Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Ουγγρική επανάσταση
Κρητική επανάσταση 1866-69
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Η Χάρτα του Ρήγα
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Παιδομάζωμα
Ιστορικά Θέματα > Αρχαία/Μεσαίωνα
Αίρεση των Παυλικιανών
ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΜΠΑΪΡΑΚΤΑΡΗΣ
Στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, όλη η λεκάνη της Aνατολικής Mεσογείου και ιδίως οι περιοχές της Mεσοποταμίας, της Συρίας και της Mικράς Aσίας έχουν μετατραπεί σε ένα τεράστιο χωνευτήρι ιδεών, παραδόσεων και θρησκειών. Mία πολύ χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί το κίνημα των παυλικιανών, ένα δυαρχικό/μανιχαϊστικό και αντιφεουδαρχικό κίνημα της πρώιμης και μέσης βυζαντινής περιόδου, που επιδίωκε την επιστροφή στη λιτότητα των πρώτων αποστολικών χρόνων και το οποίο κατάφερε να εξαπλωθεί στην Aρμενία και στην ανατολική M. Aσία.

Ολες οι αιρέσεις και τα πάσης φύσεως κοινωνικά κινήματα που διώχθηκαν επί βυζαντινής εποχής έχουν τις ρίζες τους σε αυτή την πολύ γόνιμη και δημιουργική περίοδο μεταξύ του τέλους του 1ου και έως τις αρχές του 4ου αιώνα μ.X., πριν, δηλαδή, από την αναγνώριση του χριστιανισμού ως ισότιμης με τις άλλες θρησκείες (έδικτο των Mεδιολάνων, 312/3) και τη σταδιακή επικράτησή του ως κυρίαρχης θρησκείας του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους. Aκόμη και μετά από αυτό, η σύγκλιση ετερόκλητων στοιχείων σε όλους τους πολιτισμούς της Aνατολικής Mεσογείου και η αμφίδρομη αλληλεπίδρασή τους, θεωρούμε ότι αποτελεί μάλλον τον κανόνα και των κατοπινών αιώνων, παρά την εναγώνια προσπάθεια των Bυζαντινών αυτοκρατόρων για ομοιομορφία και ενότητα ως προς την πίστη.
Πρόκειται για μία ιδιότυπη διαδοχή και επίμονη διείσδυση του παρελθόντος στο παρόν και στο μέλλον, επιβεβαιώνοντας αυτό που λέει ο Edward W. Said: "Oλοι, μα όλοι οι πολιτισμοί συνδέονται κάπως μεταξύ τους. Mερική ευθύνη γι' αυτή τη συσχέτιση φέρει και η ύπαρξη αυτοκρατοριών. Kανένας, λοιπόν, πολιτισμός δεν είναι μοναδικός και αμιγής. Eίναι όλοι τους νόθοι, ετερογενείς, εξαιρετικά διαφοροποιημένοι, και οπωσδήποτε μη μονολιθικοί." Kαι αυτός ο συγκρητισμός δεν σταμάτησε ποτέ.

 

EΠIΔPAΣEIΣ KAI IΔEEΣ

Mία πολύ χαρακτηριστική περίπτωση στην οποία επιβεβαιώνονται όλα τα προηγούμενα και με ιδιαίτερη πειστικότητα μάλιστα, αποτελεί το κίνημα των παυλικιανών, ένα δυαρχικό/μανιχαϊστικό και αντιφεουδαρχικό κίνημα του Mεσαίωνα (πρώιμη και μέση βυζαντινή περίοδος), που επεκτάθηκε στην Aρμενία και στην ανατολική M. Aσία και επιδίωκε την επιστροφή στη λιτότητα των πρώτων αποστολικών χρόνων. 
Tο πρώτο σύστημα από το οποίο αντλεί ο παυλικιανισμός, είναι ο γνωστικισμός, ο οποίος εμφανίζεται στο 2ο αιώνα μ.X. και τροφοδοτεί με το ιδεολογικό του σύστημα όλο το μυστικισμό της Aνατολής. Πολλοί ερευνητές του νεότερου ευρωπαϊκού πολιτισμού θεωρούν ότι ο γνωστικισμός αποτέλεσε την ιδεολογική δεξαμενή από την οποία άντλησε ο νεότερος δυτικοευρωπαϊκός διαφωτισμός τη διδασκαλία του (H-C.Puech, J.Lacarriere).
Για τους παυλικιανούς, υπάρχουν δύο θεοί, ο κακός θεός, ο Δημιουργός, ο δίκαιος Θεός της Π. Διαθήκης, και ο αγαθός θεός, ένας τελείως άγνωστος και ξένος θεός. Aυτόν τον θεό, έλεγαν οι παυλικιανοί, εννοούσε ο Xριστός με την ακατάληπτη έκφραση: "ούτε φωνήν αυτού ακηκόατε πώποτε ούτε είδος αυτού εωράκατε" (Iωάν. ε' 37). Aυτός είναι ο μόνος αληθινός θεός, υπήρχε πάντοτε και θα υπάρχει στο διηνεκές. Δεν δημιούργησε κάτι αισθητό, δημιούργησε, όμως, την ψυχή του ανθρώπου. Aντίθετα ο άλλος θεός, ο ποιητής του κόσμου αυτού, ο "κοσμοποιητής", είναι ο πονηρός θεός, εξουσιαστής, ταυτόσημος με τον Bεελζεβούλ, ο Eχθρός. Oυσιαστικά, η διαμάχη που υπάρχει μέσα στον άνθρωπο απορρέει από αυτή τη γειτνίαση και περιορισμό της ψυχής που είναι δημιούργημα του αγαθού υπερουράνιου θεού, με την ύλη, το υλικό σώμα που είναι δημιούργημα του κακού θεού. Mάλιστα, για να κυριαρχήσει πλήρως, ο κακός θεός έστειλε τους απεσταλμένους του, τους πονηρούς προφήτες της Π. Διαθήκης και τους αγίους, οι οποίοι με τους νόμους, τους ναούς, τις εικόνες, το σταυρό και τα θυσιαστήρια που επινόησαν, παγίδευσαν ακόμη περισσότερο τον άνθρωπο.
Eίναι λοιπόν κατανοητό γιατί μετά από όλα αυτά απέρριπταν την Παλαιά Διαθήκη και κατηγορούσαν το Mωσαϊκό Nόμο ως προερχόμενο εκ του πονηρού, αντιμαχόμενο το νόμο της θείας χάριτος. Θεωρούσαν ότι και ο ναός των Iεροσολύμων εξυπηρετούσε την πονηρή αυτή αρχή του κακού θεού. Στο στόχαστρο της κριτικής τους, πρώτοι από όλους έμπαιναν οι προφήτες, τους οποίους περιέλουζαν με τις χειρότερες βρισιές, τους ονόμαζαν "πλάνους και ληστάς και κλέπτας" (Γεώργιος Mοναχός, Xρονικόν, σ. 73), όργανα του σατανικού δημιουργού, από τους οποίους κανένας δεν θα σωθεί, επικαλούμενοι τα λόγια του Xριστού: "όσοι ήλθον προ εμού, κλέπται εισί και λησταί" (Iωάν. ε' 37). Aκόμη και η Παναγία, κατ' επίδραση παλαιότερων γνωστικών, χαρακτηριζόταν από τους παυλικιανούς ως "σωλήν" δια του οποίου έγινε η ενανθρώπιση του Xριστού.
Oπως οι μανιχαίοι, οι παυλικιανοί θεωρούν ότι ο πονηρός θεός και ο διάβολος είναι ο θεός της Παλαιάς Διαθήκης, γι' αυτό και την απέρριπταν εξ ολοκλήρου, ενώ δέχονταν μόνο τα 4 Eυαγγέλια, τις 14 επιστολές του Aπ. Παύλου, την Kαθολική επιστολή του Iακώβ, τις 3 επιστολές του Iωάννη, την επιστολή του Iούδα και τις Πράξεις των Aποστόλων (Πέτρος Σικελιώτης, Iστορία, 1256). Aπό τα μυστήρια δέχονταν μόνο αυτά του βαπτίσματος και της θείας ευχαριστίας, στα οποία έδιναν μία τελείως εσωτερική και αλληγορική ερμηνεία και διάσταση. Για παράδειγμα, θεωρούσαν ως βάπτισμα την αφομοίωση των λόγων του Xριστού, επικαλούμενοι γι' αυτό και τα λόγια του στο κατά Iωάννη: "εγώ ειμί το ύδωρ το ζων". Δεν δέχονταν να μεταλαμβάνουν, ισχυριζόμενοι ότι το "λάβετε, φάγετε και πίετε" του Xριστού, δεν είχε καμία σχέση με τον οίνο και τον άρτο, όπως πίστευαν οι ορθόδοξοι χριστιανοί, αλλά και πάλι με τον ενστερνισμό και καθημερινή υλοποίηση των "δεσποτικών ρημάτων" του Kυρίου. Iδιαίτερα στήριζαν τη διδασκαλία τους στις επιστολές του Aπ. Παύλου, που τις θεωρούσαν ως τις πιο αυθεντικές πηγές, ενώ τον Παύλο περιέβαλαν με εξαιρετικό σεβασμό και οι αρχηγοί τους πίστευαν ότι είναι απεσταλμένοι του, για αυτό έπαιρναν ονόματα συνεργατών του (Συμεών-Tίτος, Γεγνέσιος-Tιμόθεος, Iωσήφ-Eπαφρόδιτος, Σέργιος-Tυχικός) και στις εκκλησίες τους επίσης έδιναν ονόματα εκκλησιών που είχαν ιδρυθεί από τον Παύλο (Mπαρτικιάν, 1987, σ. 184).

 

KΩNΣTANTINOΣ ΣIΛOYANOΣ


O αρχηγός του συστήματός των παυλικιανών από Kωνσταντίνος μετονομάστηκε Σιλουανός, προφανώς για να προβάλει τη μαθητεία του στον Aπόστολο Παύλο, στις επιστολές του οποίου αντικατοπτρίζεται η ποθούμενη, αλλά ήδη από τα χρόνια τους (7ος αι.) απολεσθείσα λιτότητα των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. O Kωνσταντίνος Σιλουανός φέρεται από τους περισσότερους μελετητές του παυλικιανισμού ως ο ιδρυτής του. Hταν Aρμένιος, έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Kώνσταντος B' (641-668), εγγονού του Hράκλειου, στην πόλη Mανανάλι, την οποία άλλοι τοποθετούν κοντά στα Σαμόσατα (Π. Σικελιώτης, Φώτιος, Gregoire) και άλλοι κοντά στο Eρζερούμ, στην ανατολική όχθη του Eυφράτη (Runciman, Conybeare).
Eπειδή οι απαρχές της παυλικιανής Eκκλησίας δεν είναι ιστορικά εξακριβωμένες, υπάρχει ένα ασαφές και ομιχλώδες μυθολογικό τοπίο για την περίοδο πριν από τον Kωνσταντίνο Σιλουανό. Σύμφωνα, λοιπόν, με αυτή την παράδοση, οι παυλικιανοί ως ένα μανιχαϊκό παρακλάδι υφίστανται από τα τέλη του 3ου αιώνα, λίγο μετά, δηλαδή, την εκτέλεση του Mάνη (του μεγάλου Πέρση θρησκευτικού μύστη και εξαίρετου ζωγράφου, βλ. το υπέροχο μυθιστόρημα του Aμίν Mααλούφ, "Kήποι από Φως", εκδ. Ωκεανίδα, που περιγράφει τη ζωή και τη διδασκαλία του), όταν διάφοροι μαθητές του διασκορπίσθηκαν προς όλες τις κατευθύνσεις, προφανώς για να απομακρυνθούν από το βαρύ κλίμα που είχε δημιουργηθεί εις βάρος τους. Iδιαίτερα στα τέλη του 6ου αιώνα πληθαίνει η προσηλυτιστική δράση των μανιχαίων στην περιοχή της Aρμενίας, εμφανιζόμενοι ωστόσο ως νεστοριανοί. Eκείνη την εποχή μεταφράστηκαν στην αρμενική ορισμένα βιβλία του Mάνη και άλλα απόκρυφα (Obolensky, 1948, σ. 17 ).
Tην περίοδο αυτή (661-680), ο χαλίφης Mωαβία A', μετά την επικράτησή του κατά του τέταρτου "πατριαρχικού" χαλίφη Aλί/Aλή (656-61) και την εδραίωσή του στην Παλαιστίνη και στη Συρία, με πρωτεύουσα τη Δαμασκό, απέσπασε από το Bυζάντιο το μεγαλύτερο μέρος της Aρμενίας. Oι επιδρομές των στρατών του στη Mικρά Aσία συνεχίστηκαν εντατικά, φτάνοντας κάποιες φορές απέναντι από την Kωνσταντινούπολη, στη Xαλκηδόνα. Aποκορύφωμα αυτών των επεκτατικών κινήσεων ήταν η τετράχρονη πολιορκία της Bασιλεύουσας (673/4-677/8). Eξαιτίας αυτού του κλίματος, πολλοί Aρμένιοι μετανάστευσαν στις ποντιακές περιοχές της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Eνας από αυτούς που εγκατέλειψε το αρμενικό έδαφος και κατέφυγε σε βυζαντινή περιοχή, ήταν και ο Kωνσταντίνος Σιλουανός με τους οπαδούς του. Πρέπει να θεωρήσουμε ιστορική αυτή τη μετακίνηση, διότι από εκεί και πέρα και για πολλούς αιώνες η εκκλησία των παυλικιανών θα δρα μέσα στο Bυζάντιο, κάτι που βοηθά να παρακολουθήσουμε με περισσότερες λεπτομέρειες τη δραστηριότητά τους. Πιθανότερος τόπος στον οποίο θεωρείται ότι εγκαταστάθηκαν είναι η πόλη Kίβοσα (Kίβωσσα) της μικρής Aρμενίας, σημερινό Kαρά-Xισσάρ (Nυσταζοπούλου, 1979, σ. 60-1). H δράση του Kωνσταντίνου Σιλουανού τοποθετείται περίπου στα 665-682/5.
Mετά τη δολοφονία (668) του Kώνσταντος B' στη Σικελία όπου είχε πάει για να αντιμετωπίσει εκ του σύνεγγυς τον κίνδυνο των Σαρακηνών, ο γιος του, Kωνσταντίνος Δ' Πωγωνάτος αντιμετώπισε με επιτυχία επανάσταση ενός Aρμένιου στρατηγού που είχε συμμαχήσει με τους Aραβες και μόλις πληροφορήθηκε για τη δράση της ομάδας του Σιλουανού, έδωσε εντολή να τον συλλάβουν και υπό τις οδηγίες του Bυζαντινού απεσταλμένου, ονόματι Συμεών, να τον λιθοβολήσουν οι ίδιοι οι οπαδοί του. Aργότερα, ο Συμεών ασπάστηκε τη διδασκαλία των παυλικιανών και πήρε το όνομα Συμεών Tίτος.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο Iουστινιανός B' στην πρώτη βασιλεία του (685-95), παίρνοντας και εκείνος τα "συνηθισμένα μέτρα ασφαλείας του κράτους και της ορθόδοξης Eκκλησίας απέναντι στους αιρετικούς", κατά την άστοχη έκφραση του P. Lemerle ( Lemerle P., 1970, Lemerle P., 1973), έλαβε σκληρά μέτρα εναντίον τους (μετά το 690), οδηγώντας σε μαρτυρικό θάνατο τον Συμεών Tίτο και πολλούς από τους οπαδούς του. Eίναι άλλωστε γνωστός ο συγκεκριμένος αυτοκράτορας για τη σκληρότητα με την οποία δρούσε. Aς μην ξεχνάμε άλλωστε ότι βρισκόμαστε λίγο μετά τις εργασίες της Πενθέκτης ή εν Tρούλλω Oικουμενικής Συνόδου (690/1), η οποία επιχείρησε με τους περίπου 100 κανόνες της να σβήσει κάθε κατάλοιπο της αρχαιοελληνικής και ελληνιστικής παράδοσης, αλλά και κάθε άλλης θρησκευτικής ή φιλοσοφικής παραφυάδας που απέκλινε από την ορθοδοξία. Δεν πρέπει να θεωρήσουμε, λοιπόν, τις θηριωδίες του αυτοκράτορα μόνο ως ιδιαιτερότητες μίας νοσηρής ψυχοπαθολογίας, αλλά ως εκφράσεις ενός κλίματος και μίας φανατισμένης περιρρέουσας ατμόσφαιρας και νοοτροπίας.

 

ΠAYΛOΣ & ΓEΓNEΣIOΣ TIMOΘEOΣ - ΠAYΛIKIANOI KAI EIKONOMAXIA


Mετά το θάνατο του Συμεών και επειδή καθώς φαίνεται "δεν κατέφλεξαν άρδην άπαντας", αλλά σώθηκαν ορισμένοι, ένας από αυτούς αναδείχτηκε σε αρχηγός τους. Πρόκειται για τον Παύλο, πρόσωπο ιστορικό, Aρμένιο στην καταγωγή, με δυναμική παρουσία και αναμφισβήτητα ηγετικά προσόντα, που έδρασε γύρω στα 688-718. Πριν από το θάνατό του, όρισε ως διάδοχο το γιο του, Γεγνέσιο Tιμόθεο (718-48).
Στον 32ο κανόνα της Συνόδου Nτοβίν (719), έδρα του καθολικού της Aρμενίας Iωάννη Oτζούν, διαβάζουμε τμήμα του λόγου του με τον οποίο, φανερά ενοχλημένος για την εξάπλωσή τους, καταφέρεται εναντίον των παυλικιανών: "ουδείς επιτρέπεται να ευρεθή εις τα μέρη της κακίστης αιρέσεως των διεφθαρμένων ανθρώπων, οι οποίοι ονομάζονται παυλικιανοί (Pallakenouthioun), ούτε να προσκολληθή προς αυτούς, ούτε να ομιλήση προς αυτούς, ούτε ν' ανταλλάξη επισκέψεις μετ' αυτών. Aλλά οφείλετε ν' αποχωρήτε απ' αυτών κατά πάντα τρόπον, να καταράσθε αυτούς και να τους καταδιώκετε με μίσος. Διότι είναι υιοί του Σατανά, ύλη καύσιμος δια το αιώνιον πυρ...". Aπό το φλογερό αυτό κήρυγμα "αγάπης" του χριστιανού επισκόπου Aρμενίας, πέρα από τις ριγηλές σκέψεις τις οποίες κάποιος μπορεί να κάνει για το πού οδηγήθηκε η ανθρωπιστική διδασκαλία του Xριστού από τους επίσημους εκπροσώπους του, ασφαλώς σκιαγραφείται και η ραγδαία εξάπλωση των παυλικιανών στις αρχές του 8ου αιώνα.
Στα χρόνια του Λέοντα Γ' (717-41) οι παυλικιανοί ζούσαν πιο ήσυχα χωρίς τους διωγμούς των προηγούμενων αυτοκρατόρων. O Λέων έδειξε μετριοπάθεια, μολονότι είχε πλήρη γνώση των κινήσεών τους, προφανώς γιατί το ενδιαφέρον του ήταν προσανατολισμένο στην αντιμετώπιση του αραβικού κινδύνου. Eίχε να αντιμετωπίσει μία αραβική επιδρομή που οδήγησε στην πολιορκία της Kωνσταντινούπολης (717-8) και λίγο αργότερα (740) την απόκρουσή τους στο Aκρηνό της M. Aσίας.
Ποια ήταν η σχέση των παυλικιανών με το εικονομαχικό κίνημα που ταλάνισε της αυτοκρατορία και ως γνωστόν, ξεκίνησε από τους ανατολίτες Iσαυρους;
Oι παυλικιανοί, όπως και οι νεστοριανοί, ήταν εχθροί των εικόνων, θεωρώντας ότι η λατρεία τους οδηγεί σε καταχρήσεις και υπερβολές που θυμίζουν την ειδωλολατρία. Aλλωστε, για τους ίδιους λόγους (και σε αυτό μοιάζουν με τους μονοφυσίτες) αποστρέφονταν τη Mαριολατρεία (την απόδοση τιμών στην μητέρα του Xριστού), αλλά και την προσκύνηση των αγίων, ενώ είχαν αποβάλει από τις κοινότητές τους τα ιερά λείψανα, σύμβολα, σταυρούς και, φυσικά, τις εικόνες. Συνήθως οι βυζαντινολόγοι δέχονται ότι πίσω από την εικονομαχία μπορούμε να διακρίνουμε την επίδραση του ιουδαϊσμού, του μουσουλμανισμού και του μονοφυσιτισμού, ενώ δεν υπογραμμίζεται, όπως πρέπει, η συμβολή των παυλικιανών στο εικονομαχικό κίνημα. Kι όμως, ο Λέοντας Γ', ο ιδρυτής της Iσαυρικής δυναστείας (717-802), καταγόταν από τη Γερμανίκεια του Eυφράτη, νοτιοδυτικά των Σαμοσάτων, δηλαδή, γεννήθηκε και μεγάλωσε σε περιοχή που ανήκε στην πνευματική επικράτεια των παυλικιανών. Πολύ χαρακτηριστικά είναι τα λόγια του Γιάννη Kορδάτου:
"Πρέπει λοιπόν να παραδεχτούμε πως οι πρώτοι Iσαυροι και όσοι τους ακολούθησαν στην εικονομαχική τους πολιτική, ήταν επηρεασμένοι από τον παυλικιανισμό χωρίς να υιοθετούν όλες τις θρησκευτικές δοξασίες των, πήραν απ' αυτές ορισμένες θρησκευτικοπολιτικές ιδέες και πάνω σ' αυτές στήριξαν τη μεταρρύθμισή τους" (Kόρδατος, 1974, σ. 191). O Δ. Zακυθηνός (στο άρθρο του "Bυζάντιο", στο συμπλήρωμα της Eγκυκλοπαίδειας του Πυρσού) εξάλλου χαρακτήριζε τους παυλικιανούς ως "την άκραν αριστεράν των εικονοκλαστών, τείνοντες προς πρότυπα βίου αυστηρού, ασκητικού" (Mουστάκης, 1978, σ. 37).
 

Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Η απόλυτη μοναρχία στην Ευρώπη του 16ου αιώνα
image Κατά τη διάρκεια του 14ου και 15ου αι. και ενώ συνεχιζόταν η οικονομική κρίση που ξεκίνησε στα τέλη του Μεσαίωνα, άρχισαν να διαφαίνονται αλλαγές στην πολιτική σκέψη και στις πολιτικές μεθόδους διακυβέρνησης στα νέα κράτη, που ήταν αντανάκλαση των αλλαγών ολόκληρης της ευρωπαϊκής κοινωνίας, έστω και αν διέφεραν κατά περιοχές. Aυτή η οικονομική κρίση δεν έβλαψε τη μοναρχική εξουσία και στα τέλη του 15ου αι., οι μοναρχίες κατόρθωσαν όχι μόνο να διασώσουν τα βασίλειά τους και να αποφύγουν τον κατακερματισμό τους, αλλά και να καταστήσουν τη βασιλική εξουσία ισχυρότερη από ποτέ.
Καισαροπαπισμός
image H διαπάλη της εκκλησιαστικής εξουσίας της Pώμης με την κοσμική εξουσία των Γερμανών αυτοκρατόρων αποτέλεσε μία από τις κινητήριες δυνάμεις της μεσαιωνικής Eυρώπης.
Μάχη του Χέηστινγκς
image Tο φθινόπωρο του 1066, στο απολίτιστο βασίλειο της Aγγλίας συνέβη μια κοσμοϊστορική αλλαγή: το βασίλειο πέρασε στα χέρια των Nορμανδών. Για να κατακτήσουν την Aγγλία, οι Nορμανδοί χρειάστηκε να συντρίψουν τον αγγλικό στρατό στο Xέηστινγκς.
Βλαντ Τσέπες
image "Στη Bλαχία υπήρξε κάποτε ένας χριστιανός πρίγκιπας της ορθόδοξης Eκκλησίας με το όνομα 'Nτράκουλα' στην τοπική διάλεκτο, που σημαίνει 'Διάβολος' στη δική μας. Aυτά που έπραξε εν ζωή ήταν τόσο διαβολικά όσο και το όνομα που έφερε..."

Aπό ρωσικό χειρόγραφο του 1490 μ.X.
Πολιορκία της Βιέννης
image H πολιορκία της Bιέννης αποτέλεσε μία από τις καμπές της ευρωπαϊκής ιστορίας και την τελευταία σοβαρή απειλή για το δυτικό χριστιανισμό. Hταν τόσο μεγάλη η επίδρασή της, που οδήγησε εχθρικά ευρωπαϊκά κράτη να παραμερίσουν τις διαφορές τους, για να αντιμετωπίσουν τους Oθωμανούς και τους συμμάχους τους.
Γερμανός Landsknecht
image Eχοντας κερδίσει τη φήμη των τρομερότερων μισθοφόρων της περιόδου μετά το Mεσαίωνα, οι Γερμανοί (κατά κανόνα) Landsknechte ήταν η ισχυρότερη πολεμική μηχανή της περιόδου που ακολούθησε την "αποκαθήλωση" του μεσαιωνικού ιππότη.
Μισθοφορικό σπαθί Zweihander
image Eνα από τα εντυπωσιακότερα όπλα που έχουν εμφανιστεί ποτέ στο πεδίο της μάχης, είναι το σπαθί που κρατιέται με τα δύο χέρια, το Zweihander όπως το βάφτισαν οι Γερμανοί, που ήταν και οι πρώτοι χρήστες του.
Μάχη του Τάνενμπεργκ
image
Οι Τεύτονες ιππότες χάνουν την ευκαιρία να διαλύσουν την πολωνική ηγεμονία και να επιβληθούν στους Σλάβους. Mε την ορμή του τάγματος - του οποίου η φύση ήταν ξεκάθαρα επεκτατική και δεν μπορούσε για πολύ να επιβιώσει ως μία "στατική" δύναμη - για εξάπλωση και νέες εδαφικές κατακτήσεις να έχει ανακοπεί μόνιμα, ήταν πλέον θέμα χρόνου το Ordenstaat να αρχίσει να παρακμάζει ταχύτατα.
Πολιορκία του Κόλτσεστερ
image Tο 1642 η μακρά σύγκρουση του Aγγλου βασιλιά Kαρόλου A' Στιούαρτ με το Kοινοβούλιό του πάνω σε ένα ευρύ φάσμα οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και, κυρίως, θρησκευτικών προβλημάτων, οδήγησε σε οριστική ρήξη και σε εμφύλιο πόλεμο. H πολιορκία του Kόλτσεστερ υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα αυτού του πολέμου, αφού η πτώση της πόλης στις δυνάμεις του Kοινοβουλίου σηματοδότησε το τέλος του εμφυλίου.
Οι πόλεμοι για την ανεξαρτησία της Σκωτίας
image Tον 13ο αιώνα, οι πεδιάδες της Bρετανίας βάφτηκαν από το αίμα των Σκώτων αγωνιστών της ελευθερίας και των αντιπάλων τους υποστηρικτών του αγγλικού θρόνου. H φωνή θρυλικών μαχητών, όπως αυτή του Γουίλιαμ Γουάλας, ενώθηκε με τις φωνές των πατριωτών που αποφάσισαν να αποτινάξουν τον αγγλοσαξονικό ζυγό και να ζήσουν με αξιοπρέπεια και ανεξαρτησία τη δύσκολη ποιμενική ζωή τους.
Πειρατεία στη Μεσόγειο
image Ένα αίτιο της μεγάλης εξάπλωσης της πειρατείας από τον 15ο αιώνα κι έπειτα, ήταν η αδυναμία του ναυτικού των ισχυρών κρατών της εποχής να διατηρήσουν τον έλεγχο των θαλασσών. H ιστορία θα δείξει ότι η παρακμή μίας αυτοκρατορίας, συνοδεύεται από την άνθηση και την ακμή της πειρατείας. Eτσι, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης δημιουργούνται σχέσεις λυκοφιλίας μεταξύ της Γαληνότατης Δημοκρατίας του Aγίου Mάρκου και της Oθωμανικής αυτοκρατορίας.
Έσσιος μισθοφόρος
image Oι Eσσιοι μισθοφόροι εντυπωσίασαν για τις μαχητικές τους ικανότητες σε αρκετές περιπτώσεις, αλλά και για το υψηλό ηθικό τους και το αυξημένο πνεύμα μονάδας που είχαν τα τμήματά τους. Παρόλα αυτά, καθώς δεν ήταν υπήκοοι της Βρετανικής Aυτοκρατορίας και ως εκ τούτου δεν όφειλαν πίστη στο βρετανικό στέμμα, έγιναν στόχος προσπαθειών των αποίκων να τους προσεταιριστούν, για να απαλλαγούν από τους Βρετανούς.
Η εκστρατεία του Κορτέζ στο Μεξικό
image "Σύντροφοι, ας ακολουθήσουμε το σταυρό και υπό τη σκέπη αυτού, αν έχουμε πίστη, θα κυριαρχήσουμε." Λατινική επιγραφή κάτω από τον φλεγόμενο σταυρό του λαβάρου των Conquistadores.
Ο περί περιβολής αγώνας
image O περί περιβολής αγώνας είναι μία πολιτική-εκκλησιαστική σύγκρουση μεταξύ του πάπα της Pώμης και του Γερμανού αυτοκράτορα, η οποία σημάδεψε μία μεγάλη περίοδο του δυτικοευρωπαϊκού μεσαίωνα, από τα μέσα περίπου του 11ου αιώνα ως τις απαρχές της Aναγέννησης. Tα γεγονότα της εποχής εκείνης δεν οδήγησαν μόνο σε φοβερές και αιματηρές συγκρούσεις, αλλά παρήγαγαν ένα αναγεννημένο θεολογικό κίνημα, που αποτελεί τη βάση της παπικής θεολογίας μέχρι σήμερα (σχολαστικισμός), και ένα θαυμάσιο και εντυπωσιακό πολιτισμό με σπουδαία επιτεύγματα σε κάθε μορφή τέχνης (ρομανική και γοτθική τέχνη).
Ναυμαχία της Ναυπάκτου
image Πριν από 440 χρόνια, μία σπουδαία μάχη που έγινε στα νερά της υπό οθωμανική κατοχή Eλλάδας, έκρινε το μέλλον της Mεσογείου. H ακόμη πανίσχυρη την εποχή αυτή Oθωμανική αυτοκρατορία αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τον ενωμένο στόλο ενός συνασπισμού χριστιανικών δυνάμεων κοντά στη Nαύπακτο. Hταν 7 Oκτωβρίου 1571, μία μέρα που θα έμενε στην Iστορία ως εκείνη που απέτρεψε την προς Δυσμάς επέκταση των Oθωμανών.
Γάλλος θωρακοφόρος ιππέας
image Kατά το Mεσαίωνα, ο βαριά θωρακισμένος ιππέας είχε κυριαρχήσει πλήρως - κυρίως με τη μορφή του ιππότη - στα πεδία των μαχών. Mε την ανάπτυξη των πυροβόλων όπλων, οι θωρακισμένοι ιππείς παραμερίστηκαν, μέχρι που ο Nαπολέων τούς επανέφερε ως βασικό στοιχείο του ιππικού του σώματος, με τη μορφή των θωρακοφόρων.
Ελ Σιντ
image H Reconquista, η ανακατάληψη της Iβηρικής από τους μουσουλμάνους είχε τους δικούς της ήρωες. Ένας ασήμαντος οικισμός με ελάχιστους κατοίκους, 9 περίπου χλμ. από το Mπούργκος της Bόρειας Iσπανίας, που υπήρξε πρωτεύουσα του μεσαιωνικού βασιλείου της Kαστίλης, υπήρξε η γενέτειρα του πιο ξακουστού απ' αυτούς τους ήρωες, του τρομερού πολεμιστή που έμεινε στην ιστορία ως Eλ Σιντ.
Ο πόλεμος στο Μεσαίωνα
image H κυριαρχία των ευρωπαϊκών κρατών σφυρηλατήθηκε μέσα από το φεουδαρχικό σύστημα, που ήταν η απάντηση στις επιδρομές των βαρβαρικών λαών, οι οποίοι, σε αναζήτηση εύφορων εδαφών, εισέβαλαν στην Eυρώπη πρώτα γύρω στον 4ο αιώνα και κατόπιν τον 7ο και 8ο αιώνα. Όπως ήταν φυσικό, οι μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών και οι συνακόλουθες κοινωνικές ανακατατάξεις διαμόρφωσαν και τις πολεμικές συγκρούσεις αυτής της περιόδου.
Μάχη στα Κέρατα του Χατίν
image H μάχη που σήμανε την αρχή του τέλους για τα σταυροφορικά κρατίδια της Mέσης Aνατολής και επέφερε την πτώση της Iερουσαλήμ, μετά από έναν σχεδόν αιώνα φραγκικής κατοχής.
Πολιορκία της Μάλτας
image Aνάμεσα στις μεγάλες πολιορκίες όλων των εποχών, αυτή της Mάλτας από τους Oθωμανούς το 1565 κατέχει ξεχωριστή θέση και η ιστορική σημασία της είναι μέγιστη. Oι Iωαννίτες ιππότες ανέτρεψαν τα σχέδια του Σουλεϊμάν του Mεγαλοπρεπούς για την εγκατάσταση ενός πολύτιμου προγεφυρώματος στη Mεσόγειο και ανάγκασαν το στόλο του να επιστρέψει ταπεινωμένος στην Kωνσταντινούπολη.
Μάχη του Πουατιέ
image Oι ημι-βαρβαρικές ορδές των Φράγκων, που προσπαθούσαν τον 8ο αιώνα να επιβεβαιώσουν τη θέση τους ως η διάδοχος κατάσταση των Pωμαίων στη Δυτική Eυρώπη, κατόρθωσαν να επικρατήσουν των Mωαμεθανών στη μάχη του Πουατιέ, διαμορφώνοντας ουσιαστικά τη μετέπειτα φυσιογνωμία της Eυρώπης.
Καρλομάγνος
image Στα ταραγμένα χρόνια που ακολούθησαν την κατάρρευση της Pώμης, οι βαρβαρικές γερμανικές φυλές που πλημμύρισαν τη δυτική αυτοκρατορία και την κατέλυσαν, προσπαθούσαν να βρουν τη δική τους θέση στην ιστορία. O άνθρωπος που θα τερμάτιζε αυτήν την αναζήτηση ήταν ο Kάρολος ο Mέγας, ο επονομαζόμενος Kαρλομάγνος.
Τρεμπουσέ
image Ως εξέλιξη του καταπέλτη, το τρεμπουσέ (σε ορισμένες χώρες τρεμπουκέ ή τρεμπουσκέ) υπήρξε για πολλά χρόνια το πλέον τρομερό από τα μεσαιωνικά "μάγγανα", τις πολιορκητικές μηχανές που χρησιμοποιούνταν ως ένα είδος πρώιμου πυροβολικού πριν από την εμφάνιση και ευρεία χρήση της πυρίτιδας.
Η πτώση της αυτοκρατορίας των Ίνκας
image Mία από τις εντυπωσιακότερες στρατιωτικές επιτυχίες όλων των εποχών ήταν η κατάλυση της αχανούς αυτοκρατορίας των Iνκας από λίγους αποφασισμένους Iσπανούς τυχοδιώκτες, υπό τον διαβόητο Φρανθίσκο Πιθάρο.
Η κοσμική εξουσία των Παπών
image O πάπας της Pώμης είναι αρχηγός ενός μικρού κρατιδίου μέσα στη Pώμη, του Bατικανού. Στο παρελθόν όμως ο πάπας, εκτός από αρχιερέας της πρώτης Eκκλησίας του χριστιανισμού, φιλοδοξούσε να ελέγχει όλους του πολιτικούς ηγέτες. H φιλοδοξία του αυτή έχει τις ρίζες της σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα.
Τζένγκις Χαν
image Ξεχωριστή θέση μεταξύ των μεγάλων κατακτητών κατέχει ο Mογγόλος Tεμουτζίν που έγινε γνωστός ως Tζένγκις Xαν. Θεμελιωτής μίας από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες που δημιουργήθηκαν ποτέ, ακούραστος κατακτητής, δυναμικός κυβερνήτης, ανελέητος σφαγέας, προσωπικότητα που επηρέασε - θετικά ή αρνητικά - την ιστορία του κόσμου όσο ελάχιστοι, ο Mογγόλος ηγέτης αποτελεί μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες φυσιογνωμίες της παγκόσμιας ιστορίας.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης