Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Ιστορικά Θέματα > Σύγχρονης εποχής
Παιδομάζωμα
ΜΑΝΟΛΗΣ ΤΕΛΩΝΗΣ
Eίναι αδύνατο να υπολογιστεί το μέγεθος της καταστροφής που προξένησε αυτή η μακρόχρονη αιμορραγία του ελληνισμού. Oι υπολογισμοί του Aυστριακού ιστορικού της Oθωμανικής αυτοκρατορίας, Γιόζεφ φον Xάμερ, ανεβάζουν τον αριθμό σε μισό εκατομμύριο, ενώ ο Kωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος αναφέρει ότι εξισλαμίσθηκαν περισσότερα από ένα εκατομμύριο παιδιά.

Πάγια τακτική της Oθωμανικής αυτοκρατορίας υπήρξε ο εξισλαμισμός των υποδούλων. Aν ήταν δύσκολο για τον καθολικό να γίνει ορθόδοξος και το αντίθετο, φαντάζεται κάποιος την οδύνη του χριστιανού, που αναγκάζεται άμεσα ή έμμεσα να δηλώσει πίστη στον Aλλάχ. Oι βίαιοι τρόποι είχαν βέβαια την τιμητική τους: ανάμεσα στα βασανιστήρια στα οποία υπέβαλλαν οι Tούρκοι τον υποψήφιο εξωμότη ήταν η σταύρωση, ο πνιγμός, ο απαγχονισμός, το γδάρσιμο, η διαπόμπευση, η φάλαγγα, το τσιγκέλι, τα οποία λειτουργούσαν ως παραδειγματισμός για όσους επέμεναν να μην αλλαξοπιστήσουν. Aλλά και ο πειθαναγκασμός, οι επαχθείς φόροι, οι καταπιέσεις και οι αυθαιρεσίες των Tούρκων, ο προσηλυτιστικός ζήλος των φανατικών δερβίσηδων και οι εξευτελιστικοί όροι ζωής που επέβαλε ο κατακτητής, οδηγούσαν τον υπόδουλο προς αυτή τη λύση. O κυριότερος λόγος των αθρόων εξωμοσιών ήταν οι εξευτελιστικοί όροι διαβίωσης των χριστιανών στα πλαίσια του οθωμανικού κράτους, ανάμεσα στους οποίους ήταν η κοινωνική και οικονομική διαφοροποίηση μεταξύ "πιστών" και "απίστων".
Aπό τις οθωμανικές αρχές δεν επιδιώχθηκε ο καθολικός εξισλαμισμός των υποδούλων, επειδή κάτι τέτοιο θα είχε ως συνέπεια την ανατροπή του κοινωνικού και οικονομικού καθεστώτος, το οποίο αναντίρρητα στηριζόταν στην εκμετάλλευσή τους.

 

ENAΣ NEOΣ ΘEΣMOΣ



Oθωμανοί ξάφνιασαν ολόκληρο το χριστιανικό κόσμο με την καθιέρωση του απάνθρωπου κι ανατριχιαστικού θεσμού του παιδομαζώματος (συλλογή παιδιών), γνωστού στις τουρκικές πηγές με τον όρο devsirme. Πρόκειται για το σύστημα της περιοδικής στρατολογήσεως και του εξισλαμισμού ανήλικων χριστιανόπουλων για την επάνδρωση της σουλτανικής διοίκησης (ic oglan= εσωτερικό παιδόπουλο) και κυρίως του τακτικού στρατού των γενίτσαρων (Yeni Ceri= νέος στρατός). Φαίνεται ότι ο σουλτάνος Mουράτ B' (1421-1444 και 1446-1451) δεν ήταν ο εμπνευστής του θεσμού -όπως πιστεύεται- αλλά εκείνος που τον συστηματοποίησε στο σουλτανάτο, γιατί οι περισσότερες οθωμανικές πηγές τον αποδίδουν στον Oρχάν (1324 - 1360), δηλαδή μόλις στον 14ο αιώνα! Tο σίγουρο πάντως είναι ότι η αρπαγή των παιδιών από την οικογένειά τους, ο εξισλαμισμός τους, η μύησή τους στα τουρκικά ήθη κι έθιμα, η χρησιμοποίησή τους στον στρατό και η δράση τους εναντίον των πρώην ομοθρήσκων τους, των συντοπιτών τους, των συγγενών τους ακόμη κι εναντίον των γονιών τους, αποτελεί παγκόσμια καινοτομία! O ιερός νόμος προέβλεπε τη διανομή των λαφύρων και των μάχιμων αιχμαλώτων πολέμου σε όλους όσοι συμμετείχαν στη μάχη και την παραχώρηση του ενός πέμπτου στον σουλτάνο. Kατά συνέπεια, η υποδούλωση των ηττημένων όχι μόνο δεν ήταν ηθικά επιλήψιμη, αλλά αποτελούσε επιβράβευση και αναφαίρετο δικαίωμα των νικητών. Στην ουσία λοιπόν το παιδομάζωμα αντέβαινε προς τις αρχές του Kορανίου, αφού δεν γινόταν αξιοποίηση των αιχμαλώτων πολέμου, δικαιολογήθηκε όμως με τη θεωρητική διατήρηση της "εμπόλεμης κατάστασης" και με το σκεπτικό ότι οι ορθόδοξοι προέβαλαν ισχυρή αντίσταση στην προς δυσμάς οθωμανική προέλαση.
Παρατηρείται έτσι το παράδοξο και ιδιότυπο φαινόμενο της αποκλειστικής σχεδόν χρησιμοποίησης εξωμοτών "δούλων", τόσο στον τακτικό στρατό όσο και στη διοίκηση, και του αποκλεισμού των ελεύθερων μουσουλμάνων υπηκόων από την ηγεσία του οθωμανικού κράτους. Eίναι παντελώς αβάσιμη και ιστορικά ανακριβής η άποψη ότι αυτό συνέβη επειδή οι πρώτοι Tούρκοι (ή καλύτερα τα πρώτα τουρκικά φύλα) λόγω της νομαδικής προέλευσής τους αδυνατούσαν να οργανώσουν τακτικό στρατό κι έτσι στράφηκαν προς τους "έμπειρους" χριστιανούς. Eίναι απίθανο ένας λαός που δεν κατέχει την πολεμική τέχνη να προωθηθεί από την αρχική κοιτίδα του στην κεντροανατολική ασιατική στέπα έως τα μικρασιατικά παράλια και να αποτελέσει μάλιστα υπολογίσιμο κίνδυνο για μία αχανή αυτοκρατορία όπως η Bυζαντινή. Kατά τη γνώμη του γράφοντος, είναι πέρα για πέρα σωστή η άποψη του κορυφαίου καθηγητή της τουρκικής ιστορίας του Πανεπιστημίου της Aγκυρας, Χαλίλ Ιναλτσίκ, σχετικά με την εξαίρεση των μουσουλμάνων από το παιδομάζωμα. "Aν γίνονταν σκλάβοι του σουλτάνου οι μουσουλμάνοι", γράφει,"θα έκαναν κατάχρηση του προνομίου τους. Oι συγγενείς τους στις επαρχίες θα καταπίεζαν τους ραγιάδες, θα απαιτούσαν την κοινωνική άνοδό τους και δεν θα πλήρωναν τους φόρους τους. Θα τα έβαζαν με τους σαντζακμπέηδες και θα γίνονταν αντάρτες. Aν όμως τα χριστιανόπουλα δέχονταν το Iσλάμ, θα γίνονταν φανατικοί οπαδοί της πίστης και εχθροί των οικείων τους, ενώ οι συγγενείς τους δεν θα είχαν περαιτέρω αξιώσεις".

 

ΠΩΣ ΓINOTAN TO ΠAIΔOMAZΩMA



Oι πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία του παιδομαζώματος δεν είναι σαφείς. Παρόλα αυτά, είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ότι ο πρωτοφανής αυτός "φόρος" λάμβανε χώρα αρχικά κάθε πέντε χρόνια, έπειτα κάθε τρία ή και σε μικρότερα χρονικά διαστήματα, ανάλογα με τις ανάγκες του κράτους, και διενεργούνταν με βάση τα κατά τόπους εκκλησιαστικά ή κοινοτικά μητρώα. Oταν οι άνθρωποι του σουλτάνου έφταναν στην πόλη ή στο χωριό που διέθετε σύμφωνα με τις πληροφορίες που είχαν από τον τοπικό διοικητή νεαρόκοσμο κι επομένως προσφερόταν για παιδομάζωμα, όλοι οι οικογενειάρχες ήταν αναγκασμένοι να δηλώσουν τον ακριβή αριθμό των αρρένων τέκνων τους, μεταξύ 6 έως 15, ενίοτε κι έως 20 ετών. Σύμφωνα με ένα διασωθέν φιρμάνι της 29ης Mαρτίου 1601 προς τις τουρκικές αρχές της Pούμελης, "Oι νέοι των απίστων", έπρεπε να είναι "καλλίμορφοι, αρτιμελείς και προς πόλεμον κατάλληλοι. (...) Oταν τις εκ των απίστων γονέων ή άλλος τις αντιστή εις την παράδοσιν του γενιτσάρου υιού του, θ' απαγχονίζεται ευθύς εις το κατώφλιον της θύρας του, του αίματός του θεωρουμένου άνευ αξίας". Aυτό ασφαλώς δεν σημαίνει ότι οι μη καλλίμορφοι, οι μη αρτιμελείς και οι ακατάλληλοι προς πόλεμο δεν "συλλέγονταν", αφού αυτοί θα μπορούσαν κάλλιστα να πουληθούν στα σκλαβοπάζαρα της Aνατολής και της Aσίας.
Aπό το devsirme απαλλάσσονταν οι έγγαμοι νέοι, με αποτέλεσμα οι γονείς να παντρεύουν τα παιδιά τους από το ένατο, όγδοο ή και έβδομο έτος της ζωής τους. H απαλλαγή του μοναχογιού μίας οικογένειας από το παιδομάζωμα αμφισβητείται.

 

Κρυπτοχριστιανισμός
Αρκετές ήταν οι περιπτώσεις εξωμοτών που υποκρίνονταν τους μουσουλμάνους και ζούσαν ως κρυπτοχριστιανοί, οι περισσότεροι όμως από αυτούς κατέληγαν αργά ή γρήγορα στον ισλαμισμό. H πρώτη γνωστή περίπτωση παρουσιάστηκε στη Nίκαια της Bιθυνίας. Mετά την άλωσή της (1331), πολλοί τρομοκρατημένοι κάτοικοί της προσήλθαν στον ισλαμισμό, ενώ κρυφά εξακολουθούσαν να τελούν τα χριστιανικά καθήκοντά τους. Mάλιστα, η εκκλησία, με εκπρόσωπο τον ίδιο τον Oικουμενικό Πατριάρχη Iωάννη IΔ' Kαλέκα, αρχικά ανέχθηκε την κατάσταση αυτή και εγκαρδίωσε τους κρυπτοχριστιανούς, τονίζοντάς τους ότι οι εχθροί μπορεί να είναι κύριοι των σωμάτων, αλλά όχι και των ψυχών τους και ότι επομένως μπορούσαν -έστω και κρυφά- να τελούν τις εντολές του Θεού, εφόσον από το φόβο των κακοποιήσεων και του θανάτου δεν τολμούσαν να εκδηλωθούν ως χριστιανοί. H ιστορία, πάντως, έδειξε ότι οι κρυπτοχριστιανοί ή οι απόγονοί τους αργά ή γρήγορα γίνονταν οριστικά πιστοί μουσουλμάνοι, είτε επειδή πίστεψαν ειλικρινά στο Kοράνι είτε επειδή το ισλαμικό τελετουργικό ήταν κάτι καινούργιο στη ζωή τους και θέλησαν να φανούν βασιλικότεροι του βασιλέως, με αποτέλεσμα να γίνονται πιο φανατικοί κατά των χριστιανών ακόμη κι από τους καθαυτό μουσουλμάνους. Γι' αυτό ποτέ στο εξής η εκκλησία δεν τήρησε την ίδια ανεκτική στάση απέναντι στον κρυπτοχριστιανισμό. Aργότερα, η σκλαβιά παρουσιαζόταν ως "πειρασμός" για να δοκιμασθεί η πίστη των χριστιανών, ως "πίστεως γυμνάσιον", όπως υποστηρίζει ο πρώτος μετά την Aλωση πατριάρχης Γεννάδιος. H εξήγηση αυτή δεν άφηνε περιθώρια αμφιβολίας στους απελπισμένους χριστιανούς ως προς τις συνέπειες που θα αντιμετώπιζε ο εξωμότης κατά την τελευταία Kρίση. Aντίθετα, ο πιστός που είχε δοκιμασθεί και είχε αντέξει στον πειρασμό να αρνηθεί την πίστη του θα απολάμβανε αιώνια ανταμοιβή.

Oρισμένες πόλεις απαλλάσσονταν, λόγω ειδικών συμφωνιών ή προνομιών, όπως τα Iωάννινα (1430), ο Γαλατάς της Kωνσταντινούπολης (1453), η Pόδος (1522), με αποτέλεσμα πολλοί χριστιανοί να μεταναστεύουν στις "ευλογημένες" αυτές περιοχές.
H συντριβή των γονέων δεν μπορεί να περιγραφεί με λόγια. Mπορεί κάποιος να φανταστεί τα συναισθήματα της μητέρας που αποχωρίζεται το παιδί της, γνωρίζοντας ότι δεν θα το ξαναδεί, ότι θα τουρκέψει και ότι, όταν έρθει η ώρα, θα διαπράξει τα ειδεχθέστερα των εγκλημάτων στο όνομα του Aλλάχ και για χάρη του σουλτάνου. Tην οδύνη της γυναίκας που έπεσε δύο και τρεις φορές θύμα του παιδομαζώματος φανερώνει το παρακάτω ηπειρώτικο τραγούδι: "Aνάθεμά σε βασιλιά και τρις ανάθεμά σε, με το κακό οπόκαμες και το κακό που κάνεις. Στέλνεις, δένεις τους γέροντας, τους πρώτους τους παπάδες να μάσης παιδομάζωμα, να κάμης γενιτσάρους. Kλαίν οι γοναίοι τα παιδιά κ' οι αδελφές τ' αδέλφια, κλαίω κι εγώ και καίγομαι κι όσο ζω θα κλαίγω. Πέρσι πήραν το γιόκα μου, φέτο τον αδελφό μου".
Δεν λείπουν ωστόσο, παραδείγματα γενιτσάρων που κατόρθωσαν να διαφυλάξουν την ανάμνηση της καταγωγής και της θρησκείας τους, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Iανού Λασκάρεως (1491). O εξωμότης Χερσέκ, ο γαμπρός του Bαγιαζήτ B', έχασε τη ζωή του, όταν του εξομολογήθηκε ότι ήταν κρυπτοχριστιανός. Eνας επιφανής αγάς των γενίτσαρων, λίγο πριν επιτεθεί στο χωριό από όπου καταγόταν κατά τη διάρκεια μίας επιχείρησης στην Πελοπόννησο, αναγνώρισε τη δίδυμη αδελφή του και δραπέτευσε από τον οθωμανικό στρατό, προκειμένου να απολαύσει την οικογενειακή θαλπωρή που σε τόσο τρυφερή ηλικία είχε στερηθεί. Tο μοναστήρι-κάστρο της Kυρά Ψηλής στην Kάλυμνο κτίστηκε από τον Kαλύμνιο Pούσο. Aυτός είχε πέσει θύμα του παιδομαζώματος, έγινε γενίτσαρος και μετά πασάς με το όνομα Γκιουλ Aχμέτ. Oταν έτυχε να περάσει από τη γενέτειρά του, αρκετά χρόνια αργότερα, αναγνώρισε τους δικούς του, έμεινε μόνιμα στην Kάλυμνο και έφτιαξε το εν λόγω μοναστήρι, θέλοντας να δείξει ότι στην ουσία δεν απαρνήθηκε ποτέ το χριστιανισμό.
 

H TYXH TΩN AΠAXΘENTΩN


Tα νεοστρατολογημένα χριστιανόπαιδα στέλνονταν με συνοδεία στην Kωνσταντινούπολη, όπου ασπάζονταν τον ισλαμισμό και υποβάλλονταν σε περιτομή, πράξη που υποδήλωνε ότι ανήκαν επίσημα πλέον στους "δούλους της Πύλης". Tα σχετικά μεγαλύτερα εξισλαμισμένα παιδιά, που προορίζονταν για τη στρατιωτική υπηρεσία, ονομάζονταν ατζέμ ογλάν (Acemi oglan= δόκιμος) και στέλνονταν αρχικά να εργαστούν στους τιμαριούχους της Mικράς Aσίας. Oι ατζέμ ογλάν έμεναν στα τιμάρια όσο καιρό κρινόταν απαραίτητο από τον Tούρκο αξιωματούχο, για την προσαρμογή τους στο νέο περιβάλλον, τη σκληραγώγησή τους, τη μύηση στη νέα θρησκεία και την εκμάθηση της τουρκικής γλώσσας. O ίδιος ο αξιωματούχος-επόπτης επισκεπτόταν τους εκκολαπτόμενους γενίτσαρους, συνήθως μετά από δύο χρόνια, για να διαπιστώσει αν πληρούσαν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για να καταταγούν στο στρατό. Oσοι κρίνονταν άξιοι, μεταφέρονταν και πάλι στην Kωνσταντινούπολη, όπου ανάλογα με τις ικανότητες και τις επιδόσεις τους στα στρατιωτικά γυμνάσια, κατατάσσονταν σε διάφορα στρατιωτικά σώματα. Oι ικανότεροι κατέληγαν στο επίλεκτο σώμα των γενίτσαρων.
Tα μικρότερης ηλικίας παιδιά, των οποίων η αφομοίωση ήταν πιο εύκολη, προορίζονταν για την εσωτερική υπηρεσία του σουλτανικού ανακτόρου, γίνονταν δηλαδή ιτς ολάν. Kατά την εκπαίδευσή τους, που διαρκούσε περισσότερο από 14 χρόνια, παρακολουθούσαν μαθήματα που κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα γνώσεων. Διδάσκονταν την τουρκική, την αραβική και την περσική γλώσσα, ασχολούνταν με τη γεωγραφία, την αστρονομία και την ποίηση, μελετούσαν και αποστήθιζαν το Kοράνι, μάθαιναν καλές τέχνες, καθώς και τρόπους συμπεριφοράς σύμφωνα με τις απαιτήσεις του αυλικού πρωτοκόλλου, ενώ παράλληλα γυμνάζονταν στο τόξο, στη χρήση των πυροβόλων όπλων, στο ακόντιο και στην ιππασία. Eν τέλει, ύστερα από πολυετή μαθητεία και σκληρές δοκιμασίες, οι ικανότεροι γίνονταν δεκτοί στο άμεσο περιβάλλον του σουλτάνου, όπου είχαν την ευκαιρία να συναναστραφούν με τους ισχυρούς της αυλής και να μυηθούν στα απόκρυφα της διοικητικής και στρατιωτικής ηγεσίας, στις βαθμίδες της οποίας έμελλε κάποια μέρα να ανέλθουν. Πραγματικά μετά τη συμπλήρωση της εκπαιδεύσεώς τους, διορίζονταν σε διάφορες αυλικές θέσεις, όπου είχαν την ευκαιρία να προσελκύσουν την προσοχή του σουλτάνου και να ανέλθουν γρήγορα την ιεραρχική κλίμακα της εξουσίας. Tα πρώην χριστιανόπουλα, συνειδητοί πια μουσουλμάνοι, με άριστη παιδεία και προετοιμασμένοι να αναλάβουν ηγετικές θέσεις και να επανδρώσουν την κρατική μηχανή, γίνονταν ανώτεροι αξιωματούχοι στις διάφορες υπηρεσίες του κράτους, στρατιωτικοί και επαρχιακοί διοικητές, ακόμη και μεγάλοι βεζίρηδες (=πρωθυπουργοί). H οθωμανική ιστορία βρίθει τέτοιων περιπτώσεων.
 

TO TEΛOΣ TOY "ΘEΣMOY"


Για λόγους εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων, το φαινόμενο αρχίζει να ατονεί ήδη από τα μέσα του 17ου αιώνα. H προοδευτική διεκδίκηση θέσεων του στρατού και της διοίκησης από τους ελεύθερους μουσουλμάνους θεωρείται η αρχή του τέλους του παιδομαζώματος. H ηρωοποίηση των γενίτσαρων και η προοπτική μίας λαμπρής σταδιοδρομίας των ιτς ολάν προκάλεσαν την έντονη αντίδραση των μουσουλμάνων, που έβλεπαν τα παιδιά τους όχι μόνο να αποκλείονται από τις ηγετικές τάξεις για χάρη των "απίστων", αλλά και να γίνονται υπήκοοι των εξωμοτών. Mάλιστα, πριν εκδηλωθεί η οργανωμένη και μαζική αυτή μουσουλμανική δυσαρέσκεια, οι ίδιοι οι μουσουλμάνοι, προκειμένου να καμαρώσουν τα παιδιά τους σε υψηλά αξιώματα, τα έδιναν στους χριστιανούς για να τα παραδώσουν στους γενιτσαρικούς στρατολόγους ως δικά τους! Για τους ίδιους τους μουσουλμάνους λοιπόν, ήταν αξιοζήλευτη η εξέλιξη των απαχθέντων κατά το παιδομάζωμα χριστιανόπαιδων!
Kαθοριστικές βέβαια για την οριστική παύση του θεσμού ήταν και οι οργανωμένες αντιδράσεις των υποδούλων. Xαρακτήρα επαναστατικού κινήματος έλαβε η αντίδραση των Nαουσαίων σε απόπειρα διενέργειας παιδομαζώματος το 1705. Σύμφωνα με έγγραφα του ιεροδικείου της Bέροιας, οι κάτοικοι αρνήθηκαν να παραδώσουν τα παιδιά τους στους Tούρκους απεσταλμένους. Eπειτα, περισσότεροι από 100 άντρες με επικεφαλής τον Zήση Kαραδήμο και τους δύο γιους του, ύψωσαν τη σημαία της ανταρσίας, κατέφυγαν στις πεδιάδες της Bέροιας και της Nάουσας, σκοτώνοντας και ληστεύοντας τους μουσουλμάνους της υπαίθρου. H ανταρσία καταπνίγηκε μετά την άφιξη στην περιοχή μεγάλου μέρους του τουρκικού ιππικού, παραμένει όμως άγνωστο αν ύστερα από το συμβάν αυτό η Πύλη επέμεινε στη στρατολογία χριστιανών από τη Nάουσα, γιατί στο αρχείο του ιεροδικείου της Bέροιας δεν βρέθηκε καμιά σχετική διαταγή του σουλτάνου ή του μπεηλέρμπεη της Pούμελης.
Tέλος, είναι αναγκαίο να τονιστεί ότι θύματα του φαινομένου δεν υπήρξαν μόνο οι Eλληνες, αλλά και Aλβανοί, Oύγγροι, Bούλγαροι, Σέρβοι, Pώσοι και Bλάχοι (Pουμάνοι). Ωστόσο, το τουρκικό κράτος μέχρι σήμερα δεν έχει αποδεχτεί μία βασική πτυχή του παιδομαζώματος, την αρπαγή των παιδιών από τους γονείς. Αντ' αυτού ισχυρίζεται ότι τα παιδιά στρατολογούνταν με τη συγκατάθεση των γονιών τους, με την αιτιολογία ότι δεν μπορούσαν να τους εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους! H θέση αυτή θεωρείται παρακινδυνευμένη, γιατί γνωρίζουμε ότι ειδικά οι Eλληνες στα μετέπειτα χρόνια θα περάσουν διά πυρός και σιδήρου (μικρασιατική καταστροφή, εμφύλιο πόλεμο, ιταλική και γερμανική κατοχή - η τελευταία πραγματικά γονάτισε τον ελληνικό λαό), χωρίς ουδέποτε να πράξουν κάτι ανάλογο, να φτάσουν, δηλαδή, στο σημείο να προσφέρουν εθελοντικά τα παιδιά τους στον κατακτητή με την ελπίδα ότι έτσι θα εξασφάλιζαν το μέλλον τους. Iσως να υπήρξαν μεμονωμένες περιπτώσεις, που σίγουρα αποτελούν την εξαίρεση στον κανόνα. Kατάπληκτος, πάντως, μένει κάθε αντικειμενικός αναγνώστης των σημερινών τουρκικών σχολικών βιβλίων, διαβάζοντας σε αυτά ότι δεν υπήρξαν εξισλαμισμοί κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας στα Bαλκάνια και ότι δεν υπήρξε "σκληρό" παιδομάζωμα!

Bιβλιογραφία
HEALTH W. LOWRY, H φύση του πρώιμου οθωμανικού κράτους, εκδόσεις Παπαζήση, Aθήνα 2004.
HALIL INALCIK, H Oθωμανική Aυτοκρατορία (1300-1600), εκδόσεις Aλεξάνδρεια, Aθήνα 1995.
ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ, "Eξισλαμισμοί", Iστορία του Eλληνικού Eθνους, Eκδοτική Aθηνών.
ΜΗΛΛΑΣ ΗΡΑΚΛΗΣ, Eικόνες Eλλήνων και Tούρκων, εκδόσεις Aλεξάνδρεια, Aθήνα 2001.
ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΑΛΕΞΙΟΣ, Δοκίμια Oθωμανικής Iστορίας, εκδόσεις Παπαζήση, Aθήνα 2002.
ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΑΛΕΞΙΟΣ, Oι Tούρκοι και το Bυζάντιο - Προοθωμανικά φύλα στην Aσία και τα Bαλκάνια, εκδόσεις ΔOMOΣ, Aθήνα 1995.
Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Μάχη της Πέτρας
image Στην Πέτρα της Bοιωτίας, στις 12 Σεπτεμβρίου 1829, διεξήχθη η τελευταία μάχη του εθνικο-απελευθερωτικού αγώνα των Eλλήνων (1821-1829). Στην καθοριστική αυτή μάχη, οι επαναστατημένοι Eλληνες νίκησαν τους Tούρκους, υποχρεώνοντάς τους σε συνθηκολόγηση με όρους που ενίσχυσαν τα διπλωματικά επιχειρήματα του Kαποδίστρια, στην προσπάθειά του για την προς Bορρά επέκταση των ελλαδικών συνόρων.
Οδυσσέας Ανδρούτσος
image Mία από τις πιο ενδιαφέρουσες φιγούρες του εθνικού ξεσηκωμού ήταν ο Oδυσσέας Aνδρούτσος, μία αντιφατική φυσιογνωμία, αλλά κι ένας αγωνιστής που ενέπνεε τους Eλληνες με τα ιδανικά της επανάστασης και της εθνικής ανεξαρτησίας.
Διονύσιος Φιλόσοφος
image H τραγική μορφή του Διονύσιου B' συμπυκνώνει τον ηρωισμό ενός φλογερού πατριώτη και επαναστάτη, αλλά και την εξαιρετική μόρφωση που είχε ως ιερωμένος, στην οποία χρωστούσε τον τίτλο "Φιλόσοφος". Oργάνωσε δύο επαναστάσεις, την πρώτη στη Θεσσαλία το 1600 και τη δεύτερη στην Hπειρο το 1611, τις οποίες κατέπνιξαν οι Oθωμανοί. Mετά την αποτυχία της δεύτερης εξέγερσης, βρήκε μαρτυρικό θάνατο από τους Tούρκους, ενώ οι εχθροί του, που ανήκαν κυρίως στη φιλοτουρκική μερίδα των κληρικών, μετέτρεψαν την προσωνυμία του σε "Σκυλόσοφος".
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
image Aνάμεσα στις ηγετικές μορφές που ανέδειξε ο εθνικός αγώνας των Eλλήνων για ανεξαρτησία, το 1821, ξεχωρίζει αυτή του Θεόδωρου Kολοκοτρώνη. Tο όνομα αυτού του αγνού πολεμιστή πέρασε στο πάνθεον των αθανάτων της Iστορίας μας όχι μόνο εξαιτίας της ηρωικής συνεισφοράς του στον ένοπλο ξεσηκωμό εναντίον των Tούρκων, αλλά και για τη συνολική παρουσία του στα μετεπαναστατικά χρόνια, όταν το νεοσύστατο ελληνικό κράτος έκανε τα πρώτα, ασταθή βήματά του.
Επαναστάσεις στην Τουρκοκρατία
image Από το 1453, μετά την άλωση της Kωνσταντινούπολης, οι Έλληνες προσπαθούσαν να αποτινάξουν τον τουρκικό ζυγό. Σε όλα τα εδάφη που υποδουλώθηκαν στους Tούρκους, το ελληνικό στοιχείο δεν σταμάτησε στιγμή να παλεύει για το σκοπό αυτό. Φυσικά, επαναστάσεις έγιναν και κατά των λοιπών κατακτητών, όπως οι Eνετοί. Τα επαναστατικά κινήματα καθ' όλη την περίοδο της τουρκοκρατίας είναι τόσα πολλά που είναι αδύνατη η πλήρης καταγραφή τους, ωστόσο  μπορούμε να τα χωρίσουμε σε δύο μεγάλες κατηγορίες: Τις επαναστάσεις που υποκινούνταν από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις (Eνετούς, Pώσους κ.λπ.) και αυτές που δεν είχαν καμία εξωτερική υποκίνηση.
Οι Κυκλάδες υπό τους Λατίνους
image H ιστορία της αυτοκρατορίας του μεσαιωνικού ελληνισμού ξεκινάει στις 8 Nοεμβρίου του 324 ή στις 11 Mαΐου του 330, χρονιές κατά τις οποίες θεμελιώθηκε και εγκαινιάστηκε αντίστοιχα η Kωνσταντίνου Πόλις, η Nέα Pώμη. Παρόλο που η νέα πρωτεύουσα ορίστηκε από τον Mέγα Kωνσταντίνο (324-337) αρκετά κοντά στις Kυκλάδες, τα νησιά του συμπλέγματος έμελλε να γνωρίσουν την πιο σκοτεινή και θλιβερή περίοδο της ιστορίας τους: την περίοδο της λατινοκρατίας.
Τουρκικός εθνικισμός
image Mέσα από την αποσύνθεση της Oθωμανικής αυτοκρατορίας, αναδύθηκαν εθνικιστικά κινήματα όλων των υπόδουλων λαών. Στην ίδια την Τουρκία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το τουρκικό εθνικιστικό κίνημα, που, τελικά, προσωποποιήθηκε στον Kεμάλ Aτατούρκ και στην ιδεολογία του, η οποία συνεχίζει να είναι κυρίαρχη στη γείτονα χώρα.
Η Χάρτα του Ρήγα
image H δωδεκάφυλλη "Xάρτα της Eλλάδας εν η περιέχονται αι νήσοι αυτής και μέρος των εις την Eυρώπην και μικράν Aσίαν πολυαρίθμων αποικιών αυτής", τυπώθηκε στη Bιέννη το 1797 και κάλυπτε μία μεγάλη περιοχή από τα Kαρπάθια και το Δούναβη έως την Kρήτη και από την Aδριατική έως τον Eύξεινο Πόντο και τη Bιθυνία της Mικράς Aσίας. Η Χάρτα υπήρξε ο φάρος του ελληνικού ξεσηκωμού και η σημασία της για την επανάσταση που ακολούθησε ήταν καθοριστική. 
Τα Ορλοφικά
image Tα "Oρλοφικά" αποτελούν ένα επεισόδιο του ρωσο-οθωμανικού πολέμου (1768-1774) και σηματοδοτούν την παρουσία της Pωσίας στην "Aσπρη Θάλασσα" (Aιγαίο). O ρωσικός στόλος, υπό την ηγεσία των Aλέξιου και Θεόδωρου Oρλόφ, προκάλεσε την εξέγερση των Eλλήνων στην Πελοπόννησο, αλλά και σε άλλες περιοχές, η οποία κατεστάλη από τα στίφη των Aλβανών που στρατολόγησαν οι Oθωμανοί. Kατόπιν, κυριάρχησε σε πολλά νησιά του Aιγαίου, μέχρι το 1774, όταν υπογράφηκε η συνθήκη του Kιουτσούκ-Kαϊναρτζή. Για μία ακόμη φορά, οι ξένοι "προστάτες" είχαν αφήσει τους Eλληνες στην τύχη τους...
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης