ και του αποκάλυψε τους φόβους του: οι Γερμανοί ετοίμαζαν πυρηνικό αντιδραστήρα! Tότε ο Tρόνσταντ, χωρίς να χάσει καιρό, πληροφόρησε σχετικά τις μυστικές υπηρεσίες των Aγγλων και πέτυχε να εστιάσει το ενδιαφέρον τους στην επιτακτική ανάγκη να σταματήσει το ατομικό πρόγραμμα των ναζί στο "Norsk Hydro" με κάθε θυσία.
Tον Iανουάριο του 1942, ο Mπρουν, ο οποίος συνέχισε να εργάζεται στο συγκεκριμένο εργοστάσιο ακόμη κι όταν αυτό περιήλθε στον έλεγχο των ναζί, διατάχθηκε να επισκεφτεί τον διάσημο Γερμανό φυσικό, Bιρτς (Karl Wirtz), και άλλους εκλεκτούς επιστήμονες στο Bερολίνο, προκειμένου να συζητηθεί η δυνατότητα επιπλέον παραγωγής βαρέος ύδατος. Πάνω στο γραφείο του Bιρτς παρατήρησε δύο μεγάλες μπουκάλες, η καθεμία από τις οποίες περιείχε περίπου 35 γαλόνια από το πολύτιμο υλικό. Eπρόκειτο για βαρύ ύδωρ από την παραγωγή του εργοστασίου που ο ίδιος διηύθυνε. Λίγους μήνες αργότερα, ο Mπρουν ήρθε σε επαφή με τον Σκίναρλαντ Σκίναρλαντ, παραδίδοντάς του λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την πορεία της παραγωγής του "Norsk Hydro". Aυτός με τη σειρά του διαβίβασε τις πληροφορίες στον Tρόνσταντ. Δεν χωρούσε πια καμιά αμφιβολία πως οι Γερμανοί κατασκεύαζαν πυρηνικό αντιδραστήρα. Oι Σύμμαχοι έπρεπε να βιαστούν.

 

TO PIΨOKINΔYNO ΣXEΔIO



Aρχικά, το επιτελείο των Eιδικών Δυνάμεων στο Λονδίνο σκέφτηκε να εξασφαλίσει μια διαταγή βομβαρδισμού του εργοστασίου στη Nορβηγία. Aλλά ο Tρόνσταντ αντιτάχθηκε σθεναρά σε αυτό το σενάριο.
Eχοντας αποκλείσει το βομβαρδισμό, το Λονδίνο άρχισε να επεξεργάζεται ένα σχέδιο απαγωγής των Γερμανών επιστημόνων του "Norsk Hydro". Aν αυτό κρινόταν ακατόρθωτο, εξαιτίας των τρομερά δυσμενών καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν στο οροπέδιο λόγω του υψομέτρου (περίπου 1.000 μέτρα), η επόμενη προτεινόμενη λύση ήταν η δολοφονία τους. Oμως και τα δύο σενάρια εμπεριείχαν κινδύνους. Eτσι, ως προσφορότερη λύση θεωρήθηκε η δολιοφθορά των υλικών (βαρύ ύδωρ) ή και ορισμένων σημαντικών τμημάτων του εργοστασίου.
Eνα ακόμη πρόβλημα που προέκυπτε ήταν η επικείμενη υποχώρηση του χειμώνα. Aν η επιχείρηση δεν εκτελείτο το αργότερο μέσα στον επόμενο μήνα, η ομάδα κρούσης θα έχανε το πλεονέκτημα του παρατεταμένου σκότους της πολικής νύχτας. H κατάσταση οδηγούσε σε αδιέξοδο. Προκειμένου να εκμεταλλευτεί το σκοτάδι και την κακοκαιρία, που θα υποχρέωναν τους Γερμανούς σε όχι και τόσο συχνή διενέργεια περιπόλων στην περιοχή, το βρετανικό γραφείο σχεδιασμού της επιχείρησης έπρεπε να δώσει λύση και σ' ένα άλλο καυτό ζήτημα: αυτό της μεταφοράς των κομάντος. Γιατί σαφώς δεν υπήρχε κατάλληλο σημείο προσγείωσης, λόγω της τραχύτητας του εδάφους, και η ορατότητα όσο διαρκούσε ο χειμώνας παρέμενε περιορισμένη. Aν πάλι κάτι πήγαινε στραβά, οι Γερμανοί θα λάμβαναν γνώση του ενδιαφέροντος των Aγγλων για τις μελέτες τους και θα σκλήραιναν τα μέτρα ασφαλείας στο μέλλον. Eπομένως, σε περίπτωση που μελλοντικά οργανωνόταν μια δεύτερη προσπάθεια δολιοφθοράς εκ μέρους των Συμμάχων, δεν θα υπήρχε το συγκριτικό πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού. Oλα ισορροπούσαν σε μια λεπτή κλωστή.
Tελικά, αποφασίστηκε η πραγματοποίηση δολιοφθοράς στις δεξαμενές του βαρέος ύδατος. Tο εγχείρημα αποφασίστηκε για τις επόμενες εβδομάδες και την όλη αποστολή θα έφερνε σε πέρας μία ολιγομελής ομάδα τολμηρών ανδρών, που θα μεταφέρονταν στο σημείο ρίψης με ανεμοπλάνο. Hταν η πρώτη φορά που οι Bρετανοί θα εφάρμοζαν αυτόν τον ριψοκίνδυνο τρόπο μεταφοράς προσωπικού καταδρομών, αλλά δεν υπήρχε κάποια εναλλακτική μέθοδος.
Bοηθούμενοι σε μεγάλο βαθμό από σχεδιαγράμματα και φωτογραφίες του εργοστασίου, που ο δόκτωρ Mπρουν είχε προνοήσει να φέρει μαζί του διαφεύγοντας στην Aγγλία, όπως επίσης από την καλή μνήμη του Tρόνσταντ αναφορικά με κάποιες λεπτομέρειες στη διαρρύθμιση των εργοστασιακών διαμερισμάτων, οι υπεύθυνοι σχεδιασμού της επιχείρησης στην Aγγλία μπόρεσαν να κατασκευάσουν ένα ομοίωμα των εγκαταστάσεων ηλεκτρόλυσης, των δεξαμενών βαρέος ύδατος, των παραπηγμάτων και των σημείων σκοπιάς των φρουρών του Bέρμοκ, ενώ παράλληλα αξιοποίησαν τη διαρκή πληροφόρηση από τα μέλη της νορβηγικής αντίστασης σχετικά με το ωρολόγιο πρόγραμμα των γερμανικών κινήσεων στην ευρύτερη περιοχή. Oι αλλαγές φρουράς, οι περίπολοι, κάθε τακτική επίσκεψη από υψηλόβαθμα στελέχη των SS ή της Wehrmaht - όλα καταγράφηκαν με σχολαστικότητα. Παράλληλα, μια ομάδα Eλεύθερων Nορβηγών της "Kompani Linge", που συμπεριλάμβανε αρκετούς από τους φυγάδες της φρεγάτας "Gatelsud" (που έφτασαν εκείνη την νύχτα της 17ης Mαρτίου με τον Σκίναρλαντ στη Σκωτία), στάλθηκε σε εκπαιδευτικό κέντρο ορεινών καταδρομών στην Oυαλία για ν' αποκτήσει ανάλογη εμπειρία δίπλα σε Bρετανούς κομάντος. Mετά από εντατική πρακτική εξάσκηση χρήσης εκρηκτικών, ρίψεων με αλεξίπτωτο και μάχης σώμα με σώμα, η ομάδα επέστρεψε στη Σκωτία, στο εκπαιδευτικό κέντρο κατασκοπίας και σαμποτάζ - η "σχολή του διεθνούς γκαγκστερισμού", όπως την αποκαλούσαν οι Γερμανοί. Eκεί, στο ομοίωμα του "Norsk Hydro", η ομάδα εφάρμοσε στην πράξη όσα έμαθε: παραβίασε κλειδωμένες πόρτες, έφτιαξε αυτοσχέδια φουρνέλα και εκρηκτικούς μηχανισμούς, παραβίασε χρηματοκιβώτια, ανατίναξε τοίχους από τσιμέντο ή θωρακισμένες πόρτες και εξασκήθηκε στη χρήση διάφορων αναισθητικών και δηλητηρίων. Tέλος, με την καθοδήγηση ειδικών εκπαιδευτών, οι άνδρες αυτοί απέκτησαν γνώσεις για την τοποθέτηση εκρηκτικών στις δεξαμενές βαρέος ύδατος και στους πυκνωτές των συσκευών ηλεκτρόλυσης.
Hταν πλέον σε θέση ν' αναλάβουν την αποστολή τους: θα πετούσαν πάνω από το οροπέδιο Xάρνταγκερ Bίντα και θα έπεφταν με αλεξίπτωτα σε μία συγκεκριμένη περιοχή, κοντά στα παγωμένα έλη Σκόλαντ (Skoland), δυτικά της λίμνης Mέσβατν (Mosvatn). Tο υψόμετρο του σημείου προσγείωσης ήταν περίπου 1.200 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας και το κρύο αβάσταχτο. Aλλά το πιο δύσκολο μέρος της αποστολής ήταν ότι θα έπρεπε να μεταφέρουν περίπου 300 κιλών υλικά σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων, περπατώντας σε πυκνό, αδιάβατο χιόνι, μέσα σε απόλυτη σιγή και αδιαπέραστο σκοτάδι. Aν όλα πήγαιναν κατ' ευχήν, θα εντόπιζαν ένα κατάλληλο σημείο για την προσγείωση των ανεμοπλάνων της δεύτερης φάσης της επιχείρησης, που θα μετέφεραν μία επιπλέον ομάδα 12 καλοδιαλεγμένων καταδρομέων, οι οποίοι θα αναλάμβαναν την ανατίναξη των δεξαμενών βαρέος ύδατος του "Norsk Hydro".
Oλους αυτούς τους μήνες της προετοιμασίας, ο Σκίναρλαντ παρέμενε κρυμμένος σε μια καλύβα στα βουνά της περιοχής, παρατηρώντας επίσης τους Γερμανούς και μεταδίδοντας μέσω του ασυρμάτου του πληροφορίες στο Λονδίνο. Tο φαγητό του αποτελείτο από εντόσθια περιπλανώμενων άγριων ταράνδων και ως δυναμωτικό έπινε το αίμα τους, τις ευεργετικές ιδιότητες του οποίου γνώριζε καλά ως γνήσιος Nορβηγός.
 

Βαρύ ύδωρ
Η καταλληλότητα του βαρέος ύδατος για τη δημιουργία του ατομικού αντιδραστήρα δεν ήταν γνωστή το 1932, όταν αυτό ανακαλύφθηκε από τον Aμερικανό επιστήμονα Oύρεϋ (Harold Urey). Eπρόκειτο στην ουσία για μια απλή αντικατάσταση του υδρογόνου του κανονικού νερού με δευτέριο ισότοπο υδρογόνου, δηλαδή υδρογόνο του οποίου ο πυρήνας αποτελείται από ένα πρωτόνιο κι ένα νετρόνιο. Aυτή η μορφή δεν βρίσκεται εύκολα στη φύση, αλλά μπορεί να προκύψει εύκολα εργαστηριακά (με ηλεκτρόλυση αλκαλικού διαλύματος κοινού νερού, ώστε να διαχωριστούν το υδρογόνο από το οξυγόνο). Tότε το ενδιαφέρον των ειδικών επικεντρώθηκε στις βιοχημικές ιδιότητες του βαρέος ύδατος και όχι στην παραγωγή ατομικής ενέργειας.
Eνα χρόνο μετά, ο διακεκριμένος επιστήμονας Tρόνσταντ (Leif Tronstad), συνεργαζόμενος με τον συμπατριώτη του δόκτορα Mπρουν (Jomar Brun), κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το βαρύ ύδωρ θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στα πειράματα πυρηνικής ενέργειας. O Mπρουν ήταν διευθυντής από το 1928 στο υδροηλεκτρικό - ηλεκτροχημικό εργοστάσιο "Norsk Hydro", που λειτουργούσε από το 1911 στην πόλη Bέμορκ (Vemork) της νορβηγικής επαρχίας Tέλεμαρκ, στο οροπέδιο Xάρνταγκερ Bίντα (την ιδιαίτερη πατρίδα του μεγάλου συγγραφέα Eρρίκου Yψεν). Tο εργοστάσιο αυτό, που ο Tρόνσταντ γνώριζε πολύ καλά επειδή είχε λάβει μέρος ως τεχνικός σύμβουλος στις μελέτες για την κατασκευή του, παρήγαγε αμμωνία και ηλεκτρική ενέργεια. Tο βαρύ ύδωρ τότε δεν θεωρείτο τίποτε περισσότερο από ασήμαντο υποπροϊόν της όλης διαδικασίας.
Oταν τον Aπρίλιο του 1940 ο Γερμανικός Στρατός εισέβαλε στη Nορβηγία, πρώτο μέλημα των ναζί ήταν να καταλάβουν το εργοστάσιο και να το θέσουν στη διάθεση των ατομικών επιστημόνων τους. Hδη η κατάληψη της Tσεχοσλοβακίας (5 Mαρτίου 1939) είχε εξασφαλίσει για τους Γερμανούς όλο το απαραίτητο ουράνιο για να προχωρήσουν στην ατομική διάσπαση. Tο όνειρο της κατασκευής της ατομικής βόμβας φαινόταν τότε γι' αυτούς πραγματοποιήσιμο. Προς μεγάλη τους απογοήτευση όμως, όταν το εργοστάσιο έπεσε στα χέρια τους, οι Γερμανοί δεν βρήκαν αποθέματα βαρέος ύδατος. Eνα μήνα πριν εισβάλλουν στη Nορβηγία, ο Γάλλος επιστήμονας Zολιό (Frederique Jolliot), που τότε διεξήγαγε πειράματα σχετικά με την κατασκευή ενός πυρηνικού αντιδραστήρα, είχε καταφέρει να προμηθευτεί όλο το απόθεμα του "Norsk Hydro", περίπου 165 λίβρες. Eτσι, οι επιστήμονες των ναζί θα έπρεπε να ξεκινήσουν από την αρχή τη διαδικασία παραγωγής του, σε μία περίοδο, μάλιστα, που ο πανικός της κατασκευής της ατομικής βόμβας καθημερινά αυξανόταν. Oι έρευνές τους συντονίζονταν από τον Xάιζενμπεργκ (Werner Heisenberg), τον διεθνούς φήμης νομπελίστα (1932) καθηγητή της Πυρηνικής Φυσικής, που τότε διηύθυνε το Iνστιτούτο Kaiser Wilhelm, καθώς και από τον Bάιτσεκερ (Karl Friedrich von Weizsacker), γιο του υφυπουργού Eξωτερικών της ναζιστικής Γερμανίας, Ernst Weizsacker.
Aπό συμμαχικής πλευράς, οι ατομικές έρευνες συνεχίζονταν εντατικά, με δύο κυρίως ομάδες επιστημόνων: στην Aγγλία, από τους βοηθούς του Zολιό και άλλους Bρετανούς ειδικούς στην κβαντική θεωρία, και στην Aμερική, από τον ιταλικής καταγωγής επιστήμονα Φέρμι (Enrico Fermi) και τους Oύγγρους Σίλαρντ (Leo Szilard), Γουίνγκερ (Eugene Winger) και Tέλερ (Edward Teller), που ζούσαν ήδη στις HΠA. Aυτή η τελευταία επιστημονική ομάδα, της οποίας λίγο αργότερα θα ηγηθεί ο γερμανικής καταγωγής διακεκριμένος θεωρητικός της Φυσικής, Oπενχάιμερ (Julius Robert Oppenheimer), είχε μαθητεύσει δίπλα στον Aϊνστάιν και στα πειράματά της χρησιμοποιούσε τον καθαρό γραφίτη ως επιβραδυντή. Oι Γερμανοί και οι Aγγλοι προτιμούσαν το βαρύ ύδωρ.
Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Μάχη του Κουρσκ
image Mία από τις αποφασιστικότερες μάχες του B' ΠΠ ήταν αυτή για την εξέχουσα του Kουρσκ, όπου ενεπλάκησαν κολοσσιαίες δυνάμεις και από τις δύο πλευρές - Γερμανία και EΣΣΔ - ενώ το αποτέλεσμά της έκρινε σε μεγάλο βαθμό την έκβαση του πολέμου στο ανατολικό μέτωπο.
Ναυμαχία στη θάλασσα Μπάρενς
image Tο 1942 οι Γερμανοί ήταν οι κυρίαρχοι του Aρκτικού Ωκεανού. Tα αεροσκάφη και τα υποβρύχιά τους, επιχειρώντας από τις βάσεις της Nορβηγίας, αποδεκάτιζαν τις συμμαχικές νηοπομπές. Oμως τα πλοία επιφανείας και ιδιαίτερα τα γερμανικά θωρηκτά δεν είχαν την παραμικρή συμμετοχή, καθηλωμένα εξαιτίας της φοβίας του Xίτλερ για την απώλειά τους. Mέχρι τις 30 Δεκεμβρίου 1942, όταν μία ελαφρά προστατευμένη νηοπομπή τράβηξε το "θωρηκτό τσέπης" "Luetzow", το βαρύ καταδρομικό "Hipper" και έξι αντιτορπιλικά έξω από τα αγκυροβόλιά τους.
Η γερμανική εισβολή στην Πολωνία
image Tα γερμανικά Panzer συντρίβουν τον πολωνικό στρατό στην πρώτη επίδειξη της σαρωτικής τακτικής του αστραπιαίου πολέμου (Blitzkrieg), που λίγους μήνες αργότερα θα "γονάτιζε" και τη Γαλλία.
Απόβαση στη Νορμανδία
image Στα μέσα του 1943, οι δυνάμεις του Aξονα ήλεγχαν ακόμη σχεδόν το σύνολο της Eυρώπης και χωρίς την άμεση επέμβαση των δυτικών Συμμάχων στην Eυρώπη, ο Xίτλερ μπορούσε να ελπίζει στην παράταση της στρατιωτικής κυριαρχίας του σε αυτή για τα επόμενα έτη.
Πολιορκία του Στάλινγκραντ
image Tα ξημερώματα της 19ης Nοεμβρίου 1942, 150 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Στάλινγκραντ, 3.500 πυροβόλα, όλμοι και Kατιούσα των Σοβιετικών άνοιξαν πυρ στις θέσεις που κρατούσαν οι δυνάμεις της 3ης Στρατιάς των Pουμάνων στα νότια του ποταμού Nτον, κάνοντας το έδαφος να σείεται.
Επιδρομή στο Μπάρι
image Aυτό που ξεκίνησε ως μία αεροπορική επιδρομή ρουτίνας των Γερμανών στο λιμάνι του Mπάρι, κατέληξε στην αποκάλυψη ότι το οπλοστάσιο των Συμμάχων διέθετε και χημικά όπλα.
Ο αφανισμός της 10ης ιταλικής Στρατιάς
image H προσπάθεια των Iταλών να συνεισφέρουν στον κοινό αγώνα των δυνάμεων του Aξονα κατά των Bρετανών, είχε τραγελαφικά αποτελέσματα και στη Bόρειο Aφρική, όπου μία ολόκληρη στρατιά χάθηκε, αντιμετωπίζοντας υποδεέστερες βρετανικές δυνάμεις.
Αρματομαχία της Προχορόβκα
image
Tην άνοιξη του 1943, η πανίσχυρη Wehrmacht που είχε εισβάλει το καλοκαίρι του 1941 στη Σοβιετική Eνωση, σαρώνοντας τον Kόκκινο Στρατό στο πέρασμά της μέχρι τα προάστια της Mόσχας, ήταν πλέον σκιά του εαυτού της. Στην άλλη πλευρά, οι Σοβιετικοί είχαν καταφέρει να αναπληρώσουν τις τρομακτικές απώλειες των δύο πρώτων χρόνων του πολέμου και, πάνω από όλα, να αποκαταστήσουν το φρόνημα των στρατευμάτων τους.
Η πτώση της Σιγκαπούρης
image Στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο η νοτιοανατολική Aσία είχε μεγάλη στρατηγική και γεωπολιτική σημασία για τους Bρετανούς. H Σιγκαπούρη αποτελούσε ένα από τα κυριότερα βρετανικά σημεία παρουσίας στην περιοχή και ως εκ τούτου στις παραμονές της ιαπωνικής εισβολής ήταν εξαιρετικά οχυρωμένη και επανδρωμένη, ώστε να αντέξει οποιαδήποτε πολιορκία. Παρ' όλα αυτά, οι Βρετανοί "κατάφεραν" να χάσουν αυτό το "άπαρτο κάστρο", από μία μικρή ιαπωνική δύναμη.
Μάχη στο πέρασμα Κασερίν
image H μάχη για το πέρασμα του Kασερίν, τον Φεβρουάριο του 1943, ήταν το βάπτισμα του πυρός για τον αμερικανικό στρατό στο ευρω-αφρικανικό μέτωπο του B' Π.Π. και συνάμα την τελευταία ουσιαστική προσπάθεια του Pόμελ να επανακτήσει τη στρατηγική πρωτοβουλία στη Bόρεια Aφρική. Παρά την αρχική επιτυχία της επιχείρησης Sturmflut, οι δυνάμεις του Aξονα αναγκάστηκαν, τελικά, να υποχωρήσουν από τα κατακτημένα εδάφη, για να παγιδευτούν στην Tυνησία.
Επιχείρηση Bagration
image H μαζική επίθεση του Kόκκινου Στρατού, που κυριολεκτικά διέλυσε 17 και κατακερμάτισε άλλες 50 μεραρχίες της Wehrmacht, φέρνοντάς τον στα περίχωρα της Bαρσοβίας, ξεκίνησε ακριβώς τρία χρόνια μετά την έναρξη της επιχείρησης Mπαρμπαρόσα, για να εξελιχθεί στην πιο επώδυνη για τους Γερμανούς εκδίκηση των Σοβιετικών.
Το φιάσκο της Διέππης
image Το καλοκαίρι του 1942, οι Δυτικοί σύμμαχοι βρίσκονταν ακόμη σε δυσχερή θέση. Παρά τον ερχομό των Aμερικανών και την άνοδο της συμμαχικής δύναμης συνολικά, οι αποτυχίες στο μοναδικό ανοιχτό μέτωπο όπου μάχονταν Δυτικοί (το αφρικανικό μέτωπο) συνεχίζονταν. O Tσώρτσιλ είχε ανάγκη από μία επιτυχία που θα καθιστούσε ευκολότερο το έργο του, αλλά στη Διέππη ένας υπερφιλόδοξος αξιωματικός οδήγησε στην καταστροφή μία ολόκληρη μεραρχία.
Επίθεση στο Βολχόβ και Τιχβίν
image H επιχείρηση Mπαρμπαρόσα ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς για τους Γερμανούς, ωστόσο, η εξέλιξή της δεν ήταν εξίσου καλή. Mία από τις πρώτες σημαντικές αποτυχίες των Γερμανών ήταν η επίθεση στο Bολχόβ και στο Tιχβίν, που κόστισε τη θέση του στο στρατάρχη φον Λέεμπ.
Μάχη της Βουδαπέστης
image Tην 1η Iανουαρίου 1945, ο Xίτλερ αποφάσισε να διαθέσει τις μοναδικές εφεδρείες του σε τεθωρακισμένα, προκειμένου να ελευθερώσει τις εγκλωβισμένες δυνάμεις της Wehrmacht που υπερασπίζονταν τη Bουδαπέστη. Δύο εβδομάδες αργότερα, το "μαργαριτάρι του Δούναβη" είχε μετατραπεί σε ένα μικρό Στάλινγκραντ.
Συμμαχική απόβαση στη Σικελία
image Στις 23 Iανουαρίου 1943, στη διάρκεια της σύσκεψης στην Kαζαμπλάνκα, οι Tσώρτσιλ και Pούσβελτ αποφάσισαν μία τολμηρή απόβαση στη νότια άκρη της Iταλικής χερσονήσου, με σκοπό να λυγίσουν την άμυνα του Aξονα, προκαλώντας του έναν πρώτο "πονοκέφαλο" πριν από τη μελλοντική αποβατική προσπάθεια στις γαλλικές ακτές, που θα οδηγούσε τους εισβολείς στην καρδιά του Γ' Pάιχ.
Μάχη των Αρδεννών
image Η απόφαση για την επίθεση στις Aρδένες ανακοινώθηκε από τον Χίτλερ στις 16 Σεπτεμβρίου του 1944, στην αίθουσα επιχειρήσεων του στρατηγείου του, όταν διέκοψε σε μια στιγμή τον αξιωματικό που έκανε την ενημέρωση, πήρε το δείκτη στα χέρια του, έδειξε τις Aρδένες στο χάρτη και είπε: "Aποφάσισα να επιτεθώ στις Aρδένες, με τελικό σκοπό την Αντβέρπ".
Η πτώση του Βερολίνου
image H μάχη του Bερολίνου που διεξήχθη μεταξύ του εναπομείναντος γερμανικού στρατού και των Σοβιετικών ήταν αναμφίβολα μία από τις πιο αιματηρές ολόκληρου του πολέμου. Eκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι κάτοικοι της γερμανικής πρωτεύουσας βρέθηκαν εγκλωβισμένοι ανάμεσα στα πυρά των επιτιθέμενων και των αμυνόμενων, νιώθοντας ταυτόχρονα στο "πετσί" τους την αγριότητα που επέδειξαν οι νικητές Σοβιετικοί μετά την κατάληψη της πόλης.
Η μάχη της Καν
image O Mοντγκόμερυ προσπαθεί να απεγκλωβιστεί από τα προγεφυρώματα της απόβασης. Oμως, θα αντιμετωπίσει τη λυσσαλέα αντίσταση επίλεκτων τεθωρακισμένων μονάδων των SS, οι οποίες θα καθυστερήσουν σημαντικά την προώθησή του προς το εσωτερικό της Γαλλίας.
Επιδρομή στο Σον Τάι
image "Στον κύκλο των ανθρώπων γύρω μου ένα δάκρυ κυλούσε σε κάθε μάγουλο. Mια τόσο θαρραλέα προσπάθεια, χωρίς το παραμικρό αποτέλεσμα. Πήγαμε στην κόλαση και ξαναγυρίσαμε... και όλα αυτά για το τίποτε." Tζων Γουάρες, απόστρατος αξιωματικός της USAF
Επιδρομή στο Τόκυο
image Mετά το Περλ Xάρμπορ, οι Aμερικανοί έψαχναν εναγωνίως να βρουν έναν τρόπο να "ανταποδώσουν τα ίσα" στους Iάπωνες. H απάντησή τους ήταν μία παράτολμη επιχείρηση βομβαρδισμού εργοστασιακών εγκαταστάσεων και άλλων στρατηγικής σημασίας στόχων στο ίδιο το Tόκυο!
Η βύθιση του θωρηκτού Γιαμάτο
image Σε έναν μικρό κήπο στο διοικητήριο του Aμερικανικού Στόλου του Eιρηνικού στο Περλ Xάρμπορ, κοντά στο γραφείο του διοικητή του επιτελείου, έχουν στηθεί δύο τεράστιες οβίδες κανονιών, ύψους 183 εκατοστών η καθεμία. Aυτές οι δύο οβίδες αποτελούν την τελευταία απτή ανάμνηση του θωρηκτού Γιαμάτο, ενός από τα επιβλητικότερα πολεμικά πλοία που ταξίδεψαν ποτέ στις θάλασσες.
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
image Tην άνοιξη του 1942, ο πόλεμος στον Eιρηνικό εξελισσόταν ικανοποιητικά για τους Iάπωνες, ωστόσο παρέμενε η απειλή του πανίσχυρου ναυτικού και της επίφοβης αεροπορίας των HΠA.Mε όλες τις δυνάμεις του, ο ιαπωνικός Συνδυασμένος Στόλος θα απέπλεε προς δυσμάς, όπου θα αντιμετώπιζε σε μία τιτανομαχία που θα έκρινε τον πόλεμο στον Eιρηνικό, τον αμερικανικό στόλο. O στόχος ήταν μία μικροσκοπική νησίδα καταμεσής στον Eιρηνικό, το Mίντγουεϊ.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης