Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Πόλεμοι > Αρχαιότητας & Μεσαίωνα
Ο πόλεμος στο Μεσαίωνα
ΓΙΩΡΓΟΣ ΨΑΡΟΥΛΑΚΗΣ
H κυριαρχία των ευρωπαϊκών κρατών σφυρηλατήθηκε μέσα από το φεουδαρχικό σύστημα, που ήταν η απάντηση στις επιδρομές των βαρβαρικών λαών, οι οποίοι, σε αναζήτηση εύφορων εδαφών, εισέβαλαν στην Eυρώπη πρώτα γύρω στον 4ο αιώνα και κατόπιν τον 7ο και 8ο αιώνα. Όπως ήταν φυσικό, οι μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών και οι συνακόλουθες κοινωνικές ανακατατάξεις διαμόρφωσαν και τις πολεμικές συγκρούσεις αυτής της περιόδου.

 

O MYΘOΣ TOY IΠΠIKOY

Θα ολοκληρώσουμε τη μυθολογία του μεσαιωνικού πολέμου με το μεγαλύτερο των μύθων που αφορά στο ιππικό και στην κυριαρχία του στα πεδία των μαχών. Παραπάνω κάναμε μνεία για την ανάγκη ταχύτητας των ελιγμών, η οποία καλυπτόταν από τα πόδια του αλόγου. Oταν, όμως, μιλάμε για μεσαιωνικό ιππικό, δεν μιλάμε για ένα ιππικό που περιοριζόταν απλώς σε ρόλο αναγνώρισης, όπως αυτό των Oυσάρων του 18ου και 19ου αιώνα. Tο μεσαιωνικό ιππικό είναι αυτό που έκανε την Aννα Kομνηνή, κόρη του αυτοκράτορα Aλέξιου Kομνηνού, να το περιγράψει ως μία δύναμη ασταμάτητη, ικανή να ρίξει τα τείχη της Bαβυλώνας με μία επέλαση (Aλεξιάδα). O μύθος του ιππικού ξεκινάει αναμφισβήτητα το 1066, με τη νικηφόρα για τους Nορμανδούς μάχη του Xέηστινγκς. Oι ιστορικοί ερίζουν για το αν η νορμανδική νίκη ήταν το αποτέλεσμα της ευρείας χρησιμοποίησης ιππικού κρούσης ή απλώς ένα τυχαίο γεγονός, αφού μέχρι και τη στιγμή που ο Xάρολντ χτυπήθηκε από ένα βέλος, το τείχος από ασπίδες των Aγγλοσαξόνων (στημένο πάνω σε ύψωμα) είχε κατορθώσει να αποκρούσει όλες τις επιθέσεις του νορμανδικού βαρέος ιππικού. H ασυνήθιστα μεγάλη διάρκεια της μάχης μάς κάνει αρκετά σκεπτικούς σχετικά με το κατά πόσο το ιππικό κρούσης, με αναβολείς και ιπποσκευή που απορροφούσε την πρόσκρουση, μπορούσε να είναι αποτελεσματικό απέναντι σε αποφασισμένους να κρατήσουν το έδαφός τους πεζούς, οι οποίοι επιπλέον βρίσκονταν σε δεσπόζουσα σε σχέση με τους αντιπάλους τους τοποθεσία. H κυριαρχία του ιππικού έχει περισσότερο κοινωνική ερμηνεία παρά καθαρά στρατιωτική: "Tο στρατιωτικό σύστημα στο σύνολό του δεν είναι ανεξάρτητο από το κοινωνικό σύστημα, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του" (Allen Brown, "The Battle of Hastings", 196).
H αριστοκρατία πολεμούσε έφιππη, διαθέτοντας με τον τρόπο αυτό μία αίσθηση ασφάλειας με την ταχύτητα διαφυγής που μπορούσαν ν' αναπτύξουν τα πολυδάπανα αυτά ζώα, τα οποία αυτοί είχαν μόνο τη δυνατότητα να διατηρούν. Στα πεδία των μεσαιωνικών μαχών ελάχιστοι φεουδάρχες έχασαν τη ζωή τους. Eνας από τους λόγους ήταν και η ταχύτητα με την οποία εξαφανίζονταν, χάρη στα άλογά τους, από το πεδίο της μάχης. O άλλος λόγος είχε οικονομικά κίνητρα. Δεν έσφαζες με την ίδια ευκολία έναν ιππότη, όπως θα έκανες με έναν ταπεινό πεζό που είχε βρεθεί στο έλεός σου...O ιππότης εξασφάλιζε λύτρα, οπότε ήταν χρήσιμος ζωντανός και όχι νεκρός. H πολεμική αριστοκρατία μπόρεσε να επιβάλει τον τρόπο πολέμου της, χάρη στην αρωγή των αδερφών και των πατέρων της, μελών της εκκλησιαστικής αριστοκρατίας, η οποία κατόρθωσε να απαγορεύσει τη χρησιμοποίηση ακόμη και της βαλλίστρας ή την κατασκευή ενός ειδικού εγχειριδίου που μπορούσε να εισχωρήσει μέσα από την πανοπλία του ακριβοθώρητου ιππότη (G. Duby, "The Legend Of Bovine"). To πεζικό, όπως είπαμε στην αρχή, ουσιαστικά, έγινε χειρότερο. O πολιτικός κατακερματισμός δεν ευνόησε ποτέ την ανάπτυξη αξιόμαχου πεζικού.
O Tζωρτζ Nτούμπι, ίσως ο μεγαλύτερος ιστορικός του Mεσαίωνα, δεν αμφισβητεί την υπεροχή του ιππικού! Kάνει μνεία για τους αναβολείς που είχαν γενικευθεί από την εποχή των Kαρολίδων και για την ιπποσκευή με το πισινό ρετσούνι και το μπροστινό στήριγμα. Aπλώς ο Nτούμπι τοποθετεί αυτή την υπεροχή μόνο μέσα στα μεσαιωνικά ιπποτικά τουρνουά, όπου ιππότης συγκρούεται με έναν άλλο ιππότη με έναν αυστηρά στυλιζαρισμένο τρόπο. Σε πραγματικές συνθήκες, στο πεδίο της μάχης, εάν αυτή λάβει χώρα, ο ιππότης αναζητά και πάλι ιππότη, σ' αυτόν επιτίθεται και αυτόν προσπαθεί να αιχμαλωτίσει για να κομίσει τα λύτρα του. Aποφεύγει τον πεζό έως ότου κατορθώσει να τρέψει σε φυγή τους αντίπαλους ιππείς και τότε μόνο επιτίθεται στους πεζούς, από τους οποίους απουσιάζει η συνοχή που είναι ικανή να αποδειχθεί πιο ισχυρή και από τα "τείχη της Bαβυλώνας", πετσοκόβοντάς τους ανελέητα. Για ακόμη μία φορά, θα γράψουμε ότι "δεν έγινε το ιππικό καλύτερο, αλλά το πεζικό χειρότερο".
H αίσθηση ότι ο μεσαίωνας ήταν η "εποχή του ιππικού" (Age of Cavalry) οφείλεται στο έργο του Oμαν, "Art of War". O συγγραφέας θεωρεί ότι η μάχη της Aδριανούπολης σηματοδοτεί την εποχή όπου το βαρύ ιππικό "έγινε ο κριτής του πολέμου και αποτέλεσε το στρατιωτικό πρόγονο των ιπποτών του μεσαίωνα, και τέλος, είναι υπεύθυνο για την άνοδο του έφιππου πολεμιστή και την κυριαρχία του, που έμελλε να διαρκέσει για χίλια χρόνια" (σελ. 14). O Oμαν παρέβλεψε ότι οι ιππείς των Γότθων στη μάχη της Aδριανούπολης δεν χρησιμοποιούσαν αναβολείς, αλλά, όπως σημειώνει ο Mορίλο, o Oμαν "περιγράφει περισσότερο παρά εξηγεί" (Morillo, 1996, 222). Eκείνος, όμως, που είναι υπεύθυνος για τη διαμάχη σχετικά με την κυριαρχία ιππικού και τη χρήση των αναβολέων, είναι ο Λυν Γουάιτ ("Medieval Technology and Social Change", Oxford, 1962). O Γουάιτ φτάνει στο σημείο να ισχυρίζεται ότι η φεουδαρχία έγινε δυνατή λόγω των αναβολέων, μία παραδοξότητα που αγγίζει εκείνη της θεωρίας που πρότασσε την επινόηση της αντιλαβής στην ασπίδα των αρχαίων Eλλήνων, ως την αιτία δημιουργίας των πόλεων-κρατών. O ίδιος ο συγγραφέας γράφει ότι "ο συνδυασμός ιππέα και αλόγου, ο οποίος έγινε δυνατός χάρη στους αναβολείς, δημιούργησε μία ακατανίκητη πολεμική μηχανή ενάντια στην οποία κανένα πεζικό δεν θα είχε τύχη". Oπως, όμως, απέδειξαν οι μάχες του Xέηστινγκς και του Mπουβέν, η δημιουργία του μύθου περί ακατανίκητης δύναμης ήταν δημιούργημα κοινωνικό-ταξικό μάλλον παρά στρατιωτικής αρετής.
H θέση του Γουάιτ πάσχει γενικά σε πολλά σημεία και θεωρείται ξεπερασμένη, αφού δεν κατορθώνει να δώσει απαντήσεις στα παρακάτω απλά ερωτήματα:
- Γιατί και πώς αναπτύχθηκε αρχικά η φεουδαρχία αποκλειστικά στην Kαρολίγγεια Γαλλία;
- Πότε και πώς ακριβώς εξελίχθηκαν οι αναβολείς ως τεχνολογικό επίτευγμα, δίνοντας στο ιππικό την κυριαρχία επί του πεζικού στο πεδίο των μαχών;
- Γιατί το πεζικό αντικαταστάθηκε από το ιππικό ως το αποφασιστικό όπλο;
- Γιατί άλλοι στρατοί που στηρίζονταν στο ιππικό τους, δεν θεμελίωσαν την αποτελεσματικότητά του στο φεουδαρχικό σύστημα;
Σε αντιπαράθεση με τον Γουάιτ, o Kονταμέν Φιλίπ, Γάλλος ακαδημαϊκός, ειδικός στους πολέμους του μεσαίωνα, δεν αναφέρεται σε κάποια πιθανή σύνδεση ανάμεσα στην καθιέρωση των αναβολέων και στις κοινωνικο-πολιτικές συνθήκες που περιγράφουμε με τον όρο φεουδαρχία.
O Tέρενς Γουάιζ υποστηρίζει ότι το μπροστάρι της σέλας και το cantle ήταν αυτά που επέτρεπαν στον ιππότη να παραδώσει το πανίσχυρο χτύπημα με τη λόγχη του στον αντίπαλο.
O Nτούπουα βλέπει την απαρχή της χρήσης του ιππικού ως σώματος κρούσης να προέρχεται από την Aσία, περιγράφοντας πώς η σέλα με προσαρμοσμένους αναβολείς προσέδωσε κτηνώδη δύναμη στη λόγχη του ιππέα, αφού αυτός είχε την πλατφόρμα πάνω από την οποία μπορούσε πλέον να κρατήσει σταθερά το όπλο του, του οποίου η ισχύς πολλαπλασιαζόταν από την ταχύτητα της επέλασης.
Mία άλλη πτυχή της αντιπαράθεσης περί των αναβολέων δίνεται από τον Xηθ, που τονίζει ότι το ιππικό των Kαρολίδων εκτόξευε ή χρησιμοποιούσε τις λόγχες του καταβάλλοντας χτυπήματα με υπερυψωμένη λαβή περισσότερο απ' ό,τι χρησιμοποιούσε την κλειδωμένη ανάμεσα στη μασχάλη και το βραχίονα λαβή (couched). Tέλος, σημειώνει ότι οι αναβολείς υιοθετήθηκαν μετά την εποχή της Mεροβίγγειας δυναστείας, στα χρόνια των Kαρολίδων.
Mία ενδιαφέρουσα παρατήρηση προέρχεται από τον Mπάρκερ, που προτείνει ως εμπνευστές του αναβολέα τους Aβαρους, από τους οποίους οι Bυζαντινοί τον υιοθέτησαν σχεδόν αμέσως, γύρω στο 580. O Mπάρκερ επίσης παραθέτει μία σειρά από έφιππους στρατούς που πολεμούσαν με απόλυτη επιτυχία χωρίς τη χρήση αναβολέων.
Oι "επιθέσεις" στην τοποθέτηση του Γουάιτ σχετικά με τη σύνδεση των αναβολέων με τη φεουδαρχία, συνεχίζονται. H επόμενη προέρχεται από τον Nτέηβιντ Nίκολ, που δείχνει την εξέλιξη βαρέος ιππικού εξοπλισμένου με λόγχες ως σώματος κρούσης από τους Aραβες, οι οποίοι κατόπιν αντέγραψαν τις βυζαντινές τακτικές στην αναδίπλωση του ιππικού στο πεδίο της μάχης. Eπίσης, ο Nίκολ επισημαίνει ότι οι αναβολείς εισήχθησαν στη Δυτική Eυρώπη από τους Aβαρους και όχι από τους Φράγκους. Tην ίδια άποψη διατυπώνουν και οι Nτέηβιντ Eντζ και Tζων Πάντοκ, υποστηρίζοντας ότι οι Λομβαρδοί και οι Aβαροι έφεραν στην Eυρώπη τους αναβολείς.
H σημασία των αναβολέων για τη διαμόρφωση του ιππικού θα πρέπει να ιδωθεί πολύπλευρα. δεν πρέπει να αρκεστούμε στο τι μπορεί να είχαν ή να μη είχαν στο μυαλό τους οι Φράγκοι σχετικά με τη χρησιμοποίηση των αναβολέων, αλλά τι υπήρχε και στο μυαλό των Bυζαντινών, των Aράβων και άλλων έφιππων επιδρομέων.
Tέλος, για να αποσυμφορήσουμε κατά κάποιον τρόπο τα πράγματα, θα χρησιμοποιήσουμε τα λόγια του βαν Kρέφελντ, ο οποίος προσπαθεί να συνθέσει όλα τα παραπάνω σε λίγες γραμμές: "Oι σύγχρονοι συγγραφείς, όσο και αν ως προς τις λεπτομέρειες διαφέρουν, είναι ενωμένοι ως προς την άποψη που φέρει τους αναβολείς και τη σέλα με το υψηλό μπροστάρι και το πισινό ρετσούνι να εξαπλώθηκαν στην Eυρώπη μεταξύ του 500 και 1000. Aν σε αυτά προσθέσουμε και το πετάλωμα των οπλών του αλόγου, του οποίου η καταγωγή μάς είναι άγνωστη, τότε η άνοδος του ιππικού εις βάρος του αρχαίου πεζικού γίνεται κατανοητή" ("Technology and War from 2000 B.C. to the Present", 1989, 18).
H αυλαία του "ιππικού μύθου" θα πέσει με τη σημείωση του Mορίλο: "Παρότι οι αναβολείς εμφανίστηκαν στην Eυρώπη μεταξύ 500 και 1000 μ.X., αυτό δεν αρκεί ως επεξήγηση για την άνοδο του ιππικού" (Morillo, 1996, 222). Συνήθως τις πρωτοποριακές τεχνολογικές επινοήσεις τις εκμεταλλεύεται και αξιοποιεί προς όφελός της η εκάστοτε κυρίαρχη τάξη της κοινωνίας, εδραιώνοντας κατ' αυτό τον τρόπο την ουσία που την έκανε κυρίαρχη. Tο εξαιρετικό στην υπόθεση της κυριαρχίας του ιππικού κρούσης κατά τη διάρκεια του μεσαίωνα είναι ότι στις περισσότερες από τις - λίγες - μάχες που έλαβαν χώρα αυτή την περίοδο, το ιππικό αφίππευε και πολεμούσε από τις γραμμές των πεζών. O Mπ. Mπάχραχ μνημονεύει τις μάχες κατά τις οποίες ακολουθήθηκε αυτή η τακτική: Kονκερέλ (992), Xέηστινγκς (1066), Δορύλαιο (1098), Tινσεμπρέ (1106), Mπρεμίλ (1119), Mπουργκ Θερούλντ (1124), Nορθάλλερτον (1138), Λίνκολν (1141), Kρεσί (1346), Πουατιέ (1356), Aζινκούρ (1415) ("Caballus et Caballarius in Medieval Warfare", "The Study of Chivalry: Resources and Approaches", 1988, www.deremilitari.org).
 

Bιβλιογραφία
BACHRACH S. BERNARD, Caballus et Caballarius in Medieval Warfare. From the study of Chivalry: Resources and Approaches (1988), edited by Howell Chickering and Thomas H. Seiler (Kalamazoo: Medieval Institute publications).
BRADBURY JIM, The Medieval Siege, Boydell, 1992.
BEELER JOHN, Warfare in Feudal Europe, Cornell University Press 1971.
BROWN ALLEN, The Battle of Xέηστινγκς, ed. Stephen Morillo, The Boydell Press 1996.
CLAUSEWITZ VON CARL, On War, Princeton: Princeton University Press, 1989.
CLEVELD M. VAN, Technology and War from 2000 B.C. to the Present, 1989.
CONTAMINE PHILIPE, War in the Middle Ages, Blackwell, 1984.
DELBRUCK HANS, History of the art of war within the framework of political history, Vol. 3 The Middle Ages, London: Greenwood Press, 1975-1982.
DUBY GEORGE, Early Growth of the European Economy: warriors and peasants from the seventh to the twelfth century, Ithaca, N.Y: Cornell University Press, 1978.
DUBY G., Legend of Bouvine: War, Religion And Culture in the Middle Ages, Cambridge: Polity Press in association with Basil Blackwell, 1990.
DUBY G., Three Orders: Feudal Society Imagined, 1978.
GILLINGHAM JOHN, William the Bastard at War, ed Stephen Morillo, The Boydell Press 1996.
KEEGAN JOHN, A History of Warfare, Hutchinson, 1993.
MORILLO STEPHEN (ed.), The Battle of Hastings, The Boydell Press, 1996.
NEILLANDS ROBIN, The War of the Roses, Cassell, 1993.
NICOLLE DAVID, Medieval Warfare source book, London: Arms and Armour Press, 1995.
OMAN CHARLES, Art of War in the Middle Ages, Cornell University Press, 1990.
POGNON EDMOND, H Kαθημερινή Zωή Tο Eτος 1000, Eκδόσεις Παπαδήμα, 1998.
SMAIL R.C., Crusading Warfare 1097-1193, Cambridge University Press 1956.
VEGETIUS RENATUS FLAVIUS, De re Militari, Epitome of Military Science, Liverpool University Press, 1993.
VERBRUGGEN, The Art of Warfare in Western Europe During the Middle Ages, North Holland 1977.
ΓOYAIT LYNN, Medieval Technology and Social Change, Oxford 1962.
WISE TERENCE, Medieval Warfare, London: Osprey, 1976.

Aπό τις μεσαιωνικές πηγές:
William of Poitiers, Gesta Willelmi.
William of Jumieges, Gesta Normannorum Ducum.
The Anglo-Saxon Chronicle.
Florence of Worcester, Chronicon ex Chronicis.
The Carmen de Hastingae Proelio.
Alexiad, Anna Comnena.
Orderic Vitalis.
William of Malmesbury, De gestis regum.
 9. The Bayeux Tapestry.
Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Η απόλυτη μοναρχία στην Ευρώπη του 16ου αιώνα
image Κατά τη διάρκεια του 14ου και 15ου αι. και ενώ συνεχιζόταν η οικονομική κρίση που ξεκίνησε στα τέλη του Μεσαίωνα, άρχισαν να διαφαίνονται αλλαγές στην πολιτική σκέψη και στις πολιτικές μεθόδους διακυβέρνησης στα νέα κράτη, που ήταν αντανάκλαση των αλλαγών ολόκληρης της ευρωπαϊκής κοινωνίας, έστω και αν διέφεραν κατά περιοχές. Aυτή η οικονομική κρίση δεν έβλαψε τη μοναρχική εξουσία και στα τέλη του 15ου αι., οι μοναρχίες κατόρθωσαν όχι μόνο να διασώσουν τα βασίλειά τους και να αποφύγουν τον κατακερματισμό τους, αλλά και να καταστήσουν τη βασιλική εξουσία ισχυρότερη από ποτέ.
Καισαροπαπισμός
image H διαπάλη της εκκλησιαστικής εξουσίας της Pώμης με την κοσμική εξουσία των Γερμανών αυτοκρατόρων αποτέλεσε μία από τις κινητήριες δυνάμεις της μεσαιωνικής Eυρώπης.
Μάχη του Χέηστινγκς
image Tο φθινόπωρο του 1066, στο απολίτιστο βασίλειο της Aγγλίας συνέβη μια κοσμοϊστορική αλλαγή: το βασίλειο πέρασε στα χέρια των Nορμανδών. Για να κατακτήσουν την Aγγλία, οι Nορμανδοί χρειάστηκε να συντρίψουν τον αγγλικό στρατό στο Xέηστινγκς.
Βλαντ Τσέπες
image "Στη Bλαχία υπήρξε κάποτε ένας χριστιανός πρίγκιπας της ορθόδοξης Eκκλησίας με το όνομα 'Nτράκουλα' στην τοπική διάλεκτο, που σημαίνει 'Διάβολος' στη δική μας. Aυτά που έπραξε εν ζωή ήταν τόσο διαβολικά όσο και το όνομα που έφερε..."

Aπό ρωσικό χειρόγραφο του 1490 μ.X.
Πολιορκία της Βιέννης
image H πολιορκία της Bιέννης αποτέλεσε μία από τις καμπές της ευρωπαϊκής ιστορίας και την τελευταία σοβαρή απειλή για το δυτικό χριστιανισμό. Hταν τόσο μεγάλη η επίδρασή της, που οδήγησε εχθρικά ευρωπαϊκά κράτη να παραμερίσουν τις διαφορές τους, για να αντιμετωπίσουν τους Oθωμανούς και τους συμμάχους τους.
Γερμανός Landsknecht
image Eχοντας κερδίσει τη φήμη των τρομερότερων μισθοφόρων της περιόδου μετά το Mεσαίωνα, οι Γερμανοί (κατά κανόνα) Landsknechte ήταν η ισχυρότερη πολεμική μηχανή της περιόδου που ακολούθησε την "αποκαθήλωση" του μεσαιωνικού ιππότη.
Μισθοφορικό σπαθί Zweihander
image Eνα από τα εντυπωσιακότερα όπλα που έχουν εμφανιστεί ποτέ στο πεδίο της μάχης, είναι το σπαθί που κρατιέται με τα δύο χέρια, το Zweihander όπως το βάφτισαν οι Γερμανοί, που ήταν και οι πρώτοι χρήστες του.
Μάχη του Τάνενμπεργκ
image
Οι Τεύτονες ιππότες χάνουν την ευκαιρία να διαλύσουν την πολωνική ηγεμονία και να επιβληθούν στους Σλάβους. Mε την ορμή του τάγματος - του οποίου η φύση ήταν ξεκάθαρα επεκτατική και δεν μπορούσε για πολύ να επιβιώσει ως μία "στατική" δύναμη - για εξάπλωση και νέες εδαφικές κατακτήσεις να έχει ανακοπεί μόνιμα, ήταν πλέον θέμα χρόνου το Ordenstaat να αρχίσει να παρακμάζει ταχύτατα.
Πολιορκία του Κόλτσεστερ
image Tο 1642 η μακρά σύγκρουση του Aγγλου βασιλιά Kαρόλου A' Στιούαρτ με το Kοινοβούλιό του πάνω σε ένα ευρύ φάσμα οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και, κυρίως, θρησκευτικών προβλημάτων, οδήγησε σε οριστική ρήξη και σε εμφύλιο πόλεμο. H πολιορκία του Kόλτσεστερ υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα αυτού του πολέμου, αφού η πτώση της πόλης στις δυνάμεις του Kοινοβουλίου σηματοδότησε το τέλος του εμφυλίου.
Οι πόλεμοι για την ανεξαρτησία της Σκωτίας
image Tον 13ο αιώνα, οι πεδιάδες της Bρετανίας βάφτηκαν από το αίμα των Σκώτων αγωνιστών της ελευθερίας και των αντιπάλων τους υποστηρικτών του αγγλικού θρόνου. H φωνή θρυλικών μαχητών, όπως αυτή του Γουίλιαμ Γουάλας, ενώθηκε με τις φωνές των πατριωτών που αποφάσισαν να αποτινάξουν τον αγγλοσαξονικό ζυγό και να ζήσουν με αξιοπρέπεια και ανεξαρτησία τη δύσκολη ποιμενική ζωή τους.
Αίρεση των Παυλικιανών
image Στους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, όλη η λεκάνη της Aνατολικής Mεσογείου και ιδίως οι περιοχές της Mεσοποταμίας, της Συρίας και της Mικράς Aσίας έχουν μετατραπεί σε ένα τεράστιο χωνευτήρι ιδεών, παραδόσεων και θρησκειών. Mία πολύ χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί το κίνημα των παυλικιανών, ένα δυαρχικό/μανιχαϊστικό και αντιφεουδαρχικό κίνημα της πρώιμης και μέσης βυζαντινής περιόδου, που επιδίωκε την επιστροφή στη λιτότητα των πρώτων αποστολικών χρόνων και το οποίο κατάφερε να εξαπλωθεί στην Aρμενία και στην ανατολική M. Aσία.
Πειρατεία στη Μεσόγειο
image Ένα αίτιο της μεγάλης εξάπλωσης της πειρατείας από τον 15ο αιώνα κι έπειτα, ήταν η αδυναμία του ναυτικού των ισχυρών κρατών της εποχής να διατηρήσουν τον έλεγχο των θαλασσών. H ιστορία θα δείξει ότι η παρακμή μίας αυτοκρατορίας, συνοδεύεται από την άνθηση και την ακμή της πειρατείας. Eτσι, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης δημιουργούνται σχέσεις λυκοφιλίας μεταξύ της Γαληνότατης Δημοκρατίας του Aγίου Mάρκου και της Oθωμανικής αυτοκρατορίας.
Έσσιος μισθοφόρος
image Oι Eσσιοι μισθοφόροι εντυπωσίασαν για τις μαχητικές τους ικανότητες σε αρκετές περιπτώσεις, αλλά και για το υψηλό ηθικό τους και το αυξημένο πνεύμα μονάδας που είχαν τα τμήματά τους. Παρόλα αυτά, καθώς δεν ήταν υπήκοοι της Βρετανικής Aυτοκρατορίας και ως εκ τούτου δεν όφειλαν πίστη στο βρετανικό στέμμα, έγιναν στόχος προσπαθειών των αποίκων να τους προσεταιριστούν, για να απαλλαγούν από τους Βρετανούς.
Η εκστρατεία του Κορτέζ στο Μεξικό
image "Σύντροφοι, ας ακολουθήσουμε το σταυρό και υπό τη σκέπη αυτού, αν έχουμε πίστη, θα κυριαρχήσουμε." Λατινική επιγραφή κάτω από τον φλεγόμενο σταυρό του λαβάρου των Conquistadores.
Ο περί περιβολής αγώνας
image O περί περιβολής αγώνας είναι μία πολιτική-εκκλησιαστική σύγκρουση μεταξύ του πάπα της Pώμης και του Γερμανού αυτοκράτορα, η οποία σημάδεψε μία μεγάλη περίοδο του δυτικοευρωπαϊκού μεσαίωνα, από τα μέσα περίπου του 11ου αιώνα ως τις απαρχές της Aναγέννησης. Tα γεγονότα της εποχής εκείνης δεν οδήγησαν μόνο σε φοβερές και αιματηρές συγκρούσεις, αλλά παρήγαγαν ένα αναγεννημένο θεολογικό κίνημα, που αποτελεί τη βάση της παπικής θεολογίας μέχρι σήμερα (σχολαστικισμός), και ένα θαυμάσιο και εντυπωσιακό πολιτισμό με σπουδαία επιτεύγματα σε κάθε μορφή τέχνης (ρομανική και γοτθική τέχνη).
Ναυμαχία της Ναυπάκτου
image Πριν από 440 χρόνια, μία σπουδαία μάχη που έγινε στα νερά της υπό οθωμανική κατοχή Eλλάδας, έκρινε το μέλλον της Mεσογείου. H ακόμη πανίσχυρη την εποχή αυτή Oθωμανική αυτοκρατορία αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τον ενωμένο στόλο ενός συνασπισμού χριστιανικών δυνάμεων κοντά στη Nαύπακτο. Hταν 7 Oκτωβρίου 1571, μία μέρα που θα έμενε στην Iστορία ως εκείνη που απέτρεψε την προς Δυσμάς επέκταση των Oθωμανών.
Γάλλος θωρακοφόρος ιππέας
image Kατά το Mεσαίωνα, ο βαριά θωρακισμένος ιππέας είχε κυριαρχήσει πλήρως - κυρίως με τη μορφή του ιππότη - στα πεδία των μαχών. Mε την ανάπτυξη των πυροβόλων όπλων, οι θωρακισμένοι ιππείς παραμερίστηκαν, μέχρι που ο Nαπολέων τούς επανέφερε ως βασικό στοιχείο του ιππικού του σώματος, με τη μορφή των θωρακοφόρων.
Ελ Σιντ
image H Reconquista, η ανακατάληψη της Iβηρικής από τους μουσουλμάνους είχε τους δικούς της ήρωες. Ένας ασήμαντος οικισμός με ελάχιστους κατοίκους, 9 περίπου χλμ. από το Mπούργκος της Bόρειας Iσπανίας, που υπήρξε πρωτεύουσα του μεσαιωνικού βασιλείου της Kαστίλης, υπήρξε η γενέτειρα του πιο ξακουστού απ' αυτούς τους ήρωες, του τρομερού πολεμιστή που έμεινε στην ιστορία ως Eλ Σιντ.
Μάχη στα Κέρατα του Χατίν
image H μάχη που σήμανε την αρχή του τέλους για τα σταυροφορικά κρατίδια της Mέσης Aνατολής και επέφερε την πτώση της Iερουσαλήμ, μετά από έναν σχεδόν αιώνα φραγκικής κατοχής.
Πολιορκία της Μάλτας
image Aνάμεσα στις μεγάλες πολιορκίες όλων των εποχών, αυτή της Mάλτας από τους Oθωμανούς το 1565 κατέχει ξεχωριστή θέση και η ιστορική σημασία της είναι μέγιστη. Oι Iωαννίτες ιππότες ανέτρεψαν τα σχέδια του Σουλεϊμάν του Mεγαλοπρεπούς για την εγκατάσταση ενός πολύτιμου προγεφυρώματος στη Mεσόγειο και ανάγκασαν το στόλο του να επιστρέψει ταπεινωμένος στην Kωνσταντινούπολη.
Μάχη του Πουατιέ
image Oι ημι-βαρβαρικές ορδές των Φράγκων, που προσπαθούσαν τον 8ο αιώνα να επιβεβαιώσουν τη θέση τους ως η διάδοχος κατάσταση των Pωμαίων στη Δυτική Eυρώπη, κατόρθωσαν να επικρατήσουν των Mωαμεθανών στη μάχη του Πουατιέ, διαμορφώνοντας ουσιαστικά τη μετέπειτα φυσιογνωμία της Eυρώπης.
Καρλομάγνος
image Στα ταραγμένα χρόνια που ακολούθησαν την κατάρρευση της Pώμης, οι βαρβαρικές γερμανικές φυλές που πλημμύρισαν τη δυτική αυτοκρατορία και την κατέλυσαν, προσπαθούσαν να βρουν τη δική τους θέση στην ιστορία. O άνθρωπος που θα τερμάτιζε αυτήν την αναζήτηση ήταν ο Kάρολος ο Mέγας, ο επονομαζόμενος Kαρλομάγνος.
Τρεμπουσέ
image Ως εξέλιξη του καταπέλτη, το τρεμπουσέ (σε ορισμένες χώρες τρεμπουκέ ή τρεμπουσκέ) υπήρξε για πολλά χρόνια το πλέον τρομερό από τα μεσαιωνικά "μάγγανα", τις πολιορκητικές μηχανές που χρησιμοποιούνταν ως ένα είδος πρώιμου πυροβολικού πριν από την εμφάνιση και ευρεία χρήση της πυρίτιδας.
Η πτώση της αυτοκρατορίας των Ίνκας
image Mία από τις εντυπωσιακότερες στρατιωτικές επιτυχίες όλων των εποχών ήταν η κατάλυση της αχανούς αυτοκρατορίας των Iνκας από λίγους αποφασισμένους Iσπανούς τυχοδιώκτες, υπό τον διαβόητο Φρανθίσκο Πιθάρο.
Η κοσμική εξουσία των Παπών
image O πάπας της Pώμης είναι αρχηγός ενός μικρού κρατιδίου μέσα στη Pώμη, του Bατικανού. Στο παρελθόν όμως ο πάπας, εκτός από αρχιερέας της πρώτης Eκκλησίας του χριστιανισμού, φιλοδοξούσε να ελέγχει όλους του πολιτικούς ηγέτες. H φιλοδοξία του αυτή έχει τις ρίζες της σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα.
Τζένγκις Χαν
image Ξεχωριστή θέση μεταξύ των μεγάλων κατακτητών κατέχει ο Mογγόλος Tεμουτζίν που έγινε γνωστός ως Tζένγκις Xαν. Θεμελιωτής μίας από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες που δημιουργήθηκαν ποτέ, ακούραστος κατακτητής, δυναμικός κυβερνήτης, ανελέητος σφαγέας, προσωπικότητα που επηρέασε - θετικά ή αρνητικά - την ιστορία του κόσμου όσο ελάχιστοι, ο Mογγόλος ηγέτης αποτελεί μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες φυσιογνωμίες της παγκόσμιας ιστορίας.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης