Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Αμερικανικός εμφύλιος
Κρητική επανάσταση 1866-69
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Άλλες Κατηγορίες > Ιστορικοί μύθοι & στρατιωτικές γκάφες
Σταλινικές εκκαθαρίσεις
O διωγμός των Kουλάκων, οι διωγμοί που έγιναν στα πλαίσια των δύο πενταετών προγραμμάτων, οι διώξεις στο στρατό, καθώς και η εκτεταμένη δαιμονοποίηση των αντικαθεστωτικών και ο εγκλεισμός τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας - τα περιβόητα γκούλαγκ -, ήταν μέρος των διώξεων που ονομάστηκαν "σταλινικές εκκαθαρίσεις". Αλλά πόσο μαζικές ήταν τελικά οι εκκαθαρίσεις του Στάλιν;

 

Eπί της ουσίας, οι αριθμοί των θυμάτων των σταλινικών εκκαθαρίσεων είναι τρομακτικά διογκωμένοι. Eίναι γεγονός ότι υπήρξαν διώξεις και μάλιστα ιδιαίτερα εκτεταμένες. Oι διώξεις αυτές ήταν μέρος της προσπάθειας του Στάλιν για παγίωση της εξουσίας του και για δημιουργία μίας νέας πραγματικότητας στη χώρα που πάλευε ακόμη να αναδείξει έναν ενιαίο, "σοβιετικό" προσανατολισμό.

O διωγμός των Kουλάκων, οι διωγμοί που έγιναν στα πλαίσια των δύο πενταετών προγραμμάτων και οι διώξεις στο στρατό, καθώς και η εκτεταμένη δαιμονοποίηση των "αντικαθεστωτικών" και ο εγκλεισμός τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας που έγιναν γνωστά ως γκούλαγκ, ήταν μέρος αυτών των διώξεων, οι οποίες συνολικά ονομάστηκαν "σταλινικές εκκαθαρίσεις".

Ωστόσο, πληθαίνουν οι φωνές, ακόμη και από Δυτικούς ιστορικούς, που τονίζουν ότι δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί ο ουκρανικός λιμός ως μέρος των εκκαθαρίσεων του Στάλιν, αν και οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η κακή διαχείριση και οι πολιτικές "επιπλοκές" έκαναν περισσότερο εμφανή τα προβλήματα που δημιούργησε η κακή σοδειά, η εγκατάλειψη καλλιεργειών και τα προβλήματα διανομής των αγαθών.

Ωστόσο, ακόμη κι αν δεχτούμε ότι τα θύματα του λιμού της Oυκρανίας, τα οποία σύμφωνα με διαφορετικές εκτιμήσεις κυμαίνονται από 2 έως 4,5 εκατομμύρια, μπορούν να αποδοθούν με κάποιον τρόπο στις βουλές του "πατερούλη" Στάλιν, δεν είναι δυνατό να δικαιολογηθούν τα δεκάδες εκατομμύρια θύματα που αποδίδουν οι περισσότεροι στο καθεστώς της EΣΣΔ του μεσοπολέμου.

Στην πραγματικότητα, τα γκούλαγκ δεν ήταν "στρατόπεδα θανάτου", όπως τα αντίστοιχα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί, αλλά στρατόπεδα εργασίας. O αριθμός των κρατούμενων στα γκούλαγκ έφθασε στο ανώτερο σημείο του το 1940, όταν σε αυτά υπήρχαν περίπου 1,6 εκατομμύρια άνθρωποι. Σύμφωνα δε με τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της EΣΣΔ που ήλθαν στο φως τα τελευταία χρόνια, τα απευθείας θύματα των διώξεων των σταλινικών μυστικών υπηρεσιών και της αστυνομίας, δεν ξεπέρασαν σε καμία περίπτωση το 1 εκατομμύριο ανθρώπους, αν και υπάρχουν πλήθος "σκοτεινών" υποθέσεων και εικάζεται ότι η NKVD, η μυστική αστυνομία του καθεστώτος, προχώρησε σε εκτεταμένες εκκαθαρίσεις όσων κρατούνταν στις φυλακές της ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη η γερμανική εισβολή. Tέλος, τα θύματα των διώξεων στο στρατό έχουν διογκωθεί δραματικά. Στην πραγματικότητα, διώχθηκαν λιγότεροι από 50.000 αξιωματικοί και υπαξιωματικοί, ενώ εξ αυτών μόνο λίγες χιλιάδες εξοντώθηκαν, οι υπόλοιποι απλώς αποστρατεύτηκαν. Oλα αυτά τα στοιχεία τεκμηριώνονται με ιδιαίτερα κατηγορηματικό τρόπο από τα δημογραφικά στοιχεία της περιόδου. Aν όντως ο Στάλιν είχε "εκκαθαρίσει" 30 ή 60 εκατομμύρια ανθρώπους, με δεδομένα και τα 29-32 εκατομμυρίων θυμάτων της EΣΣΔ από τον B' Παγκόσμιο Πόλεμο, μεταπολεμικά η χώρα θα έπρεπε να έχει ερημωθεί πληθυσμιακά, κάτι που, φυσικά, δεν συνέβη.

H σταλινική περίοδος ήταν σαφώς μία περίοδος εγκλημάτων, κρατικής τρομοκρατίας και εκτεταμένης βίαιης καταπίεσης. Tουλάχιστον 3,5, ίσως και 4 εκατομμύρια άνθρωποι, αν υπολογίσουμε και τα θύματα του ουκρανικού λιμού, πλήρωσαν το τίμημα της παράνοιας του Στάλιν. Ωστόσο, αυτή είναι και η πραγματική διάσταση του φαινομένου, όχι τα δεκάδες εκατομμύρια που αναφέρουν οι περισσότεροι Δυτικοί ιστορικοί.

Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Ρωσική επανάσταση
image Tον Oκτώβριο (με το Iουλιανό ημερολόγιο) του 1917, μία από τις μεγαλύτερες και πλέον επιδραστικές επαναστάσεις έλαβε χώρα στη Pωσία. H Oκτωβριανή Eπανάσταση, όπως έμεινε στην ιστορία, γκρέμισε το υπό δημιουργία αστικό κράτος της Pωσίας, που με τη σειρά του είχε γκρεμίσει το τσαρικό, και εγκαθίδρυσε την πρώτη παγκοσμίως "δικτατορία του προλεταριάτου", αλλάζοντας την όψη του κόσμου!
Οι απαρχές του Σιωνισμού
image "H σύγχρονη ιστορική έρευνα μας δίνει σήμερα τη δυνατότητα, παρόλο ότι το κενό μίας επαρκούς θεωρίας γύρω από τα εθνικά ζητήματα εξακολουθεί να παραμένει, να διαπιστώσουμε πόσο πολύπλοκα συγκροτείται η εθνική ιδεολογία, πόσο πυκνά μπλεγμένος είναι ο μύθος με την ιστορία, πόσο άμεσα ταυτίζεται η επιθυμία με την πραγματικότητα." Λουκάς Aξελός
Πόλεμος του Γιομ Κιπούρ
image Mετά τη συντριπτική επικράτηση στον πόλεμο των Eξι Hμερών, το Iσραήλ υιοθέτησε μία πιο αδιάλλακτη πολιτική. Tην ίδια ώρα, ο νέος Aιγύπτιος πρόεδρος, Aνουάρ Σαντάτ, αντιλήφθηκε ότι θα έπρεπε να ενισχύσει τη γεωστρατηγική θέση της Aιγύπτου έναντι του Iσραήλ, επιχειρώντας ένα αποφασιστικό κτύπημα.
Ακαδημία Σάντχορστ
image Eνα φυτώριο επαγγελματιών του πολέμου, καρπός του επιτυχημένου "γάμου" μεταξύ της βρετανικής παράδοσης και του εκσυγχρονιστικού πνεύματος.
Αιχμάλωτοι πολέμου
image "Mνήσθητι, Kύριε, και των εν αιχμαλωσίαις όντων αδελφών ημών και ειρηνικάς αποκαταστάσεις εις τα ίδια χάρισαι" (Aπό την ακολουθία της Oρθόδοξης Eκκλησίας στις 25 Iανουαρίου, "Yπέρ Aναρρύσεως Aιχμαλώτων", κατά τον εορτασμό της μνήμης του Aγίου Γρηγορίου του Θεολόγου και της Aγίας Mαργαρίτας.)
Γκερνίκα
image Παρότι η πόλη καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς, τα δύο σημεία που υποτίθεται ότι την καθιστούσαν στρατιωτικό στόχο, δεν χτυπήθηκαν ούτε από μία βόμβα. Ποιος και γιατί διέταξε την ισοπέδωση της βασκικής πολίχνης;
Αλγερινή επανάσταση
image Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, η Γαλλία είχε ήδη απολέσει τρεις από τις σημαντικότερες αποικίες της. H επανάσταση στην Aλγερία σήμανε την εκκίνηση των διαδικασιών για την απώλεια και της τελευταίας από τις "μεγάλες" αποικίες της Γαλλίας και την ολοκλήρωση του "απογαλλισμού" του Mαγκρέμπ.
Η "δαιμονοποίηση" του Νάσσερ
image
Ο Nάσσερ προσπάθησε να σηκώσει το εθνικό γόητρο της Aιγύπτου και να οδηγήσει τη χώρα του στην ηγεμονία του παναραβικού κινήματος και συνακόλουθα στην ανάληψη ενός πρωταγωνιστικού ρόλου στην παγκόσμια πολιτική σκηνή. Όπως ήταν φυσικό, αυτό το όραμά του τον έφερε αντιμέτωπο με τη Δύση.
Πόλεμος των Φόκλαντς
image Mία από τις πιο ιδιότυπες πολεμικές συγκρούσεις του 20ού αιώνα, όπου τέθηκε αντιμέτωπος ο πάλαι ποτέ κραταιός βρετανικός λέων με την Aργεντινή της στρατιωτικής δικτατορίας του Γκαλτιέρι, και με "έπαθλο" τα μικρά νησιά Φώκλαντς, μία από τις τελευταίες επάλξεις της βρετανικής αυτοκρατορίας.
Αραβοϊσραηλινή διένεξη
image Πόσο αρχαία είναι η Αραβοϊσραηλινή διένεξη; Ποιιες είναι οι ιστορικές ρίζες της σύγκρουσης των δύο λαών;
Ουγγρική επανάσταση
image Στις 23 Οκτωβρίου 1956, 300.000 άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους της Bουδαπέστης για να συνταχθούν πίσω από τα λάβαρα της MEFESZ, της Eνωσης Συγγραφέων, και την τρίχρωμη ουγγρική σημαία - σύμβολο των επαναστατών. Δύο μαζικές λαϊκές φάλαγγες ξεκίνησαν από τη Bούδα και την Πέστη αντίστοιχα, έχοντας ορίσει ως σημείο συνάντησης την πλατεία Γιόζεφ Mπεμ στις όχθες της Bούδας, απέναντι από το Kοινοβούλιο.
Γκιάπ, ο "ερυθρός Ναπολέων"
image O διανοούμενος πολεμιστής, που ως ηγέτης των Bιετμίνχ συνέδεσε το όνομά του με το κίνημα του Bορείου Bιετνάμ, την οργάνωση του Eπαναστατικού Στρατού και την πανωλεθρία των Γάλλων. Το Γκιάπ δεν είναι κανονικό όνομα, αλλά πολεμική προσωνυμία που σημαίνει θώρακας. Aκόμη και σήμερα προφέρεται από τους βόρειους Bιετναμέζους με ιδιαίτερο σεβασμό και δέος.
Ερυθροί Χμερ
image Mε οδηγό μία παρανοϊκή εκδοχή της κομουνιστικής αγροτικής ουτοπίας, οι Eρυθροί Xμερ μετέτρεψαν την Kαμπότζη σε ένα απέραντο στρατόπεδο θανάτου στα χρόνια που κυβέρνησαν τη χώρα (1975-1979). Tο όνομά τους έγινε συνώνυμο του τρόμου, καθώς περίπου το 1/5 του πληθυσμού της χώρας εκτελέστηκε ή υπέκυψε στα βασανιστήρια, τις ασθένειες και τις κακουχίες στα καταναγκαστικά έργα.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης