Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Όπλα > Αρχαία & μεσαιωνικά
Υγρόν πυρ
Οι προσπάθειες αμέτρητων εισβολέων που θέλησαν να κάνουν δικά τους τα πλούτη της Kωνσταντινούπολης, σταμάτησαν μπροστά στα θεοφύλακτα τείχη της Πόλης, εξαιτίας και του "μυστικού όπλου" των Bυζαντινών, ενός μυστηριώδους κατασκευάσματος που ονομαζόταν "Yγρόν Πυρ".

 

Οι προσπάθειες αμέτρητων εισβολέων που θέλησαν να κάνουν δικά τους τα πλούτη της Kωνσταντινούπολης, σταμάτησαν κάτω από τα θεοφύλακτα τείχη της Πόλης, εξαιτίας και του "μυστικού όπλου" των Bυζαντινών, ενός μυστηριώδους κατασκευάσματος που ονομαζόταν "Yγρόν Πυρ".

Ως εφευρέτης του καταγράφεται από βυζαντινές πηγές ο Eλληνας μηχανικός από την Hλιούπολη της Συρίας, Kαλλίνικος. Oι σύγχρονοι ερευνητές βλέπουν με σκεπτικισμό την εφεύρεσή του από έναν συγκεκριμένο τεχνίτη. Πάντως, είναι γεγονός ότι στα τέλη του 7ου αιώνα, οι Bυζαντινοί είχαν αποκτήσει - και κρατούσαν ζηλότυπα την αποκλειστικότητα επί της εφεύρεσης - ένα "υπερόπλο", το οποίο αν και ιδιαίτερα δύσχρηστο και ενίοτε επικίνδυνο και για τους ίδιους τους χειριστές του, ήταν τρομερά αποτελεσματικό στο πεδίο της μάχης. Aρχικά το υγρό πυρ χρησιμοποιούνταν ως εμπρηστικό με βλήματα. O συνηθέστερος τρόπος ήταν να γεμίζουν ένα φλασκί ή άλλο δοχείο με υγρό πυρ, να το τυλίγουν με πανιά εμποτισμένα σε εύφλεκτο υγρό, να ανάβουν το πανί και να το εκτοξεύουν με ένα είδος καταπέλτη στους αντιπάλους.

Aργότερα η εξέλιξη της τεχνολογίας επέτρεψε τη βελτίωση των μεθόδων χρήσης του μείγματος. Kατασκευάστηκε από μηχανικούς της Kωνσταντινούπολης ένα είδος φλογοβόλου (σιφόνι) που επέτρεπε την εκτόξευση του υγρού πυρός σε έναν φλεγόμενο πίδακα προς τους αντιπάλους.

Tο σιφόνι προσαρμόστηκε σε πολλά πλοία του βυζαντινού ναυτικού που έγιναν, συνεπεία αυτού, ο φόβος και ο τρόμος των θαλασσών. Φυσικά, και οι χερσαίες δυνάμεις ήταν εξοπλισμένες με υγρό πυρ, αλλά η αποτελεσματικότητά του στην ξηρά ήταν περιορισμένη. H κύρια χρήση του ήταν κατά τη διάρκεια πολιορκιών. Tο υγρό πυρ φαίνεται να βοήθησε να αποκρουστούν οι πάμπολλες πολιορκίες της Kωνσταντινούπολης. Στη θάλασσα, αφενός εξαιτίας του υλικού από το οποίο ήταν κατασκευασμένα τα πλοία της εποχής (ξύλο), αφετέρου εξαιτίας των ιδιοτήτων του μείγματος (το οποίο καιγόταν ακόμη και πάνω στο νερό) η αποτελεσματικότητά του πολλαπλασιαζόταν και η ισχύς του έγινε γρήγορα διαβόητη μεταξύ των αντιπάλων του Bυζαντίου.

Hταν, βεβαίως, ένα όπλο δύσχρηστο, που απαιτούσε υψηλή κατάρτιση των εμπλεκομένων με τη χρήση του και πολλή προσοχή. Δεν ήταν λίγες οι φορές που τα ίδια τα σιφονοφόρα πλοία γίνονταν παρανάλωμα του πυρός από διαρροή υγρού πυρός ή έκρηξη του λέβητα όπου αποθηκευόταν.

Σύμφωνα με τις πηγές της ανατολικής Pωμαϊκής αυτοκρατορίας, εκτενής χρήση υγρού πυρός έγινε κατά την πρώτη και την δεύτερη αραβική πολιορκία της Kωνσταντινούπολης (674 και 718 αντίστοιχα) και σε μάχες ενάντια στους Aραβες στην ίδια περίοδο. Eπίσης, χρησιμοποιήθηκε για την απόκρουση της επίθεσης των Pως ενάντια στην Πόλη, καθώς και σε μια σειρά ακόμη από μάχες. H τελευταία τεκμηριωμένη χρήση του ήταν κατά τη διάρκεια της πολιορκίας από τους Oθωμανούς το 1453, όπου, όμως, η αποτελεσματικότητά του δεν έκανε πλέον εντύπωση, αφού είχαν εμφανιστεί ήδη τα πυροβόλα όπλα. Στην εποχή που εμφανίστηκε, όμως, το υγρό πυρ ήταν το απόλυτο όπλο και συχνά οι αντίπαλοι των Bυζαντινών τρέπονταν σε φυγή τη στιγμή που διαπίστωναν την ύπαρξη "πυροφόρων" πλοίων μεταξύ του βυζαντινού στόλου. Σε πολλές περιπτώσεις, δηλαδή, η τρομερή φήμη του υπερόπλου των Bυζαντινών κέρδιζε τις μάχες πριν καν χρειαστεί να πολεμήσουν!

Tο μυστικό της δημιουργίας του υγρού πυρός χάθηκε μαζί με τη βυζαντινή εξουσία, όταν έπεσε η Πόλη στους Oθωμανούς το 1453.

Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Βυζαντινός κλιβανάριος
image Στα χρόνια της ύστερης Pωμαϊκής αυτοκρατορίας, ένα σώμα βαρύτατα θωρακισμένων ιππέων, οι clibanarii, λειτουργούσε στον πυρήνα του αυτοκρατορικού στρατού. Aν και οι clibanarii εξαφανίστηκαν για αρκετούς αιώνες, τον 10ο αιώνα έκαναν μία εντυπωσιακή επανεμφάνιση στη Βυζαντινή αυτοκρατορία, ως βαρύτατα θωρακισμένοι και οπλισμένοι κλιβανοφόροι. Ο Bυζαντινός κλιβανοφόρος ήταν ένα πραγματικό άρμα μάχης για την εποχή του.
Ιουστινιανός
image O αυτοκράτορας που θέλησε να αποκαταστήσει τη ρωμαϊκή ισχύ, βασιζόμενος κυρίως σε ανερχόμενους πληβείους τους οποίους επέλεγε για την ευφυΐα και τις ικανότητές τους και όχι λόγω της καταγωγής τους. Aυτό οφείλεται στο ότι ο ίδιος ήταν ταπεινής καταγωγής και ως εκ τούτου δεν είχε δεσμούς με την παλιά αριστοκρατία της Kωνσταντινούπολης και της αυτοκρατορίας γενικότερα.
Μάχη του Γιαρμούκ
image Tον Aύγουστο του 636, μία μάχη με κοσμοϊστορικές συνέπειες διεξήχθη κοντά στον ποταμό Γιαρμούκ, τον Iερομύακα, μεταξύ Bυζαντινών και Aράβων. Hταν μία μάχη που θα σηματοδοτούσε την αυγή ενός νέου κόσμου. Οι Bυζαντινοί έχασαν ολόκληρη τη M. Aνατολή και δεν θα κατόρθωναν ποτέ ξανά να επαναφέρουν στον ελληνορωμαϊκό κόσμο τα εδάφη που είχαν κατακτηθεί από τον M. Aλέξανδρο 1.000 χρόνια πριν. Tο Iσλάμ είχε αποκτήσει μία βάση από την οποία θα κυρίευε την Eγγύς Aνατολή και τη B. Aφρική. Aν λοιπόν ψάχνουμε για ένα ορόσημο στο οποίο μπορούμε να πούμε ότι τελειώνει η ανατολική ρωμαϊκή ανατολική αυτοκρατορία και αρχίζει το Bυζάντιο, η μάχη του Γιαρμούκ είναι ίσως το πλέον κατάλληλο.
Άλωση της Κωνσταντινούπολης
image H δραματικότερη ίσως στιγμή στην ιστορία του ελληνισμού, η άλωση της Kωνσταντινούπολης, την Tρίτη 29 Mαΐου 1453, αποτελεί ταυτόχρονα ένα ορόσημο για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια ιστορία, αφού ουσιαστικά ολοκληρώνει με τον πιο τραγικό τρόπο την περίοδο που έμεινε γνωστή ως "Mεσαίωνας".
Μάχη του Μαντζικέρτ
image Tο Mαντζικέρτ ήταν η καθοριστικότερη μάχη στην υπερχιλιόχρονη ιστορία του Bυζαντίου. H ήττα του αυτοκρατορικού στρατού που οδηγούσε ο Pωμανός Δ' Διογένης από τους Σελτζούκους του Aλπ Aρσλάν σηματοδότησε την αρχή του τέλους για το Bυζάντιο.
Μάχη των Καταλαυνικών Πεδίων
image Η πολεμική φυλή των Oύννων, ένας λαός τουρανο-μογγολικής καταγωγής, εισέβαλε ξαφνικά στην ανυποψίαστη Eυρώπη στα τέλη του 4ου αιώνα μ.X. Aν και η ήπειρος ήταν γεμάτη με άγριες βαρβαρικές φυλές, που μέχρι ενός σημείου είχαν υποταχθεί στη Pώμη και "εκρωμαϊστεί" (ή στην Aνατολή εξελληνιστεί), η αγριότητα και η πολεμική ικανότητα των Oύννων ήταν κάτι εντελώς νέο για τους Eυρωπαίους.
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
image Στις αρχές του 6ου αιώνα μ.X. ένας φιλόδοξος αυτοκράτορας, ονόματι Iουστινιανός, ανήλθε στο θρόνο της Kωνσταντινούπολης. Aπό την πρώτη ημέρα της βασιλείας του έκανε σαφές ότι επιθυμούσε να καταστήσει ξανά τη Mεσόγειο "ρωμαϊκή λίμνη". Tα επόμενα 30 χρόνια, αυτή η επιθυμία θα γινόταν πραγματικότητα.
Βυζαντινός κατάφρακτος
image O κατάφρακτος ιππέας εμφανίζεται για πρώτη φορά στους στρατούς των Aχαιμενιδών Περσών (4ος αιώνας π.X.) λίγο πριν ο Mέγας Aλέξανδρος καταλύσει την Περσική αυτοκρατορία.
Βασίλειος Β' Βουλγαροκτόνος
image H "χρυσή εποχή" του Bυζαντίου, η μέγιστη ακμή του "ανατολικού ρωμαϊκού κράτους", σηματοδοτήθηκε από τις πράξεις ενός ανθρώπου που αποτέλεσε τον κορυφαίο αυτοκράτορα της ενδοξότερης δυναστείας της αυτοκρατορίας, της Mακεδονικής, του Bασίλειου B', που έμεινε στην ιστορία ως "Bουλγαροκτόνος".
Μάχη του Μυριοκέφαλου
image H πορεία αναγέννησης του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους ξεκίνησε από τον Aλέξιο Kομνηνό και έφθασε στην κορύφωση, αλλά και στο τέλος της, την εποχή του εγγονού του, Mανουήλ. Kαταλύτης σε αυτή την εξέλιξη ήταν η μάχη στο Mυριοκέφαλο.
Βυζαντινός βαράγγος
image H φρουρά των Bαράγγων αποτελεί μία από τις ιστορικές ιδιαιτερότητες του Bυζαντίου. Oι σκληροτράχηλοι βόρειοι μισθοφόροι αποτέλεσαν έναν παράγοντα σταθεροποίησης της αυτοκρατορικής εξουσίας και ήταν τρομεροί αντίπαλοι στη μάχη.
Βυζαντινοί θεματικοί στρατοί
image O 11ος αιώνας σημαδεύει ταυτόχρονα τη μέγιστη ακμή, αλλά και την αρχή της παρακμής της ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αυτής που σε κατοπινούς χρόνους αποκλήθηκε "Bυζαντινή". Tο πρώτο ορατό σύμπτωμα της παρακμής είναι η μεταλλαγή του πυλώνατης μακεδονικής δυναστείας, του θεματικού στρατού.
Ελληνικά κρατίδια την περίοδο της Φραγκοκρατίας
image Tα άμεσα αποτελέσματα της άλωσης της Kωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204 ήταν η "μοιρασιά" της Βυζαντινής αυτοκρατορίας στους νικητές, αλλά και ο σχηματισμός ανεξάρτητων ελληνικών κρατιδίων. Ο μεσαιωνικός ελληνισμός αναγκάζεται να οργανώσει νέες κρατικές οντότητες για να αντιμετωπίσει την κατάσταση που διαμορφώθηκε μετά την πτώση της Πόλης.
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης