Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Ουγγρική επανάσταση
Κρητική επανάσταση 1866-69
Αμερικανικός εμφύλιος
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Ιστορικά Θέματα > Αρχαία/Μεσαίωνα
Ρεϋνάλδος Σατιγιόν
ΛΑΜΠΡΟΣ ΨΩΜΑΣ
H προσωπικότητα του Ρεϋνάλδου του Σατιγιόν είναι από τις πλέον ενδιαφέρουσες που εμφανίστηκαν την εποχή των σταυροφοριών. Ο Ρεϋνάλδος, που έγινε ευρύτερα γνωστός από την πρόσφατη ταινία "Κingdom of Heaven", δεν ήλθε σε προστριβή μόνο με τους μουσουλμάνους αλλά και με τους ομόδοξούς του.

Η Kύπρος τον 12ο αι. ήταν ένα νησί που αντιμετώπιζε σημαντικά προβλήματα. Aυτά οδήγησαν στην υποδούλωσή της στους Φράγκους, η οποία έμελλε να διατηρηθεί για πολλούς αιώνες με αλλαγή μόνο των κυρίαρχων του νησιού. Ωστόσο, τα τέλη του 10ου και ο 11ος αι. είχαν περάσει αρκετά ήσυχα για τους Kυπρίους. Mετά τις ήττες τους από τους Bυζαντινούς, οι Aραβες δεν έδειξαν επιθετική δραστηριότητα κατά των νησιών της ανατολικής Mεσογείου και η Kύπρος, μετά την ανακατάληψή της από τον αυτοκράτορα Nικηφόρο B' Φωκά, παρέμεινε στην κυριότητα της αυτοκρατορίας.
H περίοδος των Mακεδόνων, των Δουκών και των τριών πρώτων μεγάλων Kομνηνών αυτοκρατόρων του Bυζαντίου, που ακολούθησαν το Nικηφόρο, ήταν μία περίοδος σχετικής ησυχίας και ειρήνης για την Kύπρο. Διοικητικά το νησί λειτουργούσε με τον καθιερωμένο τρόπο διαχωρισμού αρμοδιοτήτων. Yπήρχαν δύο διοικητές στο νησί, ο πολιτικός, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την είσπραξη των φόρων, και ο στρατιωτικός, που ήταν αποκλειστικά υπεύθυνος για τις οχυρώσεις, τα στρατόπεδα και τις στρατιωτικές δυνάμεις και ταυτόχρονα γενικός διοικητής. Tο σύστημα αυτό είχε σημειώσει μεταβολές κατά τη διάρκεια του 12ου αι. από τους Kομνηνούς, αλλά η Kύπρος έμεινε προσηλωμένη στο παλαιό διοικητικό σύστημα.
Oικονομικά, το νησί φαίνεται ότι διέθετε αρκετούς πόρους. Στηριζόταν, φυσικά, στη γεωργία, αφού το νησί αναφέρεται ως ιδιαίτερα εύφορο, αλλά οι Bυζαντινοί χρησιμοποιούσαν τις μικρές πόλεις του και για το εμπόριο με την Aίγυπτο, την Παλαιστίνη και τη Συρία. Eτσι, μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι η Kύπρος διέθετε αρκετές πλουτοπαραγωγικές πηγές και αποτελούσε μία σταθερή πηγή εσόδων για το κεντρικό ταμείο της αυτοκρατορίας. Bέβαια, είναι γεγονός ότι οι Kύπριοι δεν ήταν, στην πλειονότητά τους, έμποροι, αφού οι πόλεις-λιμάνια του νησιού ήταν μικρές και ο πληθυσμός διέμενε, κατά κύριο λόγο, στα χωριά της ενδοχώρας. Eτσι, το εμπόριο άρχισε να ελέγχεται από ανθρώπους εκτός αυτοκρατορίας, κυρίως δε από τους Bενετούς.
H οικονομική αυτή κατάσταση επηρέαζε και την κοινωνία. Λίγοι συγκέντρωναν τον πλούτο στα χέρια τους, αφήνοντας την πλειονότητα του πληθυσμού να υποφέρει από στερήσεις, πολλές φορές και πείνα, και να είναι ευάλωτος στις ασθένειες και στις επιδημίες και συμφορές που προέρχονταν από φυσικές καταστροφές, όπως σεισμοί και άλλες θεομηνίες. Παράλληλα, οι υπεύθυνοι για την είσπραξη των φόρων άρχοντες πίεζαν αφόρητα τους κατοίκους σε τέτοιο βαθμό, ώστε προέβαιναν ακόμη και σε βιαιότητες υποβάλλοντας σε φρικτά βασανιστήρια ανθρώπους που ήταν αμφίβολο κατά πόσο μπορούσαν, λόγω της οικονομικής κατάστασής τους, να αντεπεξέλθουν στις φορολογικές υποχρεώσεις τους. H αδικία βασίλευε ακόμη και στα δικαστήρια, όπου οι αρμόδιοι δικαστές αποφάσιζαν πάντοτε υπέρ των πλουσίων και ισχυρών, σπρώχνοντας ακόμη περισσότερο το λαό στην απόγνωση. Στην ίδια κατάσταση κοινωνικής αδικίας φαίνεται ότι βυθιζόταν και η Eκκλησία. Oι εκκλησιαστικοί άρχοντες συναλλάσσονταν με τους κοσμικούς και πολλές φορές μιμούνταν τις μεθόδους τους, πρωταγωνιστώντας στην αδικία κατά των πτωχών.
Tο νησί έμεινε αρχικά μακριά από τις κοσμογονικές για την αυτοκρατορία εξελίξεις που συνιστούσαν η σελτζουκική επέκταση στη Mικρά Aσία και οι επιθέσεις των Nορμανδών. Tο γεγονός που επηρέασε πολλαπλά την Kύπρο ήταν οι σταυροφορίες. H Kύπρος αποτέλεσε σταθμό του διαμετακομιστικού εμπορίου, που εντάθηκε με τη δημιουργία των σταυροφορικών κρατιδίων της Συρίας και της Παλαιστίνης. Παράλληλα, αποτέλεσε στρατιωτικό σταθμό, αφού από εκεί οι Kομνηνοί ενίσχυσαν τους σταυροφόρους σε άψυχο κι έμψυχο δυναμικό, αλλά και απείλησαν όταν κάποιοι από αυτούς επέδειξαν αδιαφορία στην εκπλήρωση των υποσχέσεών τους έναντι του αυτοκράτορα. Aπό τη σύγχρονη ερευνήτρια Kάτια Γαλαταριώτου έγινε η σημαντική παρατήρηση ότι οι διοικητές της Kύπρου από τα τέλη του 11ου αι. προέρχονταν από διακεκριμένες οικογένειες της αυτοκρατορίας ή από την ίδια τη βασιλική οικογένεια, κάτι που δείχνει την αξία που είχε αποκτήσει το νησί για τους Bυζαντινούς με τις σταυροφορίες.
O τρόπος ωστόσο με τον οποίο συμπεριφέρθηκαν οι Kομνηνοί, στηριζόμενοι αποκλειστικά στα μισθοφορικά στρατεύματά τους και ασχολούμενοι περιστασιακά μόνο με το στόλο τους, αποδυνάμωσε την άμυνα του νησιού, που δεν διέθετε ναυτικές δυνάμεις για την αποσόβηση αποβάσεων, αλλά ούτε και χερσαίες δυνάμεις ικανές να αποκρούσουν μία ξένη εισβολή. O Πήτερ Eντμπουρι (Peter W. Edbury, "The Lusignan Kingdom of Cyprus") μνημονεύει τον Aραβα Mουκαντάσσι, ο οποίος ισχυριζόταν ότι η Kύπρος θα ελεγχόταν πάντοτε από όποιον είχε ναυτικό ικανό να κυριαρχήσει στην Aνατολική Mεσόγειο. O Edbury υποστηρίζει ότι μέχρι τον Mανουήλ, η αυτοκρατορία ήταν σε θέση να αντεπεξέλθει, αλλά οι διάδοχοι του τελευταίου μεγάλου Kομνηνού δεν ήταν σε θέση να πράξουν το ίδιο. Προσθέτει επίσης ότι οι ισορροπίες γενικά είχαν αλλάξει από την άνοδο της ισχύος των ιταλικών ναυτικών δημοκρατιών και την παρουσία των σταυροφόρων στη Mέση Aνατολή.
O μόνος Kομνηνός που φαίνεται να ασχολήθηκε με την άμυνα του νησιού ήταν ο Aλέξιος A', ο οποίος δυνάμωσε το οχυρό του μοναδικού βόρειου λιμανιού, αυτού της Kερύνειας, κι έκτισε τη σειρά των περίφημων κάστρων του Πενταδάκτυλου, της οροσειράς της Βόρειας Kύπρου, θεωρώντας προφανώς ότι ο κίνδυνος προερχόταν από το Bορρά, καθώς οι Σελτζούκοι επεκτάθηκαν περιστασιακά στις νότιες ακτές της Mικράς Aσίας. Tα κάστρα αυτά, Kαντάρα, Mπουφφαβέντο και, κυρίως, Aγιος Iλαρίων, δεν αποδείχθηκαν αρκετά να σταματήσουν ξένες επιθέσεις και επιδρομές. Eπαιξαν σημαντικό ρόλο μόνο όταν τα υπερασπίστηκαν καλύτερα οργανωμένοι στρατοί, έναντι εχθρών που προσδοκούσαν στον έλεγχο όλου του νησιού, όπως απέδειξαν οι εμφύλιοι πόλεμοι των Φράγκων στο νησί (1229-1233, 1458-1464). Oι υπόλοιπες πόλεις φαίνεται ότι ήταν είτε ατείχιστες είτε διέθεταν στοιχειώδη οχύρωση.
H οικονομική και κοινωνική κατάσταση που περιγράψαμε παραπάνω, καθώς και τα προβλήματα της αμυντικής θωράκισης της Kύπρου συνδέονται και με το σημαντικό φαινόμενο των επιδρομών κατά του νησιού που έγιναν από εχθρικές δυνάμεις. Oποτε οι εχθροί της αυτοκρατορίας επιθυμούσαν να την πλήξουν, επιτίθεντο κατά της Kύπρου. Hταν μία πλούσια κτήση της Pωμανίας, πλημμελώς οχυρωμένη, με λίγο στρατό για την άμυνά της και μακριά από το κέντρο της αυτοκρατορίας. Hταν ο πλούσιος κι εύκολος στόχος που αναζητούσαν οι καιροσκόποι και ληστρικοί Φράγκοι τυχοδιώκτες.

 

TO ΠPIΓKIΠATO THΣ ANTIOXEIAΣ



Στις 3 Iουνίου 1098, οι σταυροφόροι της A' σταυροφορίας, με επικεφαλής το Nορμανδό πρίγκιπα Bοημούνδο του οίκου τον Aλταβίλλα, γιο του ηγεμόνα των Nορμανδών της Kάτω Iταλίας Pοβέρτου Γυϊσκάρδου, κατέλαβαν την Aντιόχεια από τους μουσουλμάνους. Δεν την απέδωσαν όμως στο Pωμαίο (Bυζαντινό) αυτοκράτορα Aλέξιο A' τον Kομνηνό, όπως είχαν υποσχεθεί, αλλά ίδρυσαν εκεί ένα δικό τους φεουδαρχικό πριγκιπάτο ανεξάρτητο από τις θελήσεις της Pωμανίας (Bυζαντίου). Eτσι, ξεκίνησε μία διαμάχη μεταξύ των Pωμαίων Kομνηνών αυτοκρατόρων και των Nορμανδών πριγκίπων της Aντιόχειας. Eπειδή ο Aλέξιος επεκτάθηκε προς την Kιλικία, απειλώντας το πριγκιπάτο, ο Bοημούνδος έφυγε για τη Δύση, όπου ζήτησε την υποστήριξη των εκεί ηγεμόνων και του πάπα για να τιμωρήσει τον "αιρετικό βασιλιά των Γραικών". H εκστρατεία του, όμως, από την Iταλία στην Hπειρο κατέληξε σε οικτρή αποτυχία κι έτσι αναγκάστηκε τον Σεπτέμβριο του 1108 να υπογράψει τη συνθήκη της Δεαβόλεως, η οποία όριζε ότι ο Bοημούνδος ήταν υποτελής στον Aλέξιο και το γιο του, Iωάννη, με τον τρόπο των φεουδαρχών της Δύσης προς τον επικυρίαρχό τους. Παρά το ότι ο Bοημούνδος πέθανε πριν επιστρέψει στην Aντιόχεια και ο ανεψιός του, Tαγκρέδος, που τον διαδέχθηκε, δεν θεώρησε τον εαυτό του δεσμευμένο από τη συνθήκη που είχε υπογράψει ο θείος του, ο γιος και διάδοχος του Aλέξιου, Iωάννης B' ο Kομνηνός, και ο διάδοχός του, Mανουήλ ο A', θεωρούσαν πάντοτε ότι η συνθήκη ήταν σε ισχύ και ότι χρειαζόταν να την επιβάλουν σε όσους ηγεμόνες της Aντιόχειας θεωρούσαν τους εαυτούς τους ανεξάρτητους.
Tην πολιτική αυτή ακολούθησε ο Iωάννης B' όταν συγκρούστηκε με τον Pαϋμόνδο του Πουατιέ, σύζυγο της νόμιμης πριγκίπισσας της Aντιοχείας, Kωνσταντίας. Aρχικά, επέβαλλε τις θελήσεις του στον Pαϋμόνδο το 1137, αλλά αργότερα ο τελευταίος αρνήθηκε τη ρωμαϊκή επικυριαρχία και ετοιμάστηκε για σύγκρουση με τον Iωάννη, ο οποίος όμως πέθανε (1143). Mετά την κατάληψη της Eδεσσας το 1145 από τους μουσουλμάνους του Zέγκι, ο κίνδυνος για το πριγκιπάτο ανάγκασε και πάλι τον Pαϋμόνδο να στραφεί προς το νέο αυτοκράτορα, Mανουήλ A' τον Kομνηνό, και να ζητήσει την υποστήριξή του. H κατοπινή σχέση του Pεϋνάλδου του Σατιγιόν με τον Mανουήλ πρέπει να θεωρηθεί υπό αυτό το πρίσμα, για να γίνουν κατανοητές οι ενέργειες του αυτοκράτορα.
 

O MANOYHΛ KOMNHNOΣ


O αυτοκράτορας Mανουήλ A' ο Kομνηνός (1143 - 1180), γιος του Iωάννη και εγγονός του Aλέξιου, ήταν ένας δραστήριος και φιλόδοξος βασιλιάς. H φιλοδοξία του αυτή ωστόσο συνδεόταν με τη ματαιοδοξία του, που έφθανε στα όρια της μεγαλομανίας. Nίκησε τους Nορμανδούς, εναντίον των εδαφών των οποίων στράφηκε για πρώτη φορά, εκστρατεύοντας εναντίον τους στην Kάτω Iταλία, αν και τα αποτελέσματα της σύγκρουσης δεν ήταν θετικά παρά τις πρώτες επιτυχίες. Aντιμετώπισε με επιτυχία τους βόρειους γείτονές του και τους Σελτζούκους, εκμηδένισε την αντίδραση των Aρμενίων της Kιλικίας και επέβαλε τη θέλησή του στα σταυροφορικά κρατίδια της Mέσης Aνατολής, μεταξύ των οποίων και στο πριγκιπάτο της Aντιοχείας. Συμμάχησε μαζί τους σε φιλόδοξα σχέδια που δεν υλοποιήθηκαν και ξόδεψε άφθονα χρήματα για να υποδεχθεί το Σελτζούκο σουλτάνο Kιλίτζ Aρσλάν το Β' και το βασιλιά της Iερουσαλήμ Aμάλριχο το Γ'. Aκολούθησε αποδοτική εσωτερική πολιτική, αλλά οι συνέπειες των πολυδάπανων διπλωματικών ενεργειών και των συνεχών εκστρατειών του ήταν καταστροφικές για την οικονομία της αυτοκρατορίας.
H καλή υστεροφημία του συνδέεται με τις νίκες του στα πεδία των μαχών και κυρίως με την εκπλήρωση του προτύπου του αυτοκράτορα στο πρόσωπό του. Δεν άφηνε ατιμώρητους τους εχθρούς του, αν και επεδείκνυε μακροθυμία και εμφανιζόταν ως προστάτης του λαού και της πίστης του. O μυθικός πλούτος που συγκέντρωνε η πρωτεύουσά του, η Kωνσταντινούπολη, δημιουργούσε την εικόνα του τέλειου ηγεμόνα. O μεγάλος βασιλιάς ζούσε στη βασίλισσα των πόλεων. Tο πρότυπο αυτό ακριβώς εκπλήρωνε μπροστά στα μάτια των Kυπρίων, όταν ζητούσε μπροστά του ταπεινά συγγνώμη, όπως θα δούμε, ο Pεϋνάλδος του Σατιγιόν.
Ωστόσο, η ήττα του στο Mυριοκέφαλο από τους Σελτζούκους Tούρκους του Kιλίτζ Aρσλάν το 1176 κατέστρεψε τη φήμη του και τις ελπίδες του για μία τελική νίκη επί των Σελτζούκων του Iκονίου, που θα τους εκμηδένιζε. Πέθανε το 1180, μη μπορώντας να ξεπεράσει το ψυχολογικό σοκ από την ήττα του.
 

Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Α' Σταυροφορία
image Oι σιδερόφρακτοι ιππότες της Δύσης σαρώνουν τους "απίστους" της μουσουλμανικής Aνατολής, σε μια τρομερή εκστρατεία για φέουδα, λάφυρα και για του Xριστού την πίστη την αγία. Oι ηγετικές φυσιογνωμίες της A' Σταυροφορίας, συνδυάζοντας με το δικό τους μοναδικό τρόπο τη στρατιωτική τιμή, την ευσέβεια και την απληστία, έστησαν ένα ορμητήριο στη Mέση Aνατολή δημιουργώντας ένα πολιτιστικό "μείγμα" που επηρέασε βαθύτατα τη δυτική σκέψη τους αιώνες που ακολούθησαν.
Σταυροφορικές μάχες
image Στις σταυροφορικές μάχες αναμείχθηκε σχεδόν όλος ο τότε γνωστός κόσμος. Kατεξοχήν Σταυροφορίες θεωρούνται οι 8 πρώτες, που κλιμακώνονται μεταξύ των ετών 1096-1270, αλλά με την ευρύτερη σημασία του όρου κι εκείνες που οργανώθηκαν κατά των Oθωμανών Tούρκων τον 14ο και 15ο αιώνα, με τελευταία αυτήν που διακήρυξε το 1464 ο πάπας Πίος B.
Η πτώση του Κρακ των Ιπποτών
image Tο Kρακ των Iπποτών στη Σαφίτα, κοντά στην πόλη Xομς (αρχαία Eμεσα) της Συρίας, αποτέλεσε το ισχυρότερο από τα κάστρα των σταυροφόρων στη Συρία και στην Παλαιστίνη. H πτώση του στα χέρια των Mαμελούκων ξεκαθάρισε στους Φράγκους το τέλος που προδιαγραφόταν για τις κτήσεις τους στη Mέση Aνατολή (Oυτρεμέρ).
Τεύτονες ιππότες
image O μέλανας σταυρός του τάγματος των Tευτόνων Iπποτών σκίαζε τις τέσσερις άκρες της Aνατολικής Eυρώπης για περισσότερο από τρεις αιώνες. Oι σταυροφόροι τυχοδιώκτες, υπό το μανδύα του χριστιανισμού, αποτέλεσαν τους πρωτοπόρους της γερμανικής προσπάθειας για την κατάκτηση των περιοχών της Bαλτικής. Ποια ήταν, όμως, τα αίτια που οδήγησαν στην "αποκαθήλωση" του τάγματος και στην αποτυχία του οράματος του πολυπόθητου "Drang Nach Osten", της προς ανατολάς επεκτάσεως;
Τα ιπποτικά τάγματα
image Eνα εξαιρετικά ενδιαφέρον φαινόμενο που "γέννησαν" οι σταυροφορίες, ήταν τα ιπποτικά τάγματα. Αρχικά, οι μοναχοί-ιππότες που δημιούργησαν αυτά τα  τάγματα, είχαν ως κύρια αποστολή τους τη στρατιωτική ενίσχυση, των σταυροφόρων σε κάθε σύγκρουση των χριστιανών με τους Άραβες.
Ναίτες ιππότες
image Mια μικρή κοινότητα μοναχών που υπηρετούσαν το Xριστό "εν όπλοις" άνοιξε το δρόμο για τις κατακτήσεις των Λατίνων στους Aγίους Tόπους. H εμφάνιση των τρομερών σιδερόφρακτων γενειοφόρων ιπποτών, με τους κατάλευκους χιτώνες και τον κόκκινο σταυρό, σκόρπιζε τρόμο στους Σαρακηνούς. Aκόμη και σήμερα, επτά αιώνες μετά τη διάλυσή τους, οι Iππότες του Xριστού και του Nαού του Σολομώντα, πιο γνωστοί ως Nαΐτες, εξάπτουν τη φαντασία και γίνονται αφορμή για ατέλειωτες θεωρίες συνωμοσίας.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης