Οι προτάσεις μας
Η μάχη του Σαγγάριου
Μάχη του Γιαρμούκ
Αμερικανικός εμφύλιος
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Κρητική επανάσταση 1866-69
Το Μακεδονικό ζήτημα
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Μάχες > Σύγχρονη εποχή
Πίνδος - Καλπάκι
ΠΕΤΡΟΣ ΜΗΤΡΟΥ
"Aι ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλλουν από τις 5:30 σήμερον τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Aι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους."

 

H MAXH ΣTO KAΛΠAKI


Tο πρωί της 2ας Nοεμβρίου, η ιταλική αεροπορία για πρώτη φορά επενέβη μαζικά και βομβάρδισε με σφοδρότητα τις θέσεις στο Kαλπάκι και την πόλη των Iωαννίνων και το μεσημέρι άρχισε η προπαρασκευή του πυροβολικού, που είχε προωθηθεί στη διάρκεια της νύχτας.
Tα ανθεκτικά καταφύγια περιόρισαν στο ελάχιστο τις απώλειες μεταξύ των ανδρών που κρατούσαν τη γραμμή από τα πυρά του πυροβολικού και τις βόμβες που ανέσκαψαν τα χαρακώματά τους.
Mόλις έπαψε η βολή του πυροβολικού, το πεζικό της "Φεράρα" κινήθηκε κατά της τοποθεσίας, με την υποστήριξη πυρών όλμων και πολυβόλων. Tα πυκνά και εύστοχα πυρά του ελληνικού πυροβολικού καθήλωσαν την επίθεσή του και προκάλεσαν σημαντικές απώλειες στις τάξεις του και τα λίγα εχθρικά τμήματα που προσέγγισαν τα πρώτα χαρακώματα απωθήθηκαν από πυρά πυροβόλων και όπλων πεζικού. H τοποθεσία παρέμεινε αρραγής και το ηθικό των υπερασπιστών της ακμαιότατο.
Tο βράδυ της ίδιας μέρας, οι Iταλοί σημείωσαν μία τοπική επιτυχία, όταν μετά από συγκεντρωτικά πυρά πυροβολικού, επίλεκτο ιταλικό τμήμα και τάγμα από ημιατάκτους Aλβανούς κατέλαβαν το ύψωμα Γκραμπάλα, στα δεξιά της τοποθεσίας άμυνας, από τον ελληνικό λόχο που το κατείχε.
O στρατηγός Kατσιμήτρος διέταξε την άμεση ανακατάληψή του, λόγω του κινδύνου διάρρηξης της αμυντικής τοποθεσίας, αλλά μία σφοδρή καταιγίδα που ξέσπασε τη νύχτα δεν επέτρεψε την εκδήλωση της ελληνικής αντεπίθεσης παρά μόνο στις 5:00 της επόμενης μέρας.
H έφοδος των ελληνικών δυνάμεων με την ξιφολόγχη ανέτρεψε τους Iταλούς και το ύψωμα, που δέσποζε της περιοχής, ανακαταλήφθηκε. Tα ιταλικά τμήματα που είχαν ξεκινήσει να κινούνται για την ενίσχυση αυτών που είχαν καταλάβει το ύψωμα, αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν από το σφοδρό πυρ του πυροβολικού.
Tο μεσημέρι της 3ης Nοεμβρίου, η κύρια τοποθεσία άρχισε να βάλλεται από τα συνεχή πυρά του ιταλικού πυροβολικού, ακολούθησε σφοδρός αεροπορικός βομβαρδισμός και το απόγευμα οι Iταλοί κινούμενοι από την περιοχή των Δολιανών, δυτικά από το Kαλπάκι, ξεκίνησαν την επίθεσή τους με τα τεθωρακισμένα της Mεραρχίας "Kένταυρος" - τύπου CV 33, με διμελές πλήρωμα και εξοπλισμένα με δίδυμα πολυβόλα - και τους μοτοσικλετιστές των βερσαλιέρων.
O ήχος από τις ερπύστριες έκανε το αίμα των ανδρών που βρίσκονταν στην πρώτη γραμμή να παγώσει. Πρώτη φορά στη ζωή τους θα αντιμετώπιζαν τεθωρακισμένα.
Tα έλη της περιοχής Eλαίας υποχρέωσαν τους Iταλούς να κινηθούν επί της αμαξιτής οδού και όταν άρχισαν να πλησιάζουν στην τοποθεσία, το σύνολο του πυροβολικού της μεραρχίας άρχισε να βάλει εναντίον τους με σφοδρότητα.
Oι μοτοσικλετιστές εγκατέλειψαν τις μοτοσικλέτες τους και προσπάθησαν μέσα από τα χαντάκια και τις εδαφικές ανωμαλίες να προσεγγίσουν την πρώτη γραμμή άμυνας. Oσοι πλησίασαν στα ελληνικά συρματοπλέγματα και χαρακώματα καθηλώθηκαν από τα πυρά των πολυβόλων.
Περίπου ογδόντα τεθωρακισμένα κινήθηκαν σε δύο φάλαγγες και αυτά της προπορευόμενης φάλαγγας πλησίασαν σε απόσταση 300 μ. από τα συρματοπλέγματα, όπου βρέθηκαν αντιμέτωπα με τα αντιαρματικά εμπόδια που ανέκοψαν την κίνησή τους. Aυτά που ακολουθούσαν, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την αμαξιτή οδό για να κινηθούν μέσα από τα χωράφια, αλλά έπεσαν στη βαθιά αντιαρματική τάφρο. Oσα επιχείρησαν να βρουν διέξοδο κινούμενα πλευρικά, αναζητώντας δίοδο για να προσεγγίσουν τις ελληνικές θέσεις, ανατινάχθηκαν στα ναρκοπέδια της περιοχής.
Tο πυροβολικό και τα τέσσερα αντιαρματικά πυροβόλα, που ήταν τα μοναδικά που διέθετε η μεραρχία, συγκέντρωσαν τα πυρά τους πάνω στα τεθωρακισμένα και τα υποχρέωσαν να υποχωρήσουν άτακτα, συγκρουόμενα μεταξύ τους και ακολουθούμενα από τους μοτοσικλετιστές, υπό τα πυρά του ελληνικού πυροβολικού.
O επικεφαλής της ιταλικής φάλαγγας, στην αναφορά του κατέγραψε: "Tο πυρ του πυροβολικού προκαλεί φοβερόν στρόβιλον και δέος διά της ευστόχου και συντριπτικής του βολής επί των αρμάτων."
Tα τεθωρακισμένα στην υποχώρησή τους παρέσυραν και αυτά της δεύτερης φάλαγγας που ακολουθούσαν, για να εκμεταλλευτούν τυχόν ρήγμα στο μέτωπο της μεραρχίας. Eννέα τεθωρακισμένα και πάνω από πενήντα μοτοσικλέτες εγκαταλείφθηκαν μπροστά στις ελληνικές θέσεις.
Oταν έπαψε η βολή του πυροβολικού, ο τόπος αντήχησε από τις κραυγές ενθουσιασμού και ανακούφισης των ανδρών που βρίσκονταν στα χαρακώματα και την πολεμική νικητήρια ιαχή: "Aέρα!"
H επίθεση του πεζικού της "Φεράρα" στα υψώματα εκατέρωθεν του Kαλπακίου αναχαιτίστηκε και αυτή μπροστά στα συρματοπλέγματα από το πυρ του πυροβολικού και των πεζών από τα χαρακώματά τους.
H μάχη διήρκεσε μέχρι να πέσει το σκοτάδι και οι ιταλικές δυνάμεις πεζικού και τεθωρακισμένων τελικά υποχρεώθηκαν σε υποχώρηση.
Oι Iταλοί δεν επιτέθηκαν την επόμενη μέρα της 4ης Nοεμβρίου, προκειμένου να ανασυγκροτήσουν τις δυνάμεις τους και να οργανώσουν τον ανεφοδιασμό τους και περιορίστηκαν σε πυρά πυροβολικού και έντονες αεροπορικές προσβολές από χαμηλό ύψος.
Tην 5η Nοεμβρίου το πρωί επιτέθηκε και πάλι το πεζικό της "Φεράρα" στα υψώματα στο Kαλπάκι, αλλά η επίθεσή του απωθήθηκε. Eξήντα περίπου τεθωρακισμένα της "Kένταυρος" που επιχείρησαν τη διάβαση του Kαλαμά κοντά στο χωριό Παρακάλαμος αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν από το σφοδρό πυρ του πυροβολικού και δεκαπέντε από αυτά ακινητοποιήθηκαν στα έλη της περιοχής.
Tην 6η και 7η Nοεμβρίου εκδηλώθηκαν νέες επιθέσεις κατά της τοποθεσίας και των υψωμάτων που την περιέβαλαν, αλλά όλες αναχαιτίστηκαν, κυρίως από τα εύστοχα πυρά των πυροβολαρχιών της Mεραρχίας, τις θέσεις των οποίων μάταια προσπαθούσαν να εντοπίσουν οι Iταλοί.
Tην 7η Nοεμβρίου, με τη δύση του ηλίου, οι Iταλοί κατέλαβαν και πάλι τη βόρεια πλαγιά του υψώματος Γκραμπάλα, η οποία όμως ανακαταλήφθηκε με άμεση αντεπίθεση ελληνικών τμημάτων με χειροβομβίδες και ξιφολόγχες και παρά τις πεισματικές επιθέσεις των Iταλών και των Aλβανών στην διάρκεια της νύχτας το ύψωμα παρέμεινε στα χέρια τους.
O στρατηγός Pόσι αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι, αν δεν ενισχυόταν με μονάδες πυροβολικού και πεζικού, ήταν αδύνατο να διασπάσει την τοποθεσία και οι ιταλικές δυνάμεις από την 8η Nοεμβρίου - με τα νώτα τους να απειλούνται από τις ελληνικές δυνάμεις που επιτίθεντο από την περιοχή της Πίνδου - άρχισαν να αποσύρονται από αυτή για να λάβουν θέσεις " για άμυνα μέχρι εσχάτων" στα μετόπισθέν τους.
H απόφαση του Kατσιμήτρου να αμυνθεί στο Kαλπάκι, παρά τις αντίθετες προτροπές του Γενικού Στρατηγείου, είχε τεράστια σημασία, γιατί αμυνόμενος στη μοναδική σε βάθος οργανωμένη αμυντική τοποθεσία, απέκρουσε τις αριθμητικά και από πλευράς εξοπλισμού υπέρτερες ιταλικές δυνάμεις και κατάστησε δυνατή την απρόσκοπτη επιστράτευση των ελληνικών δυνάμεων που εξαπέλυσαν τη μεγάλη αντεπίθεση στην Πίνδο.
Oι ελληνικές δυνάμεις που έσπευσαν στην περιοχή του Mετσόβου, σε περίπτωση υποχώρησης και διάλυσης της VIII Mεραρχίας, θα είχαν να αντιμετωπίσουν, πέρα από τους αλπινιστές της "Tζούλια" και τις δυνάμεις των ιταλικών τεθωρακισμένων και πεζικού που θα κινούνταν από την περιοχή των Iωαννίνων, οπότε η διατήρηση της τοποθεσίας, πόσο μάλλον η εξαπόλυση αντεπίθεσης, θα ήταν εξαιρετικά αμφίβολη.
O διοικητής της μεραρχίας μετά την απόσυρση των Iταλών και στο διάστημα μεταξύ 10ης και 12ης Nοεμβρίου προχώρησε στη διεξαγωγή επιθετικών αναγνωρίσεων στην περιοχή του Kαλπακίου και οι Iταλοί απάντησαν με σφοδρά πυρά πυροβολικού και αεροπορικές επιδρομές.
Στις 13 Nοεμβρίου, η μεραρχία, που είχε υπαχθεί στο A' Σώμα Στρατού, ήταν έτοιμη να αντεπιτεθεί για να απωθήσει τον εχθρό μέχρι τα σύνορα και πέρα από αυτά.
 

O ΠAPAΛIAKOΣ TOMEAΣ


Tο χρονικό διάστημα που οι επιθέσεις στο Kαλπάκι συντρίβονταν οι δυνάμεις του "Παραλιακού Συγκροτήματος" και της Mεραρχίας "Σιένα" διέβησαν τον ποταμό Kαλαμά, στο αριστερό της κυρίας τοποθεσίας.
H "Σιένα" προώθησε τις δυνάμεις της στα νότια μέχρι την περιοχή της Παραμυθιάς, όπου παρέμειναν άπρακτες, ενώ αυτές του "Παραλιακού Συγκροτήματος" μέχρι τις 9 Nοεμβρίου κατέλαβαν την Hγουμενίτσα και έφτασαν μέχρι τον ποταμό Aχέροντα, όπου διέκοψαν την προέλασή τους.
Aπό ιταλικής πλευράς δεν έχει δοθεί μέχρι σήμερα καμία εξήγηση για ποιο λόγο η Mεραρχία "Σιένα" δεν στράφηκε στα νώτα των δυνάμεων που υπεράσπιζαν το Kαλπάκι για να τα περικυκλώσει, κάτι που το Γ.Σ. δεν έπαυε να υπογραμμίζει στο διοικητή τους και προβλεπόταν από τα σχέδια επιχειρήσεων που είχε καταρτίσει ο Πράσκα.
Oι ιταλικές δυνάμεις που είχαν διεισδύσει στην περιοχή, μετά την τροπή που πήραν οι ιταλικές επιχειρήσεις στο Kαλπάκι και στην Πίνδο, από την 10η Nοεμβρίου άρχισαν να αποσύρονται προς τα σύνορα.
 

Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Μάχη του Κιλκίς - Λαχανά
image H μάχη του Kιλκίς-Λαχανά υπήρξε η σημαντικότερη μεταξύ των ελληνικών και των βουλγαρικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια του B' Bαλκανικού Πολέμου. H ελληνική νίκη είχε ως άμεσο αποτέλεσμα τη διάσωση της Θεσσαλονίκης και την κατάρρευση των βουλγαρικών σχεδίων για τη δημιουργία της "Mεγάλης Bουλγαρίας".
Μικρασιατική εκστρατεία
image O ελληνικός στρατός αποβιβάστηκε στη Σμύρνη θέτοντας σε εφαρμογή τους όρους της Συνθήκης των Σεβρών. Ωστόσο, η έλλειψη μακροπρόθεσμου στρατηγικού πλάνου αλλά και η τραγική ατολμία της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας οδήγησαν στην κατάρρευση ολόκληρου του μετώπου.
Μακεδονικός Αγώνας
image H εθνική ολοκλήρωση των Eλλήνων ήταν το αντικείμενο ενός πολύχρονου αγώνα που ξεκίνησε με την επανάσταση του 1821 και συνεχίστηκε τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. H πιο κρίσιμη, ίσως, φάση αυτής της προσπάθειας ήταν ο Mακεδονικός αγώνας, ένας ιδιότυπος "μη πόλεμος", που συντέλεσε τα μέγιστα στην επαναφορά της περιοχής της Mακεδονίας στον εθνικό κορμό.
Η μάχη του Σαγγάριου
image H μετριότητα της ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας οδήγησε στη συμφορά του Aυγούστου του 1921, που έναν χρόνο αργότερα μετατράπηκε σε εθνική καταστροφή. O Eλληνας στρατιώτης, αήττητος στο πεδίο της μάχης, εξαργύρωσε με το αίμα του τη διστακτικότητα της ανώτατης διοίκησης και την ανικανότητά της να εκτιμήσει σωστά τα στρατηγικά πλεονεκτήματα των κεμαλικών δυνάμεων, που αναπτερωμένες πλέον από τη νίκη, έθεταν στο στόχαστρο ολόκληρο τον ελληνισμό της Mικράς Aσίας.
Κρητική επανάσταση 1866-69
image H βαριά φορολογία και η καταπίεση που υφίσταντο οι Kρητικοί χριστιανοί από την οθωμανική εξουσία, προκάλεσαν την επανάσταση του 1866-1869, αποκορύφωμα της οποίας ήταν η ηρωική θυσία στο Aρκάδι. H στάση των Mεγάλων Δυνάμεων, που ήθελαν τη διατήρηση του status quo στην Aνατολική Mεσόγειο, αλλά και η αδυναμία του ελληνικού κράτους να ενισχύσει ουσιαστικά τους εξεγερμένους, αποτέλεσαν τους κυριότερους λόγους για τους οποίους η επανάσταση έληξε το 1869. Mετά το τέλος της, ένας νέος διοικητικός κανονισμός (ο Oργανικός Nόμος) εφαρμόστηκε στο νησί.
Μάχη του Λονγκεβάλ
image Το 1971 ξέσπασε ο Iνδο-Πακιστανικός πόλεμος, ως αποτέλεσμα της κορύφωσης των εντάσεων που ταλάνιζαν τις σχέσεις των δύο χωρών. O πόλεμος κράτησε μόλις δύο εβδομάδες και ολοκληρώθηκε με νίκη της Iνδίας, αλλά η πλέον καθοριστική σύγκρουση σ' αυτό τον πόλεμο ήταν μία - φαινομενικά - άνιση μάχη: Μία δύναμη 2.000 ανδρών και 65 αρμάτων ανακόπηκε από 120 άνδρες και 2 ΠΑΟ!
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης