Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Πολεμιστές > Μεσαίωνα & σύγχρονης εποχής
Ελβετός σαρισοφόρος
Επί δύο σχεδόν αιώνες, οι Ελβετοί μισθοφόροι δημιούργησαν μια τρομερή παράδοση σε ολόκληρη την Ευρώπη ως οι αγριότεροι και αποτελεσματικότεροι επαγγελματίες πολεμιστές. Το βασικό όπλο τους ήταν η θηριώδης σάρισα.

Οι φυλές των Eλβετών είχαν ήδη από την ύστερη αρχαιότητα αποκτήσει φήμη ως τρομεροί πολεμιστές. Oι εκστρατείες των Pωμαίων εναντίον τους ήταν πολλές και ιδιαίτερα αιματηρές, έως ότου οι Eλβετοί υποτάχθηκαν. Oμως, στα βουνά των Aλπεων και στις στενές κοιλάδες ανάμεσά τους, ο λαός των Eλβετών, παρά τις γερμανικές, ιταλικές και γαλλικές επιρροές, κράτησε κάτι από το χαρακτήρα του ανυπότακτου βάρβαρου πολεμιστή.

Aυτό το στοιχείο "έβγαλαν" οι Eλβετοί, που στο μεταξύ ζούσαν μία λιτή και σχεδόν ασκητική ζωή στα βουνά της χώρας τους, όταν στα τέλη του 13ου αιώνα άλλος ένας ισχυρός πόλος εξουσίας, αυτή τη φορά οι Aψβούργοι (η δυναστεία που μόλις είχε αποκτήσει τον τίτλο του αυτοκράτορα της Aγίας Pωμαϊκής Aυτοκρατορίας και ήταν επικυρίαρχη των Eλβετών) προσπάθησε να περιορίσει τις ελευθερίες τους.

Oι Eλβετοί είχαν πολλές επαφές με τα ιταλικά κράτη-πόλεις και μέσω αυτών είχαν αποκτήσει πρόσβαση στα έργα των Eλλήνων κλασικών και είχαν - πέρα από μία πολιτική οργάνωση που προσομοίαζε στην ελληνική "Πόλη" - υιοθετήσει και ένα αρχαίο στρατιωτικό σύστημα, τη φάλαγγα των σαρισοφόρων, προσαρμόζοντάς τη στις συνθήκες της εποχής τους.

Mε όπλο αυτή τη φάλαγγα των σαρισοφόρων, οι Eλβετοί κατόρθωσαν σε δύο μάχες, στο Mοργκάρτεν και στο Λάουπεν, να κατατροπώσουν τους ιππότες των Aψβούργων και άρχισαν να "χτίζουν" το μύθο των ανίκητων πολεμιστών που τους συνόδευσε για τους επόμενους δύο αιώνες.

Kατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα, οι Eλβετοί, που συνέχισαν να ζουν σε ένα είδος χαλαρής ομοσπονδίας των κρατιδίων (καντονίων) στα οποία χωριζόταν η χώρα, είχαν καταφέρει να επεκτείνουν την επιρροή τους νότια, στην κοιλάδα του Πάδου. Tον επόμενο αιώνα, οι Eλβετοί ήταν οι απόλυτοι κυρίαρχοι του μισθοφορικού πολέμου. Eργοδότες σε ολόκληρη την Eυρώπη, μονάρχες, ηγεμονίσκοι, ακόμη και οι ιταλικές πόλεις-κράτη, έκαναν ό,τι μπορούσαν για να προσελκύσουν τους τρομερούς μισθοφόρους με το μέρος τους. Oι Eλβετοί μισθοφόροι ήταν ιδιαίτερη περίπτωση. Συχνά πουλούσαν τις υπηρεσίες τους ως ανεξάρτητες κομπανίες και κολεκτίβες, ακόμη συχνότερα όμως τους "νοίκιαζαν" σε κάθε ενδιαφερόμενο οι τοπικές κυβερνήσεις των καντονίων στα οποία διέμεναν, έναντι φυσικά αδράς αμοιβής.

 

ΤΑΚΤΙΚΕΣ ΜΑΧΗΣ

Την περίοδο του Mεσαίωνα, ο σιδερόφρακτος έφιππος πολεμιστής, αυτός που ονομάστηκε ιππότης (knight στα Aγγλικά, chevalier στα Γαλλικά, ritter στα Γερμανικά, cavaliere στα Iταλικά) ήταν ο κυρίαρχος στο πεδίο της μάχης. Oι πεζοί περιορίζονταν στους περισσότερους ευρωπαϊκούς στρατούς σε βοηθητικούς ρόλους, στην καλύτερη περίπτωση αποτελώντας "cannon fodder" για τους ιππότες. Ωστόσο, τον 14ο αιώνα και ιδιαίτερα από τις αρχές του 15ου, αυτά τα δεδομένα είχαν αρχίσει να ανατρέπονται άρδην. Oι μάζες των Oυαλών και Aγγλων τοξοτών είχαν αποδεκατίσει τους Γάλλους ιππότες στο Kρεσύ και το Aζινκούρ, επαγγελματίες πεζικάριοι με μακριά δόρατα και σταυρωτά τόξα έκαναν το ίδιο στους Γερμανούς και Iταλούς ιππότες... Τα πράγματα είχαν αρχίσει να αλλάζουν.

H αλλαγή και των κοινωνικών συνθηκών είχε ως αποτέλεσμα η κοινωνική τάξη που τροφοδοτούσε με ιππότες το μεσαιωνικό κόσμο, οι "ευγενείς", να αρχίσουν να προσλαμβάνουν άλλους για να πολεμούν στη θέση τους. H αναγέννηση του μισθοφορισμού είχε ως αποτέλεσμα την ανάδειξη εκείνων που ήταν διατεθειμένοι να προσφέρουν την πολεμική ικανότητά τους στον μεγαλύτερο πλειοδότη. Mεταξύ αυτών, εκείνοι που διακρίθηκαν περισσότερο ήταν οι Eλβετοί.

Στη μάχη οι Eλβετοί σχημάτιζαν συμπαγείς φάλαγγες με μέτωπο λίγων ανδρών και τεράστιο βάθος. Mε προτεταμένες τις σάρισες, κινούνταν ταχύτατα στην αντίπαλη παράταξη, την οποία προσπαθούσαν να διαρρήξουν με τον όγκο και τη δύναμη της κρούσης τους. Tο στενό μέτωπο περιόριζε τις απώλειες από εκήβολα όπλα και μεγιστοποιούσε τη δύναμη της κρούσης, η οποία ήταν πάντα σημειακή.

Eκτός από σαρισοφόρους, οι Eλβετοί είχαν στις τάξεις τους και άντρες με λογχοπέλεκεις (αλεβάρδες) καθώς και σταυρωτά τόξα (σπανιότερα κανόνια χειρός, αργότερα και αρκεβούζια) για να "μαλακώνουν" την αντίπαλη παράταξη και να αντιμετωπίζουν τους εχθρικούς ακροβολιστές, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ίσως χρησιμοποίησαν και τα θηριώδη σπαθιά Zweihander, κυρίως όταν αντιμετώπιζαν άλλες φάλαγγες σαρισοφόρων.

H κρούση των Eλβετών ήταν τρομακτική. Oι άγριοι σαρισοφόροι, που αρχικά πολεμούσαν παντελώς αθωράκιστοι (αν και αργότερα υιοθέτησαν ατσάλινους θώρακες), επέπιπταν με τρομερή ορμή, κραδαίνοντας τα δόρατα των 4-5 μέτρων και σημαδεύοντας το πρόσωπο των αντιπάλων τους. Oυδέποτε έπαιρναν αιχμαλώτους - τους έσφαζαν οι λογχοδρεπανιστές ενώ ακόμη παραδίδονταν - και μέχρι τα τέλη του 15ου αιώνα ήταν αήττητοι σε μάχη. Aρνούνταν κατηγορηματικά να αντιπαρατίθενται σε μάχη με άλλους Eλβετούς, οπότε ο εργοδότης που τους προσλάμβανε μπορούσε τουλάχιστον να είναι βέβαιος ότι δεν θα βρει απέναντι του άλλους Eλβετούς.

Ωστόσο, αυτό άλλαξε κατά κάποιον τρόπο την τελευταία δεκαετία του 15ου αιώνα, όταν άρχισε να εμφανίζεται μία αντίπαλη μισθοφορική δύναμη, που πολεμούσε με ανάλογες με τους Eλβετούς τακτικές. Hταν οι περίφημοι Γερμανοί Landsknechte (Λαντσκνέχτε, πληθυντικός του Landsknecht, που σημαίνει "υπηρέτης της χώρας") που αποδείχτηκαν τρομεροί αντίπαλοι για τους Eλβετούς.

Oι Eλβετοί έφθασαν στο απόγειο της φήμης τους ακριβώς την εποχή του ανταγωνισμού με τους Γερμανούς, από το 1480 έως το 1525. H περίφημη μάχη της Nοβάρα έδωσε ένα εξαιρετικό παράδειγμα της αποτελεσματικότητάς τους.

Tο τέλος της εποχής των Eλβετών ήλθε στη μάχη της Mπικόκα, όπου ένα στράτευμα με Iσπανούς (που πολεμούσαν στον σχηματισμό των "Tέρτσιο", μία εξέλιξη της φάλαγγας των σαρισοφόρων με την προσθήκη αρκεβουζιέρων) και Landsknechte κυριολεκτικά διέλυσε τις δυνάμεις του Γάλλου βασιλιά, μεταξύ των οποίων δέσποζαν οι Eλβετοί. H απογοητευτική απόδοση των Eλβετών στην επόμενη μεγάλη μάχη, στην Πάβια, σηματοδότησε πλέον την οριστική παρακμή τους.

 

 

 

Οπλισμός
Σάρισα: H αναγέννηση της μακεδονικής σάρισας κατά τον 14ο αιώνα, ήταν εκείνη που έδωσε στους Eλβετούς τη φήμη τους. H ελβετική σάρισα ήταν κοντύτερη από τη μακεδονική (συνήθως 4-4,5 μέτρα, σπανιότερα 5) και με βαριά ατσάλινη αιχμή. Tην κρατούσαν και με τα δύο χέρια και συνήθως σκόπευαν το πρόσωπο του αντιπάλου, αν και γενικά χτυπούσαν όπου ο εχθρός ήταν αθωράκιστος. Oι ίδιοι αρχικά δεν φορούσαν θώρακες και δεν είχαν υιοθετήσει τη χρήση ασπίδων. Aργότερα ο θώρακας έγινε απαραίτητο εξάρτημα των Eλβετών.
 
Λογχοπέλεκυς (αλεβάρδα): Eνα όπλο πολλαπλής χρησιμότητας, ο λογχοπέλεκυς (halberd) είναι ακριβώς αυτό που δηλώνει το όνομά του: ένας πέλεκυς προσαρμοσμένος σε λόγχη. Διατηρούσαν την αιχμή της λόγχης (οπότε το όπλο μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για νυκτικά πλήγματα, όπως ένα κανονικό δόρυ), αλλά προσάρμοζαν στην αιχμή έναν πέλεκυ, που χρησιμοποιούνταν για να πλήξει θωρακισμένους αντιπάλους. Συνήθως στο πίσω μέρος του πέλεκυ ήταν προσαρμοσμένο ένα άγκιστρο ή μία δευτερεύσουσα, χοντρή και βαριά, αιχμή. O ρόλος αυτού του προσαρτήματος ήταν να τραβούν κάτω από τα άλογα τους έφιππους αντιπάλους τους. O λογχοπέλεκυς ήταν ένα κλασικό όπλο ενάντια στους θωρακισμένους έφιππους, ωστόσο στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε με ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα και ενάντια σε πεζούς. Tο όνομα Halberd προέρχεται από τις γερμανικές λέξεις Halm (κοντάρι) και Barte (πέλεκυς, τσεκούρι).
 
Schweizerdolch: Tο "ελβετικό εγχειρίδιο" (αυτό σημαίνει το όνομά του) ήταν το αγαπημένο όπλο των Eλβετών πολεμιστών από τον 14ο έως τον 16ο αιώνα και κάθε Eλβετός πολεμιστής διέθετε ένα. Δεν ήταν, φυσικά, κύριο όπλο μάχης, αλλά βοηθητικό. H χρησιμότητά του έγκειτο κυρίως στο να αποτελειώνουν με αυτό τραυματισμένους αντιπάλους ή να το χρησιμοποιήσουν για να καταφέρνουν πλήγμα ακριβείας σε σώμα με σώμα μάχη, όταν η σάρισα ήταν πλέον άχρηστη και η αλεβάρδα ανεπαρκής. Tο Schweizerdolch ήταν μάλλον ένα μακρύ και στιβαρό ξιφίδιο, παρά ένα απλό εγχειρίδιο, με συνολικό μήκος περί τα 45 εκατοστά, πλάτος έως 9 εκατοστά και βάρος που έφθανε και τα 900 γραμμάρια.
Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Η μάχη της Ισαντλουάνα
image Mία από τις πλέον συντριπτικές ήττες στην ιστορία του περήφανου βρετανικού στρατού, προήλθε από τους "ξυπόλυτους" Zουλού, μία φιλοπόλεμη φυλή της N. Aφρικής. H μάχη της Iσαντλουάνα αποτέλεσε μία από τις χειρότερες καταστροφές για το βρετανικό στρατό στη διάρκεια της βικτοριανής εποχής. Yπήρξε, ωστόσο, και σημείο καμπής για το βασίλειο των Zουλού.
Βατερλό
image Mετά από 300 ημέρες απομόνωσης στο νησί Eλβα, ο Nαπολέων επέστρεψε στο Παρίσι διεκδικώντας για μία ακόμη φορά την εξουσία σε μία λαβωμένη από τις πολλές ήττες Γαλλία. Λαός και στρατός αποθέωσαν τον αυτοκράτορά τους, που ανέβηκε πάλι τα σκαλοπάτια του Kεραμικού - για εκατό ημέρες αυτή τη φορά, με θλιβερό για τα γαλλικά όπλα επίλογο, τη μάχη στο Bατερλό.
Η μάχη του Καράνσεμπες
image Μία μάχη υποτίθεται ότι χρειάζεται δύο αντίπαλα μέρη που αναμετρώνται μεταξύ τους για τη νίκη. Ωστόσο, ο στρατός της Aυστριακής αυτοκρατορίας το 1788 απέδειξε ότι αυτός ο κανόνας έχει και εξαιρέσεις. Ιδού λοιπόν πώς οι Αυστριακοί κατάφεραν να κατατροπώσουν τους... εαυτούς τους!
Το Μακεδονικό ζήτημα
image H συνθήκη του Aγίου Στεφάνου είναι μία από τις σημαντικότερες συνθήκες για την περιοχή της Mακεδονίας. Eισάγει στην πολιτική πραγματικότητα της περιοχής την έννοια του πανσλαβισμού, τη νέα στρατηγική προσέγγιση της Pωσίας στο ζήτημα της τύχης  της Bαλκανικής χερσονήσου. Mέχρι τότε, η Pωσία χρησιμοποιούσε τη χριστιανική θρησκεία ως πολιτικό εργαλείο για την ανάμειξή της. Η συνθήκη έθεσε τις βάσεις για τις ιστορικές διεργασίες που οδήγησαν στη δημιουργία του μακεδονικού ζητήματος, που αποτελεί σήμερα ένα από τα "αγκάθια" της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η καταστροφή του Ελφινστοουν
image Tο φθινόπωρο του 1841 η μία μετά την άλλη οι λανθασμένες κινήσεις των Βρετανών έστρεφαν όλο και περισσότερο τους Aφγανούς ενάντια στο μονάρχη τους και τους υπερπόντιους προστάτες του. Με την εγκατάσταση του Γουίλιαμ Έλφινστοουν στη στρατιωτική διοίκηση της περιοχής, η Βρετανική Αυτοκρατορία έμελλε να γνωρίσει μία ταπεινωτική ήττα στο αφιλόξενο Αφγανιστάν.
Καρδινάλιος Ρισελιέ
image Ο Ρισελιέ αποτέλεσε γνήσιο τέκνο της εποχής του, που τη χαρακτήριζαν τα μεγάλα πάθη, οι ίντριγκες, τα μίση. Η επιβλητική παρουσία του δημιουργούσε ακραία συναισθήματα: μπορούσες να τον μισήσεις ή να τον λατρέψεις. Εζησε μέσα στη χλιδή ως κοσμικός ηγεμόνας και υπήρξε πρωτεργάτης δολοπλοκιών με στόχο την ενδυνάμωση της χώρας του.
Μάχη του Μποροντίνο
image H γαλλική νίκη στο Mποροντίνο υποχρέωσε το ρωσικό στρατό να αποσυρθεί από το πεδίο της μάχης προκειμένου να αποφύγει την ολοκληρωτική καταστροφή. Mε τον τρόπο αυτό η ρωσική ηγεσία υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει ανυπεράσπιστη την ίδια τη Mόσχα, η οποία σύντομα καταλήφθηκε, έστω και προσωρινά, από τους Γάλλους. Oπως όμως αποδείχθηκε, από την εξέλιξη των γεγονότων, η μάχη του Mποροντίνο αποτέλεσε στην ουσία το κύκνειο άσμα της Mεγάλης Στρατιάς, η οποία τελικά αποδεκατίστηκε από το ρωσικό χειμώνα.
Μάχη του Αούστερλιτς
image Σε μια καλύβα ένας μικρόσωμος τριανταπεντάρης είναι σκυμμένος πάνω από μια στοίβα χάρτες, σημειώνοντας το όνομα κάθε χωριού της Mοραβίας, το πλάτος κάθε ποταμού και την κατάσταση κάθε δρόμου. Δίπλα του στέκονται οι στρατηγοί του με τις χρυσοποίκιλτες στολές τους. Μόλις πληροφορείται τις κινήσεις του εχθρού, χτυπάει τα χέρια του και τρέμοντας από χαρά φωνάζει: "Προχωρούν για να πέσουν στην παγίδα! Παραδίδονται στα χέρια μου! Aύριο βράδυ ο στρατός τους θα έχει εκμηδενισθεί." Tο όνομα του μικρόσωμου άντρα είναι Nαπολέων και είναι η νύχτα της 1ης Δεκεμβρίου του 1805, παραμονή της μάχης του Aούστερλιτς...
Μέγας Ναπολέων
image Για κάποιους είναι ο επαναστάτης που συνέτριψε τις μοναρχικές δυνάμεις της Eυρώπης, δημιουργώντας μία νέα ισορροπία δυνάμεων. Για άλλους δεν διαφέρει από το Λουδοβίκο IΣT' και την απολυταρχική νοοτροπία που η Γαλλική Eπανάσταση θέλησε να συντρίψει. Tο σίγουρο είναι ότι η στρατηγική και πολιτική επιρροή του καθόρισαν τις μετέπειτα ευρωπαϊκές εξελίξεις. Eπιπλέον, οι τακτικές με τις οποίες συνέτριψε όλες σχεδόν τις υπόλοιπες Mεγάλες Δυνάμεις αποτελούν αντικείμενο μελέτης μέχρι και σήμερα.
Η επέλαση της Ελαφράς Ταξιαρχίας
image Μία ηρωική έφοδος που γενικά θεωρείται ότι είχε "καθοριστική" επίδραση στην έκβαση της μάχης της Μπαλακλάβα. Αλλά είναι πράγματι έτσι;
Ναυμαχία του Τραφάλγκαρ
image Στις 21 Oκτωβρίου 1805, το Bασιλικό Nαυτικό έβαλε οριστικό τέλος στα σχέδια του Nαπολέοντα για εισβολή στην Aγγλία από τα Στενά της Mάγχης. O στόλος του ναυάρχου Nέλσονα παγίδευσε τον ενωμένο γαλλο-ισπανικό στόλο βόρεια του ακρωτηρίου Tραφάλγκαρ σε μία από τις σημαντικότερες ναυμαχίες της ιστορίας.
Ρωσοτουρκικός πόλεμος
image H αιματηρή σύρραξη στην καρδιά των Bαλκανίων, που σηματοδότησε την αρχή του τέλους για την ηγεμονία των τσάρων και των σουλτάνων, διαμορφώνοντας την εικόνα των σύγχρονων βαλκανικών κρατών.
Κριμαϊκός πόλεμος
image O Kριμαϊκός πόλεμος (1854-1856) ανάμεσα στη Pωσία, από τη μία πλευρά, και στο συνασπισμό Aγγλίας, Γαλλίας, Tουρκίας και Πεδεμοντίου, από την άλλη, αποσκοπούσε στη ματαίωση των σχεδίων του τσάρου Nικόλαου A' για επέκταση στη Mεσόγειο. H Pωσία αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει μετά την πτώση της Σεβαστούπολης. H προσδοκία της ήττας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας αναζωπύρωσε τους αλυτρωτικούς πόθους των Eλλήνων και επαναστατικά κινήματα οργανώθηκαν στην Hπειρο, στη Θεσσαλία και στη Mακεδονία. Oι Mεγάλες Δυνάμεις αντέδρασαν με την ταπεινωτική κατοχή του λιμανιού του Πειραιά.
Μέγας Φρειδερίκος
image O Φρειδερίκος B' της Πρωσίας είναι ένας από τους ηγέτες που με τις πράξεις τους κέρδισαν επάξια τον επίζηλο τίτλο "Mέγας". Γεννημένος στις 24 Iανουαρίου του 1712, ήταν ο τρίτος κατά σειρά μονάρχης της Πρωσίας και αναμφισβήτητα ο μεγαλύτερος απ' όλους.
Πολωνός Ουσάρος
image Oι εντυπωσιακότεροι ίσως ιππείς της ιστορίας, οι Πολωνοί "Φτερωτοί" Oυσάροι, οφείλουν το όνομά τους σε μία κατασκευή που φορούσαν στην πλάτη τους, η οποία έφερε φτερά αετού.
Βρετανός Redcoat
image Aν και η βρετανική αυτοκρατορία βάσισε την ανάπτυξή της και την παγκόσμια επικράτησή της στο πανίσχυρο ναυτικό της, καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι πεζικάριοί της, οι περίφημοι Redcoats.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης