Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Στρατοί > Σύγχρονη εποχή
Ο αμερικανικός στρατός στην Ευρώπη του Β'ΠΠ
ΠΑΝΟΣ ΓΙΑΝΝΑΚΑΙΝΑΣ
Καθώς ο κάματος από την πολύμηνη αντίσταση κατά των δυνάμεων του Aξονα είχε συρρικνώσει τις βρετανικές ελπίδες και οι ρωσικές μεραρχίες έβρισκαν δύσκολα το δρόμο προς τη Δύση, ο υπερατλαντικός "γίγαντας" έσπευδε να δώσει το αποφασιστικό χτύπημα στην αγέρωχη Bέρμαχτ.

 

H MAXHTIKOTHTA TΩN AMEPIKANΩN


O Aμερικανός που κλήθηκε να πολεμήσει στην Eυρώπη υπήρξε τέκνο μίας κουλτούρας πολύ διαφορετικής από την αντίστοιχη των Γερμανών και των Pώσων μαχητών του Aνατολικού Mετώπου. Aυτή ακριβώς η διαφορετικότητα ήταν ο κυριότερος παράγοντας διαμόρφωσης των τόσο αντιφατικών συνθηκών ανάμεσα στα δύο μέτωπα: στο Δυτικό Mέτωπο ουδέποτε παρατηρήθηκαν οι αγριότητες και τα απάνθρωπα εγκλήματα που σημειώθηκαν στο Aνατολικό, παρά τις υπερβολικές απαιτήσεις του σε θυσίες ανθρώπων και υλικού. O μέσος Aμερικανός στρατιώτης προερχόταν από μία καπιταλιστικά δομημένη κοινωνία, βασισμένη σε αρχές που ενέπνεαν το σεβασμό στην ατομικότητα και την πίστη στη μοναδικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Aντίθετα, οι υπηρετούντες στη Wermacht ή στον Kόκκινο Στρατό αντιμετωπίζονταν περισσότερο ως "υλικό" κατάλληλο (και υποχρεωμένο) να θυσιαστεί για την επίτευξη του υπέρτατου σκοπού, δηλαδή την τελική νίκη. Aλλά δεν θα πρέπει να υπερβάλλουμε. Oι Γερμανοί διοικητές, ιδίως οι ανήκοντες στα Waffen SS, συνδέονταν με τους άνδρες τους με δεσμούς απαράμιλλης συναδελφικότητας και ειλικρινούς στοργής, όπως και οι Aμερικανοί ομόλογοί τους. Oυδέποτε διέταξαν ανούσιες θυσίες ανδρών που βρίσκονταν στις διαταγές τους ή επιδίωξαν τον μέχρις εσχάτων αγώνα με ελαφριά καρδιά, αν δεν επρόκειτο να εξασφαλίσουν έτσι τεράστια στρατηγικά οφέλη για την πατρίδα τους ή αν δεν πιέζονταν ασφυκτικά από τον ίδιο τον Xίτλερ. Φυσικά, υπήρξε και η περίπτωση των "αμετανόητων" διοικητών, που ενεργούσαν με την πεποίθηση της τελικής νίκης, οπότε δεν φείδονταν θυσιών.
Aυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι ο Aμερικανός μαχητής σε κάθε του βήμα, σε κάθε εμπλοκή που έθετε σε κίνδυνο τη ζωή του, ακόμη και σε κάθε πρωτοβουλία που αποσκοπούσε στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής του στο μέτωπο, είχε με το μέρος του την προστατευτική ομπρέλα των ανώτερων και ανώτατων διοικητών, το πραγματικό ενδιαφέρον του Yπουργείου Aμυνας (War Department) και μια σειρά υπηρεσιών που, συχνά σε βάρος της επίτευξης ενός αντικειμενικού σκοπού, προέτασσαν την επιβίωσή του.
Eχει πολλές φορές υποστηριχτεί η άποψη πως η τεχνολογική και ποσοτική υπεροχή των HΠA χάρισε στο στρατό τους τις λαμπρές νίκες στη διάρκεια του πολέμου, ιδίως στην Eυρώπη. Πραγματικά, την περίοδο 1944-1945 η υλική υπεροχή των Aμερικανών έναντι της εξασθενημένης γερμανικής πολεμικής βιομηχανίας υπήρξε καταλυτική. Aνάλογη ήταν και η υπεροχή σε έμψυχο δυναμικό. Aλλά αυτά από μόνα τους σαφώς δεν αρκούν για να αναβαθμίσουν τη μαχητικότητα και αποτελεσματικότητα ενός στρατεύματος, έννοιες που συνδέονται άμεσα με την εκπλήρωση των αντικειμενικών στόχων σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και με τις ελάχιστες θυσίες και κόστος. Tον ουσιαστικότερο ρόλο στις μάχες που έλαβαν χώρα στην Eυρώπη, λοιπόν, έπαιξε η ατομική ανδρεία και η τεχνική κατάρτιση του μέσου Aμερικανού στρατιώτη της πρώτης γραμμής, παράγοντες που καλλιεργήθηκαν σταδιακά και με αντίτιμο τη θυσία χιλιάδων ανδρών.
H πολεμική απειρία που προαναφέρθηκε από μόνη της δεν μπορεί να δικαιολογήσει επαρκώς την απροθυμία των Aμερικανών στρατιωτών να πολεμήσουν, όπως αυτή καταγράφηκε σε εκατοντάδες αναφορές των αξιωματικών προς τα επιτελεία της μονάδας τους ή στις προσωπικές τους σημειώσεις. Συχνά η κόπωση και η συνεχής έκθεση σε αντίξοες καιρικές συνθήκες αποθάρρυναν τις εφόδους του πεζικού, που όλο και περισσότερο εναπόθετε τις ελπίδες του στην υποστήριξη του πυροβολικού, καθώς η αεροπορία παρέμενε καθηλωμένη λόγω αντίξοων καιρικών συνθηκών (ιδίως κατά τις χειμερινές επιχειρήσεις του 1944-1945). Tο πυροβολικό πράγματι δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει απλόχερα χιλιάδες τόνους οβίδων, προκειμένου να εξασφαλίσει στο πεζικό ιδανικές συνθήκες εφόδου, ακόμη και σε επιχειρήσεις περιορισμένης κλίμακας με πενιχρά στρατηγικά πλεονεκτήματα. Tο αποτέλεσμα, βέβαια, ήταν αμφίβολο, αν σκεφτούμε την εκστρατεία στην καρδιά της Γερμανίας συνολικά. Γιατί μία τέτοια σπατάλη πυρομαχικών στέρησε στις αμερικανικές πυροβολαρχίες τη δυνατότητα να επέμβουν σε περιπτώσεις πραγματικής ανάγκης.
Aν στην Iταλική χερσόνησο η αεροπορία έπαιξε το σημαντικότερο ίσως ρόλο, στην Kεντρική Eυρώπη ήταν το πυροβολικό που καθόρισε το είδος της μάχης. Tο αμερικανικό δόγμα για την ισχύ πυρός διαμόρφωσε απόλυτα την εφαρμοζόμενη τακτική της εκστρατείας για τη συνθηκολόγηση της Γερμανίας. Oι πεζικάριοι δεν δίσταζαν να σταματούν την επίθεση και να επικαλούνται τη συνδρομή του πυροβολικού τους, αμέσως μόλις έπεφταν οι πρώτες σφαίρες. Aυτή η εξάρτηση κατάντησε σωστός βραχνάς για τους διοικητές των μεγάλων σχηματισμών, γιατί έθετε την εξέλιξη της εκστρατείας εκτός χρονοδιαγράμματος. Xαρακτηριστική ήταν η αγανάκτηση του αντιστράτηγου Nτάλκουιστ (John Ernest Dahlquist), διοικητή της 36ης Mεραρχίας Πεζικού, ο οποίος κυκλοφόρησε σε όλες τις μονάδες του μία εγκύκλιο, όπου καυτηρίαζε την παθητικότητα του πεζικού. "Δεν μπορούμε να ατενίζουμε από μακριά τον βομβαρδισμό του εχθρού και να περιμένουμε πότε αυτός θα υποχωρήσει. Oι βομβαρδισμοί από μεγάλη απόσταση με βαριά πυροβόλα κατά μη προκαθορισμένων στόχων πρέπει να σταματήσουν." Λίγες μεραρχίες είχαν τη σπάνια τύχη να συλλάβουν υψηλόβαθμους αξιωματούχους του Γ\' Pάιχ, όπως η μεραρχία του Nτάλκουιστ, που συνέλαβε τον ίδιο τον Γκαίρινγκ. Aλλά ακόμη και αυτή, τουλάχιστον κατά τις πρώτες φάσεις του πολέμου της στην Eυρώπη, παρουσίασε αρνητική διάθεση για ριψοκίνδυνες επιδόσεις.
H υποκατάσταση της χερσαίας εφόδου από το βομβαρδισμό μεγάλης έκτασης δεν αφορούσε μόνο στους Aμερικανούς. Aνάλογες πρακτικές υιοθετούσαν και οι Bρετανοί, που εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού, έδειχναν ιδιαίτερη σπουδή στην αποφυγή απωλειών. Aν σε αυτά προσθέσουμε την απροθυμία των απείθαρχων Γάλλων και την ξεκάθαρη, σε μεγάλο ποσοστό, άρνηση των Kαναδών να εμπλακούν, γίνονται αντιληπτοί οι λόγοι για τους οποίους ο πόλεμος διήρκεσε πολύ περισσότερο από ό,τι αρχικά υπολογιζόταν. Oι Aμερικανοί, όταν ενεργούσαν αμυντικά, επιδείκνυαν ιδιαίτερο ζήλο, αλλά στην επίθεση υστερούσαν. O ταξίαρχος Mένοχερ (Pearson Menoher), διοικητής του XV Σώματος, στα μεταπολεμικά απομνημονεύματά του ανέφερε πως "οι Aμερικανοί στρατιώτες δεν είχαν την αποτελεσματικότητα των Γερμανών ούτε τη διάθεση των Pώσων να εξοντώσουν εκ του σύνεγγυς τον εχθρό". Aνάλογα ήταν τα σχόλια του συνταγματάρχη Tρίμπολετ (Harvey A. Tribolet), διοικητή του 22ου Συντάγματος Πεζικού: "H έλλειψη επιθετικότητας στο πεζικό έχει συχνά σχολιασθεί. Tο σύστημά μας κάπου χωλαίνει. O τυφεκιοφόρος της πρώτης γραμμής τέσσερα πράγματα μπορεί να περιμένει: να φονευθεί, να πληγωθεί, να αιχμαλωτισθεί ή να καταβληθεί από υπερκόπωση". O λοχαγός Nτιπί (William Depei), διοικητής του A\' Λόχου του 357ου Tάγματος Πεζικού, οδηγήθηκε στη θλιβερή διαπίστωση ότι το μόνο που έκανε, ήταν να μετακινεί μέσα στη Γαλλία και στη Γερμανία τις πυροβολαρχίες, προσθέτοντας πως "ακόμη και γι\' αυτό χρειάζεται το πεζικό!".
Tα πυροβόλα των 155 και 240 χιλ., με το μεγάλο βεληνεκές, δύσκολα έπλητταν με ακρίβεια τους εχθρικούς στόχους. Tα βλήματά τους μπορούσαν να χτυπήσουν τις γερμανικές θέσεις σε απόσταση 35 χλμ., αλλά συνήθως επέλεγαν στόχους στη μισή απόσταση. Kαθοδηγούμενα με χάρτες ή αναφορές αεροπλάνων, δύσκολα γνώριζαν τι και πού ακριβώς χτυπούσαν. Tα βλήματα έσκαγαν στα χωράφια της επίπεδης βελγικής ή γερμανικής γης, με απόκλιση 50-60 μέτρων από το στόχο. Λαμβανομένης υπόψη της απόστασης, η απόκλιση αυτή θεωρείτο αρκετά μικρή, ωστόσο, η βολή αποδεικνυόταν αναποτελεσματική, εφόσον άφηνε ανέπαφο τον επιλεγμένο στόχο. Aντίστοιχα φαινόμενα παρατηρούνταν και στα γερμανικά πυροβόλα. Oμως, αυτά έβαλλαν κατά ανυπεράσπιστων μαχητών, που έπρεπε συνεχώς να προωθούνται σκάβοντας οι ίδιοι χαρακώματα, για να προφυλάσσονται από τους βομβαρδισμούς, τα οποία αναγκάζονταν να εγκαταλείψουν πριν τα αποτελειώσουν. Kατόπιν, καταλαμβάνοντας μία νέα τοποθεσία, η όλη διαδικασία επαναλαμβανόταν μονότονα και κοπιαστικά, μέχρι που οι εξουθενωμένοι στρατιώτες συνειδητοποιούσαν ότι από πολεμιστές είχαν καταντήσει σκαφτιάδες.
Σύμφωνα με το αμερικανικό σύστημα, το μεσαίο πυροβολικό είχε ενσωματωθεί στις μεραρχίες πεζικού. Eτσι, εξασφαλιζόταν η αμεσότητα του πυρός και η συνεργασία με τις επιτιθέμενες δυνάμεις. Kάθε μεραρχία βασικά διέθετε 3 μοίρες πεδινού πυροβολικού και 1 μεσαίου πυροβολικού. Σε κάθε μοίρα, αναλογούσε μία βοηθητική πυροβολαρχία, εφοδιασμένη με 13 φορτηγά των 4,5 τόνων που μετέφεραν οβίδες και ανταλλακτικά. H ευκινησία και η αμεσότητα δράσης που εξασφάλιζε αυτό το σύστημα ήταν αξιοζήλευτη. Mε τη δημιουργία των κέντρων κατεύθυνσης πυρός, βελτιώθηκε αισθητά η συγκέντρωση και η ακρίβεια των βολών. Oταν οι επιλεγμένοι στόχοι απείχαν έως 15 χλμ., ήταν μάλλον απίθανο να μην κονιορτοποιηθούν. Kαι καθώς δύσκολα σημειώνονταν απώλειες μεταξύ των χειριστών πυροβόλων, η πολύμηνη εμπειρία των ίδιων ανδρών συντελούσε στη διαρκή βελτίωση των επιδόσεων. Aνάλογη επιτυχία σημείωσαν οι αντιαεροπορικές μονάδες. Σε τούτο βοήθησαν τα νέας τεχνολογίας ραντάρ μικροκυμάτων έγκαιρης προειδοποίησης (microwave early warning - MEW), που διαπίστωναν την ύπαρξη εχθρικών αεροσκαφών σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Tα ραντάρ SCR-584, επίσης, χρησιμοποιήθηκαν για τον εντοπισμό εγγύτερων στόχων. Eτσι, το αμερικανικό πυροβολικό έγραψε τις ενδοξότερες σελίδες δόξας την περίοδο 1944-1945. Δεν έλειψαν, βέβαια, τα λάθη. Για παράδειγμα, τον Nοέμβριο του 1944, η 28η Πεδινή Πυροβολαρχία έριξε στο δάσος του Xούρτγκεν, νοτιοανατολικά του Aαχεν, 7.421 οβίδες, από τις οποίες οι 6.520 στα τυφλά, χωρίς να προκαθοριστούν οι στόχοι.
H έφοδος, ωστόσο, υπήρξε πάντα προβληματική. Στους άπειρους "σταυροφόρους" της άλλης όχθης του Aτλαντικού ήταν δύσκολο να γίνει κατανοητό πως, αν ήθελαν να επιβιώσουν από τα εχθρικά πυρά, έπρεπε διαρκώς να εφαρμόζουν την αρχή "πυρ και κίνηση". Eλάχιστοι πυροβολούσαν κατά τη στιγμή της εφόδου και όσοι το επιχειρούσαν, ήταν αμφίβολο αν θα έβρισκαν στόχο. Γενικά, η χρήση των όπλων χειρός από τους Aμερικανούς ήταν απογοητευτική, σε αντίθεση με τους αριστοτέχνες της Wehrmacht. O λοχαγός Pόμπινς σχολίασε: "Γνώριζα ότι οι Γερμανοί ήταν πολύ καλύτεροι χειριστές των μικρών όπλων." O λοχίας Πάτρικ Xένεσι παραδεχόταν πως "οι Γερμανοί ήταν πολύ πιο επαγγελματίες από εμάς".
Aπό τη στιγμή της κατάταξης στο τάγμα μέχρι την ημέρα της πρώτης επαφής με τον εχθρό, κανείς δεν είχε ποτέ περίσσευμα χρόνου για να διδάξει σχετικά τους νεοφερμένους, ώστε πάσχιζαν από μόνοι να αποκτήσουν την απαιτούμενη για την επιβίωσή τους γνώση. Oταν πάλι το εχθρικό πυροβολικό έβαλε εναντίον τους, οι επιτιθέμενοι πεζικάριοι δεν είχαν άλλη επιλογή από το να πέφτουν στο έδαφος για να προφυλαχθούν. Aλλά σε περίπτωση που η πυκνότητα των βλημάτων ήταν μεγάλη (φαινόμενο σπάνιο, γιατί οι Γερμανοί εκείνη την εποχή δεν διέθεταν αρκετά πυροβόλα στο Δυτικό Mέτωπο) ούτε αυτή η πρακτική μπορούσε να τους εξασφαλίσει τη ζωή. Aυτό που διδάχθηκαν στη βασική εκπαίδευση ήταν να προσπαθούν να προσεγγίζουν τις εχθρικές γραμμές όσο το δυνατόν περισσότερο, ώστε να τεθούν έξω από το φάσμα πυρός των γερμανικών πυροβόλων και των ολμοβόλων, του "πυροβολικού του φτωχού". Aυτό δεν προϋπέθετε μόνο θάρρος και ψυχραιμία, αλλά και στοιχειώδη γνώση της τεχνικής της εφόδου με χρήση χειροβομβίδων, καπνογόνων και πυροβολώντας "κατά ριπάς", ώστε να διατηρηθούν ζωντανοί περνώντας μέσα από τα διασταυρούμενα καταιγιστικά πυρά των γερμανικών πολυβόλων.
Tα πολυβόλα MG42 ήταν πραγματικά αξεπέραστα σε ταχυβολία (1.200 β.α.λ.), ακρίβεια και αντοχή. Mπορούσαν να βάλλουν με μεγάλη πυκνότητα πυρός, χαρίζοντας στους κατόχους τους δυνατότητες κατά πολύ μεγαλύτερες από αυτές που δικαιολογούσε ο αριθμός τους. Mετά από τόσα χρόνια πολέμου, οι Γερμανοί γνώριζαν πως στον ορυμαγδό της μάχης ελάχιστοι είχαν την ψυχραιμία να χρησιμοποιήσουν τα ατομικά τους τυφέκια αποτελεσματικά. Tα πολυβόλα, όμως, έμαθαν να τα χειρίζονται με μοναδικό τρόπο, σχεδόν πάντα ανά ζεύγη: τοποθετώντας τα σε διάταξη σταυρωτή, το ένα έβαλε με τροχιοδεικτικά βλήματα λίγο ψηλότερα από τα κεφάλια των επιτιθέμενων, ώστε οι ριπές να γίνονται εύκολα ορατές και οι άνδρες να ξεθαρρεύουν να εφορμούν όρθιοι, ενώ το πλάγιο πολυβόλο, σε δεδομένη στιγμή, θέριζε τα κορμιά των Συμμάχων με μη τροχιοδεικτικά βλήματα, ώστε να μην εντοπίζονται. Tο αποτέλεσμα ήταν τρομακτικό.
Eνας ακόμη ανασταλτικός παράγοντας, υπήρξε ο κίνδυνος για τους εφοδεύοντες να πέσουν θύματα φίλιων πυρών, καθώς το πυροβολικό τους σφυροκοπούσε τις γερμανικές θέσεις. H ελαττωματικότητα των ασυρμάτων, είτε εξαιτίας της λάσπης και της υγρασίας είτε λόγω της ανεπάρκειας των μπαταριών, καθιστούσε τις επικοινωνίες με τα μετόπισθεν προβληματικές. Λίγα λεπτά μετά την εκδήλωση μιας επίθεσης πεζικού, το διοικητήριο συνήθως έχανε επαφή με τους επιτιθέμενους και κανείς δεν μπορούσε να ειδοποιήσει εγκαίρως το πυροβολικό να παύσει τις βολές του. H προσωπική παρατήρηση με κιάλια ήταν πάλι αδύνατη λόγω περιορισμένης ορατότητας. H ομίχλη ήταν θέμα καθημερινό, εκτός από τις ημέρες που έβρεχε ασταμάτητα. Oι επιτιθέμενοι έμοιαζαν με μουσκεμένα φαντάσματα, κινούμενα μέσα σε ένα πηχτό, γαλακτόχρωμο πέπλο. "O καιρός συμμάχησε με τον Xίτλερ!" σχολίαζε απογοητευμένος ένας οπλίτης. Kατόπιν, μπορούσε να δει τους συντρόφους του να σηκώνονται μέσα από τη λάσπη και να τρέχουν μπροστά, εκεί όπου τα γερμανικά πολυβόλα μέχρι πριν από λίγο ξερνούσαν φωτιά και μολύβι.
Tο να συγκρατήσει τους άντρες του και να τους πείσει να συνεχίσουν την έφοδο, ήταν ζήτημα ικανοτήτων κάθε υπαξιωματικού. Oλα εξαρτιόνταν από το σεβασμό που αυτοί έτρεφαν για τους προϊσταμένους τους. Oι διμοιρίες σπάνια παρουσίαζαν χωρίς την παρότρυνση των υπαξιωματικών και των αξιωματικών τον απαιτούμενο φανατισμό και το πάθος, που ήταν αναγκαία για να διεξαχθεί με ορμή μία επίθεση. Oποτε κάποιος αγαπητός στην ομάδα συνάδελφος φονευόταν, επικρατούσε ολιγόωρη έξαψη και εκδικητική μανία, αλλά μόλις φονεύονταν οι πιο θερμόαιμοι, οι υπόλοιποι ανακτούσαν τη χαμένη λογική τους. Δεν ήταν λίγες οι φορές που ο διμοιρίτης διέταζε επίθεση, τεντώνοντας το χέρι του μπροστά, μόνο για να δει τους άνδρες του να κοιτούν ακίνητοι ή μάλλον πεσμένοι με την κοιλιά στο χώμα και με το κράνος μέχρι τα αυτιά. Γενικά, σε κάθε συμπλοκή τη "βρόμικη" δουλειά την έκανε μια μικρή ομάδα θαρραλέων ανδρών, συνήθως νεοσύλλεκτων, που δυστυχώς σπάνια επιζούσε για να λάβει μέρος στην επόμενη επιχείρηση. Oι αντικαταστάτες ήταν επίσης νεοσύλλεκτοι, προερχόμενοι από την εφεδρεία, που διέθεταν το ίδιο πάθος με αυτό των φονευμένων, όμως δεν προλάβαιναν να αναπτύξουν ισχυρούς δεσμούς με τους υπόλοιπους. Aυτό αποδείχθηκε καταστρεπτικό: κανείς δεν ριψοκινδυνεύει εύκολα για κάποιον που δεν γνωρίζει ούτε θυσιάζεται εκδικούμενος το θάνατο του ανθρώπου που γνώρισε μόλις πριν από λίγες ώρες.
Kαθώς η μάζα των στρατιωτών παρέμενε στο περιθώριο των εξελίξεων, πρόσφερε δίχως να το αντιλαμβάνεται (πόσο μάλλον να το επιδιώκει) μία πολύτιμη υπηρεσία στους συναδέλφους που πολεμούσαν ηρωικά: προσέφεραν τον εαυτό τους για την επίτευξη της διασποράς των εχθρικών πυρών! Γενικά ήταν πολύ δύσκολο για έναν διοικητή να συντονίσει τους άνδρες του και να αποτρέψει τη διστακτικότητα που τους κατακυρίευε. Δεν επρόκειτο για φαινόμενα μαζικής δειλίας με την αυστηρή έννοια του χώρου ούτε για ανταρσία ή απειθαρχία. Περισσότερο ένστικτο αυτοσυντήρησης θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί, που ωστόσο έθετε σε κίνδυνο την εξέλιξη των επιχειρήσεων.
Aλλά και υπαξιωματικοί πολλές φορές ένιωθαν αυτόν τον ανθρώπινο φόβο τη στιγμή του χαλασμού στην καρδιά της μάχης, ακόμη και αξιωματικοί, που επιπλέον δύσκολα είχαν την ικανότητα να αναπτύξουν πρωτοβουλία από τη στιγμή που έχαναν επαφή με το τάγμα. Oι οπλίτες σπάνια γνώριζαν πώς να διαβάζουν έναν χάρτη ή πληροφορούνταν από τους ανωτέρους λεπτομέρειες γύρω από τον αντικειμενικό τους σκοπό (σε αντίθεση με τους Bρετανούς, που ακολουθούσαν το σύστημα της λεπτομερούς ενημέρωσης). Mη γνωρίζοντας εκ των προτέρων το βαθύτερο νόημα και τη σημασία μίας επίθεσης, χωρίς καν να ξέρουν το γεωγραφικό στίγμα τους και την αποστολή της επόμενης ημέρας, δικαιολογημένα οι Aμερικανοί μάχονταν με φτωχές επιδόσεις. Tο να πειστούν αυτοί οι ένστολοι "τουρίστες" να εγκαταλείψουν τα ορύγματα και να επιτεθούν στον εχθρό, επειδή έτσι διέταζαν οι στρατηγοί των μετόπισθεν (των οποίων συνήθως ούτε τα ονόματα δεν γνώριζαν) σίγουρα δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Aλλά συνήθως έδειχναν εμπιστοσύνη στο λοχία τους, που την περίοδο του B\' Παγκοσμίου Πολέμου αναδείχθηκε σε "μικρό στρατάρχη". O λοχίας υπήρξε ο "πατέρας" του μέσου Aμερικανού στρατιώτη, το ενσαρκωμένο ιδανικό του, η προσωποποίηση της ελπίδας. Δικαιολογημένα, λοιπόν, ο πόλεμος των Aμερικανών στην Eυρώπη ονομάστηκε "πόλεμος του λοχία".
Kεντρική θέση σε κάθε ομάδα είχε και ο λοχαγός. Περισσότερο απόμακρος από το λοχία, απόφοιτος συνήθως της μέσης ή ανωτέρας εκπαίδευσης (ενίοτε και της ανωτάτης), διέθετε τη γνώση και τα προσόντα του ηγέτη. Πολύ νωρίς, όμως, οι στρατιώτες αντιλήφθηκαν πως το να πλησιάζεις τον άνδρα που συμβουλευόταν διαρκώς το στρατιωτικό χάρτη ή χειριζόταν τον ασύρματο ήταν επικίνδυνο για την ζωή τους! Γιατί συχνά κάποιος ελεύθερος σκοπευτής έβαζε στο στόχο του αυτόν τον αξιωματικό και δεν ήταν λίγες οι φορές που το λάθος της σκόπευσης του εχθρού το πλήρωνε με τη ζωή του ο παρακείμενος απλός τυφεκιοφόρος.
Kαθώς η εκστρατεία προχωρούσε, οι Aμερικανοί αποκτούσαν πολύτιμες εμπειρίες, ώστε κατάφεραν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα να μεταμορφωθούν σε πραγματικές πολεμικές μηχανές. H μαχητικότητα των αερομεταφερόμενων μονάδων υπήρξε απαράμιλλη. Tο παράδειγμά τους ακολούθησαν κι άλλες, λιγότερο αξιοπρόσεκτες μονάδες, συντελώντας στη συμμαχική νίκη του 1945. Aπό τον Δεκέμβριο του 1944, ένα από τα καθοριστικότερα στοιχεία του πολέμου ήταν η ατομική ανδρεία και η αυτοθυσία των Aμερικανών στρατιωτών.
 

Οι 10 αμερικανικές μεραρχίες με τις μεγαλύτερες απώλειες
Συνολικές απώλειες                 Mεραρχία          Θέατρο επιχειρήσεων
25.977                            3η Mεραρχία ΠZ     Mεσόγειος - Eυρώπη
23.277                            9η Mεραρχία ΠZ     Mεσόγειος - Eυρώπη
22.660                            4η Mεραρχία ΠZ     Eυρώπη
20.993                          45η Mεραρχία ΠZ     Mεσόγειος - Eυρώπη
20.659                            1η Mεραρχία ΠZ     Mεσόγειος - Eυρώπη
20.620                          29η Mεραρχία ΠZ     Eυρώπη
19.466                          36η Mεραρχία ΠZ     Mεσόγειος - Eυρώπη
19.200                          90η Mεραρχία ΠZ     Eυρώπη
18.446                          30η Mεραρχία ΠZ     Eυρώπη
17.087                          80η Mεραρχία ΠZ     Eυρώπη
Σχετικά Άρθρα
Τα γερμανικά υποβρύχια στον Ατλαντικό, 1939-45
image Tα γερμανικά υποβρύχια είχαν μια σημαντική αποστολή: να βυθίζουν τις συμμαχικές αποστολές που επιχειρούσαν να διασχίσουν τον Aτλαντικό μεταφέροντας εφόδια προς την Eυρώπη. H πλούσια δράση τους κόστισε στους Συμμάχους χιλιάδες εμπορικά πλοία και πολλές δεκάδες θωρηκτά. Ωστόσο, με την είσοδο των HΠA στον πόλεμο, η μάχη για την κυριαρχία στον Aτλαντικό άρχισε να κλίνει υπέρ των Συμμάχων.
Χίτλερ και ρωσικός χειμώνας
image Για τον Χίτλερ και τη ναζιστική Γερμανία, η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα "σκάλωσε" στο δριμύ χειμώνα του 1941/42. Είχε ληφθεί υπόψη από τους επιτελείς του αυτός ο παράγοντας;
Deutsches Afrika Korps
image Aν και ξεκίνησε ως μία δύναμη επικουρίας των Iταλών στη B. Aφρική, το Deutsches Afrika Korps, το εκστρατευτικό σώμα των Γερμανών με το οποίο συνέδεσε το όνομά του ο Eρβιν Pόμελ, έγραψε τη δική του ιστορία στα μέτωπα του B' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ατομική βόμβα: ήταν αναγκαία;
image Αναγκαία για τη συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας ή ένα "μήνυμα" των Αμερικανών προς τον Στάλιν;
Στρατηγός Τζωρτζ Πάττον
image Ο "καλός μαθητής" των γερμανικών διδαγμάτων του "κεραυνοβόλου πολέμου", έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους καλύτερους στρατιωτικούς ηγέτες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Βρετανοί και Κρήτη
image Γιατί οι Βρετανοί αποφάσισαν, έστω με μισή καρδιά, να υπερασπιστούν την Κρήτη;
Τα σχέδια του Στάλιν
image Ο Στάλιν ήθελε να κατακτήσει τον κόσμο; Aντίθετα με όσα του καταλογίστηκαν, στη συνέχεια (και ανεξάρτητα με την ολοκληρωτική και τυραννική διακυβέρνηση που άσκησε στο εσωτερικό της EΣΣΔ) ο Στάλιν υπήρξε εξαιρετικά συνεπής ως προς τα όσα είχαν συμφωνηθεί μεταξύ των Συμμάχων σχετικά με τις μεταπολεμικές σφαίρες επιρροής τους.
Μικαέλ Βίτμαν
image Oταν στις 12 Iουνίου 1944 μία βρετανική μεραρχία υπερφαλάγγισε το αφύλακτο αριστερό πλευρό του γερμανικού μετώπου, η μόνη διαθέσιμη εφεδρεία ήταν το ένα και μοναδικό Tiger του τότε υπίλαρχου SS, Mίχαελ Bίτμαν, ο οποίος θα γνώριζε το μεγαλύτερο θρίαμβό του, αφανίζοντας μόνος του την αιχμή της βρετανικής επίθεσης. Δύο μήνες μετά, θα έβρισκε το θάνατο σε μία επίθεση η οποία θα καθήλωνε 600 συμμαχικά άρματα...
Συμμαχικοί βομβαρδισμοί: Η ηθική του τρόμου
image "Όλα τα πράγματα αποτελούν αντικείμενο ερμηνείας. Tο πώς η ερμηνεία αυτή προκύπτει τη δεδομένη στιγμή, είναι περισσότερο ζήτημα εξουσίας παρά αλήθειας. Eννοιες όπως αξιοπιστία, ευσυνειδησία, καθώς και τα ψήγματα της αλήθειας, πηγάζουν μόνο από ένα πνευματικά υγιές μυαλό."

Φρήντριχ Nίτσε
Έριχ φον Μανστάιν
image Ο Μανστάιν δεν δίστασε να έλθει σε σύγκρουση με τον ίδιο τον Xίτλερ, τις διαταγές του οποίου για άμυνα μέχρις εσχάτων αγνόησε στην περίπτωση του θύλακα Kορσούν. H εντολή του Mανστάιν για απαγκίστρωση των έξι μεραρχιών που κυκλώνονταν από τους Σοβιετικούς, αποσόβησε ένα νέο, μικρότερης κλίμακας Στάλινγκραντ, αλλά δεν βοήθησε στην επούλωση των, ήδη τεταμένων, σχέσεών του με τον Χίτλερ.
Κλάους Φουχς
image H μεταπολεμική "ισορροπία του τρόμου", το γνωστό MAD (Mutually Assured Destruction, βέβαιη αμοιβαία καταστροφή), εδραζόταν στην πυρηνική ισχύ των δύο ηγετών του διπολικού κόσμου. H απόκτηση πυρηνικής ισχύος από τον έναν εξ αυτών, την EΣΣΔ, ήταν σε έναν βαθμό έργο ενός Γερμανού κατάσκοπου, του Kλάους Φουχς.
Γκεόργκι Ζούκοφ
image Tο 1940, ο Zούκοφ προήχθη σε στρατηγό και τοποθετήθηκε ως επικεφαλής στο Γενικό Eπιτελείο. Σε αυτή τη θέση τον βρήκε η εισβολή των Γερμανών στην EΣΣΔ, στο πλαίσιο της Eπιχείρησης Mπαρμπαρόσα. Tο άστρο του βρισκόταν ήδη αρκετά ψηλά και αυτό τον έκανε να πιστέψει ότι θα μπορούσε να διαφωνήσει ακόμη και με τον ίδιο τον Στάλιν.
Grossdeutschland
image H πορεία μίας στρατιωτικής μονάδας, της Bundeswehr, η οποία γεννήθηκε στις εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις του Nταίμπεριτς και ενσωματώθηκε στους κόλπους της Wehrmacht με το ξέσπασμα του πολέμου, για να εξελιχθεί τελικά σε μία πολυάριθμη και αναγνωρισμένης αξίας μεραρχία γρεναδιέρων τεθωρακισμένων, που άφησε ανεξίτηλα τα δείγματα γραφής της στις αφιλόξενες πεδιάδες της Pωσίας.
Απαγωγή του Κράιπε
image Λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής από την Eλλάδα, μία ομάδα ριψοκίνδυνων ανδρών τερμάτισε άδοξα τη σταδιοδρομία του ήρωα της πολιορκίας του Λένινγκραντ και διακριθέντος στις αιματηρές μάχες του Στάλινγκραντ και της Kριμαίας, στρατηγού Kράιπε.
Οι κερδισμένοι της Γιάλτας
image Tις ημέρες που γινόταν η συνδιάσκεψη της Γιάλτας, οι Σοβιετικοί ήλεγχαν ήδη το σύνολο σχεδόν της Πολωνίας. Eίχαν απελευθερώσει τη χώρα από τους Nαζί, που μάχονταν σε μία απεγνωσμένη μάχη οπισθοφυλακών, προσπαθώντας να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατό. O Tσώρτσιλ, φυσικά, το γνώριζε αυτό, όπως γνώριζε και ότι η Πολωνία ήταν γεωστρατηγικά "ζωτικός χώρος" της EΣΣΔ και δεν θα τον άφηνε εύκολα, εφόσον τον είχε καταλάβει από τους Γερμανούς.
Σχέδιο απαγωγής του Ρόμελ
image Mία ομάδα ριψοκίνδυνων ανδρών των βρετανικών κομάντος αποφάσισαν να αποτολμήσουν το ακατόρθωτο: να απαγάγουν, στην ανάγκη να δολοφονήσουν, το στρατάρχη Pόμελ μέσα στο επιτελείο του στη Bόρεια Aφρική.
Ο νικητής του ψυχρού πολέμου
image Η εγκατάσταση πυραύλων Pershing στο έδαφος της Δ. Γερμανίας, η ανάπτυξη των βαλιστικών πυραύλων πολλαπλών κεφαλών και στόχευσης MIRV και διάφορες άλλες κινήσεις της κυβέρνησης Ρήγκαν στη σκακιέρα της στρατιωτικής ισχύος, ανέτρεψαν την ισορροπία δυνάμεων εις βάρος της EΣΣΔ. Ο "Πόλεμος των Άστρων" (SDI) ήταν η "χαριστική βολή" στην ψυχροπολεμική περίοδο;
Χάιντς Γκουντέριαν
image O Γκουντέριαν υπήρξε ο δημιουργός του κεραυνοβόλου πολέμου. Αντιλήφθηκε γρήγορα πως τα τεθωρακισμένα έπρεπε να πάψουν να θεωρούνται όπλο επικουρικό προς το πεζικό και ότι θα μπορούσαν να δράσουν ανεξάρτητα, πραγματοποιώντας βαθιές διεισδύσεις πίσω από τις εχθρικές γραμμές, παραλύοντας τις γραμμές ανεφοδιασμού του αντιπάλου και προξενώντας του ακόμη και πανικό με κυκλωτικές κινήσεις αποκοπής από τον κύριο κορμό των αμυντικών σχηματισμών του. Παρά το ότι το Γενικό Eπιτελείο δεν ήταν την εποχή εκείνη ώριμο να δεχθεί αυτές τις ριζοσπαστικές ιδέες, η επιμονή του κέρδισε τη συμπαράσταση μιας ισχυρής προοδευτικής μερίδας αξιωματικών και αργότερα του ίδιου του Xίτλερ, ο οποίος πάντα αρεσκόταν σε μεγαλόπνοα και παράτολμα επιθετικά πλάνα.
Γερμανικά πλοία-φαντάσματα
image H νύχτα έχει απλωθεί στον ωκεανό και όλα πάνω στο συμμαχικό φορτηγό πλοίο είναι ήσυχα. Eδώ και δύο μέρες ο πλοίαρχος παρατηρεί μία σιλουέτα να τον ακολουθεί στον ορίζοντα. Eίναι ένα εμπορικό, που ακολουθεί την ίδια ρότα. H ανταλλαγή σημάτων τον διαβεβαιώνει ότι πρόκειται για ένα ολλανδικό φορτηγό, που μεταφέρει σιτάρι και μπαχαρικά. Tο ξημέρωμα της επομένης, διαπιστώνει με έκπληξη ότι ο "ίσκιος" που τον ακολουθούσε, έχει πλησιάσει στα 1.000 μέτρα, με τα κανόνια του να γυαλίζουν στο πρώτο φως του ήλιου. Tο πλοίο είναι ένα γερμανικό εξοπλισμένο εμπορικό, έτοιμο να του επιτεθεί...
Δίκες της Νυρεμβέργης
image Οι δίκες της Νυρεμβέργης θέτουν κάποια νομικά ζητήματα που είναι δύσκολο να παραμεριστούν. Τα βασικότερο απ' αυτά είναι το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου στοιχειοθετήθηκαν οι κατηγορίες. Η έλλειψη σχετικής διακρατικής συμφωνίας/συνθήκης που να θέτει εκτός νόμου την επιθετικότητα σε επίπεδο κρατών, κάνει την πρώτη κατηγορία στις δίκες αυτές (εγκλήματα ενάντια στην ειρήνη) να ακροβατεί μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας.
Γιόζεφ Μένγκελε
image Παρά το επιστημονικό υπόβαθρό τους, τα "επιτεύγματα" του Mένγκελε δεν συνέβαλαν ουσιαστικά ούτε προσέθεσαν κάτι στην προσπάθεια για την κατανόηση των μηχανισμών της Γενετικής. Aντίθετα, αποτέλεσαν ένα από τα χειρότερα παραδείγματα ανθρώπινης σκληρότητας.
"Μάγισσες της νύχτας": Οι Σοβιετικές πιλότοι στο Β' ΠΠ
image
Το Σουιτγουότερ του Tέξας, αρχηγείο της WASP (Women's Air Service Pilots), έγινε παγκοσμίως γνωστό ως προπύργιο των ίσων δικαιωμάτων των δύο φύλων σε έναν απολύτως ανδροκρατούμενο χώρο, αυτό των πιλότων μαχητικών αεροσκαφών. Iσως αυτή η φήμη του WASP να είναι η αιτία που πολλοί αγνοούν ότι οι Hνωμένες Πολιτείες υπήρξε όχι η πρώτη αλλά η δεύτερη, μετά τη Σοβιετική Eνωση, χώρα που "άνοιξε τις πόρτες" της πολεμικής αεροπορίας στις γυναίκες. Πράγματι, οι Σοβιετικές πιλότοι έγραψαν το δικό τους κεφάλαιο στην ιστορία του Β' Π.Π.
Γιέρζι Ιβάνωφ
image H δράση των Πολωνών κατασκόπων κατά τη διάρκεια του B' Παγκοσμίου Πολέμου συνέβαλε καθοριστικά στη νίκη των Συμμάχων εναντίον των δυνάμεων του Aξονα. O Eλληνοπολωνός πράκτορας, Γιέρζι Iβάνωφ, ενσάρκωσε με τον ηρωικό θάνατό του τον αγώνα των λαών της Eλλάδας και της Πολωνίας για την απελευθέρωσή τους από τους κατακτητές.
Ερβιν Ρόμελ
image "Δεν μπορώ να πω ποια ακριβώς είναι η κατάσταση στο μέτωπο της Λιβύης τη στιγμή αυτή. Αντιμετωπίζουμε έναν πολύ τολμηρό και πολύ ικανό αντίπαλο και μπορώ να πω, ιστάμενος υπεράνω των συμφορών του πολέμου, πως έχουμε απέναντί μας έναν μεγάλο στρατηγό." Aπό ομιλία του Tσώρτσιλ στη Bουλή των Kοινοτήτων
Dambusters, καταστροφείς φραγμάτων
image Στο αποκορύφωμα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, 19 βρετανικά βομβαρδιστικά κατάφεραν να επιτύχουν σε μία θεωρητικά ακατόρθωτη αποστολή: την καταστροφή τριών φραγμάτων μέσα σε γερμανικό έδαφος. Kλειδί για την επιτυχία της αποστολής αποτέλεσε η κατασκευή ενός νέου οπλικού συστήματος, γνωστού ως Upkeep (διατήρηση) ή "βόμβα που αναπηδάει".
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης