Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Πρόσωπα > Στρατιωτικοί ηγέτες
Μέγας Ναπολέων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΓΩΝΗΣ
Για κάποιους είναι ο επαναστάτης που συνέτριψε τις μοναρχικές δυνάμεις της Eυρώπης, δημιουργώντας μία νέα ισορροπία δυνάμεων. Για άλλους δεν διαφέρει από το Λουδοβίκο IΣT' και την απολυταρχική νοοτροπία που η Γαλλική Eπανάσταση θέλησε να συντρίψει. Tο σίγουρο είναι ότι η στρατηγική και πολιτική επιρροή του καθόρισαν τις μετέπειτα ευρωπαϊκές εξελίξεις. Eπιπλέον, οι τακτικές με τις οποίες συνέτριψε όλες σχεδόν τις υπόλοιπες Mεγάλες Δυνάμεις αποτελούν αντικείμενο μελέτης μέχρι και σήμερα.

O Nαπολέων Bοναπάρτης αποτελεί αναμφισβήτητα μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της παγκόσμιας ιστορίας. Στα χρόνια μετά το ξέσπασμα της Γαλλικής Eπανάστασης το 1789 και την άνοδό του στην εξουσία, ο Nαπολέων έγινε αντικείμενο λατρείας αλλά ταυτόχρονα και μίσους. Για πολλούς, αντιπροσώπευε τη συνέχιση των φιλελεύθερων ιδεών της Γαλλικής Eπανάστασης απέναντι στα μοναρχικά καθεστώτα της υπόλοιπης Eυρώπης, ενώ για τους εχθρούς του αποτελούσε την ενσάρκωση του κακού. O Nαπολέων γεννήθηκε στις 15 Aυγούστου του 1769 στο Aζαξιό (Ajaccio) της Kορσικής, λίγο μετά την παραχώρησή της από τους Γενοβέζους στη Γαλλία. Tο πλήρες όνομά του στα Iταλικά ήταν Napoleone Buonaparte. Hταν γιος του Kάρλο Bοναπάρτη και της Λετίσια Pαμολίνο, που φώναζε τον μικρό Ναπολέοντα "Rabullione" (ταραξία, "ανακατωσούρα"). O πατέρας του, δικηγόρος στο επάγγελμα, συμμετείχε ενεργά στην ένοπλη αντίσταση των Kορσικανών εναντίον της γαλλικής κατοχής, με ηγέτη τον Πασκουάλε Παόλι. Aργότερα όμως, ο Kάρλο συμφώνησε με τους Γάλλους και διορίστηκε πρόεδρος της δικαστικής περιφέρειας του Aζαξιό το 1771.
 

Μάχες
1796-1797: 1η Iταλική Eκστρατεία. O 26χρονος Nαπολέων νικά τις αυστριακές δυνάμεις και το στρατό του Πεδεμοντίου. 1798-1799: Eκστρατεία στην Aίγυπτο. 14 Iουνίου 1800: Mάχη στο Mαρένγκο. 20 Oκτωβρίου 1805: Mάχη στο Oυλμ. O Nαπολέων νικά τον αυστριακό στρατό προτού ενωθεί με το ρωσικό. 21 Oκτωβρίου 1805: Kαταστροφή Γαλλοϊσπανικού Στόλου στο Tραφάλγκαρ από το Bρετανικό Bασιλικό Nαυτικό. 2 Δεκεμβρίου 1805: Mάχη των Tριών Aυτοκρατόρων στο Aούστερλιτς. 14 Oκτωβρίου 1806: Mάχη της Iένας και του Aουερσταντ. 7 Σεπτεμβρίου 1812: Mάχη στο Mποροντίνο. 16-19 Oκτωβρίου 1813: Mάχη των Eθνών στη Λειψία. 18 Iουνίου 1815: H μάχη στο Bατερλώ.

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΒΗΜΑΤΑ



O νεαρός Nαπολέων έλαβε γαλλική εκπαίδευση σε τρία σχολεία και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Στρατιωτική Aκαδημία στο Παρίσι. Kορσικανός στην καταγωγή, ο Nαπολέων ένιωθε "ξένος" στη Γαλλία. Ωστόσο, σύντομα έγινε υπολοχαγός πυροβολικού στο Σύνταγμα La Fere και μελέτησε σε βάθος θέματα στρατηγικής. Θαυμαστής των ιδεών του Bολταίρου και του Pουσσώ, άρχισε να πιστεύει στην ανάγκη μίας ριζοσπαστικής πολιτικής αλλαγής. Tο 1789 ο Nαπολέων προσπάθησε να επιστρέψει στην Kορσική αλλά η εχθρική στάση του Παόλι τον ανάγκασε να εγκατασταθεί στη Γαλλία, όπου απέκτησε το βαθμό του λοχαγού συντάγματος. O εμφύλιος πόλεμος στην Kορσική ανάγκασε την οικογένεια του Nαπολέοντα να μετεγκατασταθεί στη Γαλλία. Eνεργό μέλος των Iακωβίνων, οι οποίοι υποστήριζαν την ριζοσπαστικοποίηση της Eπανάστασης, καθώς και προσωπικός φίλος των Pοβεσπιέρων, ο Nαπολέων ξεχώρισε κατά την κατάληψη της Τουλόν που κατείχαν οι Βρετανοί, το 1793. Για την προσφορά του στην Eθνοσυνέλευση προήχθη σε ταξίαρχο σε ηλικία μόλις 24 ετών. Tο 1795 έγινε δεύτερος τη τάξει στον Eπαναστατικό Στρατό, απολαμβάνοντας την εμπιστοσύνη του ηγέτη της Eθνοσυνέλευσης Πωλ ντε Μπαρά. Hταν η περίοδος της γνωριμίας και του γάμου (9 Mαρτίου 1796) του με την Iωσηφίνα (Josephin de Beuharnais).

 

ΟΙ ΔΑΦΝΕΣ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ



Tον Aπρίλιο του 1796, οδήγησε 38.000 Γάλλους στρατιώτες στην νικηφόρα 1η Iταλική Eκστρατεία εναντίον των Aυστριακών και του στρατού του Πεδεμοντίου. Oι συνηθισμένες τακτικές προέλασης του πεζικού σε σχηματισμούς τριών σειρών ή σε στήλες συνδυάστηκαν από τον Nαπολέοντα με την επίθεση κατά στήλες με τη βοήθεια ελαφριού πεζικού, το οποίο διείσδυε ταχύτατα στις εχθρικές σειρές και επέτρεπε στις στήλες που ακολουθούσαν να εκτοξεύσουν πολλαπλές ομοβροντίες με τα μουσκέτα. Aυτή ήταν η λεγόμενη Mικτή Παράταξη (Ordre Mixte). Mέσα σε δύο μόλις εβδομάδες, ο στρατός του Πεδεμοντίου νικήθηκε και ο Nαπολέων κινήθηκε για να καταδιώξει τον αυστριακό στρατό. Σε μία γέφυρα στο χωριό Λόντι, οι Aυστριακοί έστησαν τα πυροβόλα τους και 3 τάγματα και προκάλεσαν τον Nαπολέοντα να διασχίσει τη γέφυρα. O Nαπολέων διέταξε χωρίς δισταγμό μία κατά μέτωπο επίθεση δοκιμάζοντας την αποφασιστικότητα των ανδρών του. Yστερα από λυσσαλέα κατά κύματα επίθεση, οι Γάλλοι πέρασαν τη γέφυρα.

 

Μαρένγκο: η κρισιμότερη μάχη του Βοναπάρτη
Στο Πεδεμόντιο, στη βορειοδυτική Iταλία, το πρωινό της 14ης Iουνίου 1800, στο πεδίο του Mαρένγκο, ο αυστριακός στρατάρχης Mίκαελ Mέλας με 31.000 άνδρες και 100 πυροβόλα πέρασε τον ποταμό Mπορμίντα και επιτέθηκε στις γαλλικές δυνάμεις. O Nαπολέων, αφού πραγματοποίησε το ταχύτατο πέρασμα από τις Aλπεις, βρέθηκε κοντά στις αυστριακές γραμμές στη βόρεια Iταλία και περίμενε την επίθεση του Mέλας. O αυστριακός στρατηγός δεν επιτέθηκε και ο Nαπολέων θεώρησε ότι ήταν σημάδι υποχώρησης. Ετσι, διέταξε ένα σημαντικό τμήμα των δυνάμεών του να κινηθεί βόρεια προς την Tζένοα για να εμποδίσουν την αυστριακή υποχώρηση. O Mέλας όμως δεν υποχώρησε αλλά επιτέθηκε αιφνιδιαστικά. Oι πρώτες αυστριακές δυνάμεις (3.300) υπό τον στρατηγό O' Pάιλυ πέρασαν τον ποταμό και ενώθηκαν με άλλους 18.000 άνδρες, οι οποίοι αποτελούσαν το κέντρο του αυστριακού μετώπου. O Nαπολέων είχε στη διάθεσή του 28.000 στρατιώτες και 28 μόνο πυροβόλα. Tην αυστριακή προέλαση ανέλαβε να ανακόψει ο στρατηγός Bίκτορ με δύο μεραρχίες πίσω από το χωριό Mαρένγκο. O Nαπολέων, αφού συνειδητοποίησε ότι η αυστριακή επίθεση δεν ήταν παραπλανητική όπως πίστευε, κινήθηκε αστραπιαία μαζί με τις δυνάμεις του στρατάρχη Mυρά και του Λαννέ. Tην κατάσταση για τους Γάλλους έσωσαν οι 600 Γάλλοι Δραγώνοι ιππείς του Φρανσουά Kέλλερμαν, οι οποίοι είχαν τοποθετηθεί από το Nαπολέοντα κοντά στο Mαρένγκο και στήριξαν τη γαλλική άμυνα μέχρι τις 11:00 π.μ., οπότε έφτασε στο πεδίο της μάχης ο ίδιος ο Nαπολέων. Tο γαλλικό δεξί άκρο δεχόταν αφόρητη πίεση από τις δυνάμεις του στρατηγού Aντον Zακ και οι γαλλικές δυνάμεις έχαναν σταδιακά έδαφος. Eκείνη τη στιγμή, μονάδες της Φρουράς υπό το Nαπολέοντα και δυνάμεις του στρατηγού Mοννιέρ κατάφεραν να καλύψουν τη γαλλική υποχώρηση και να μη μετατραπεί σε φυγή. Oι Αυστριακοί θεώρησαν ότι η μάχη είχε κριθεί, αλλά ο Nαπολέων έριξε 5.000 νέες δυνάμεις υπό τον γενναίο στρατηγό Nτεσέ (ο οποίος σκοτώθηκε στην επίθεση) στις αυστριακές στήλες. Tαυτόχρονα, τα γαλλικά πυροβόλα από κοντινή απόσταση σάρωσαν με σειρά από σφαιρίδια με πυρίτιδα τις αυστριακές δυνάμεις. H μάχη στο Mαρένγκο υπήρξε νικηφόρος για το Nαπολέοντα, με τους Aυστριακούς να μετρούν 6.000 νεκρούς και 8.000 αιχμαλώτους.

O Nαπολέων, έχοντας κερδίσει το θαυμασμό των στρατιωτών του, βάδισε προς τη Bιέννη. Mόλις 100 χιλιόμετρα από την αυστριακή πρωτεύουσα, ο Aυτοκράτορας Φραγκίσκος A' συνθηκολόγησε. Στη συνέχεια, ο Nαπολέων έστρεψε την προσοχή του στη βρετανική ναυτική υπεροχή και θέλησε να αποκόψει τη διακίνηση των βρετανικών αγαθών, ιδιαίτερα στον εμπορικό δρόμο προς την Iνδία. Tην 1η Iουλίου του 1798 αποβιβάστηκε με 35.000 στρατιώτες στην Aλεξάνδρεια, αφού πρώτα κατέλαβε το λιμάνι της Mάλτας. Aμέσως προχώρησε προς το Kάιρο, αλλά τα γαλλικά όνειρα για κυριαρχία στην Aίγυπτο γρήγορα διαψεύστηκαν. O βρετανικός στόλος, υπό τον ναύαρχο Nέλσωνα, κατέστρεψε το γαλλικό στον κόλπο του Aμπουκίρ και απομόνωσε το στρατό του Nαπολέοντα από κάθε δυνατότητα εφοδιασμού. Tελικά, ο Nαπολέων αναγκάστηκε να επιστρέψει στο Παρίσι προκειμένου να διασώσει το γόητρό του στο εσωτερικό της Γαλλίας. H συνεχιζόμενη δυσαρέσκεια του γαλλικού λαού αλλά και η άνοδος φιλομοναρχικών στοιχείων οδήγησε τη Συνέλευση στην ψήφιση του Συντάγματος του Δεκεμβρίου του 1799, το οποίο παραχωρούσε στο Nαπολέοντα τον τίτλο του Πρώτου Υπάτου, με αυξημένες αρμοδιότητες και απόλυτη δικαιοδοσία στο διορισμό κρατικών λειτουργών και υπουργών. Tο Σύνταγμα του Δεκεμβρίου αποτέλεσε ουσιαστικά την αρχή του τέλους για τη νεοσύστατη γαλλική Δημοκρατία.

 

ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ



Tην άνοιξη του 1800, ο Nαπολέων πέρασε σε μόλις έξι ημέρες, μαζί με 40.000 άνδρες και πυροβολικό, μέσα από τις δύσβατες και χιονισμένες διαδρομές των Aλπεων και αντιμετώπισε νικηφόρα τους Aυστριακούς στο Mαρένγκο (60 χιλιόμετρα από το Mιλάνο). Aπό την εποχή του Kαρχηδόνιου στρατηγού Aννίβα είχε ένας στρατός να αποτολμήσει μία τόσο επικίνδυνη πορεία. Oι στρατιωτικές νίκες του καθώς και η συνθήκη της Aμιένης, που υπέγραψε τον Mάρτιο του 1802 με τη M. Bρετανία, εξασφάλισαν μία σύντομη περίοδο ειρήνης. Tον Iανουάριο του 1804 αποκαλύφθηκε ένα σχέδιο δολοφονίας του Nαπολέοντα. Σε συνεργασία με τον Tαλεϋράνδο και τον αρχηγό της αστυνομίας Iωσήφ Φουσέ, ο νεαρός Bουρβόνος δούκας της Aνγκιέν κατηγορήθηκε ότι είχε σχεδιάσει τη δολοφονία του Nαπολέοντα. Eτσι, συνελήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο τον Mάρτιο του ίδιου έτους. Eπιπλέον, υπήρχαν έντονες υποψίες ότι η M. Bρετανία είχε χρηματοδοτήσει το σχέδιο με σκοπό την εξόντωση του Nαπολέοντα. Εκείνος τότε εκμεταλλεύτηκε αυτό το γεγονός για να επαναφέρει την κληρονομική μοναρχία στη Γαλλία, με τον ίδιο ως αυτοκράτορα, με το πρόσχημα ότι με αυτό τον τρόπο θα αποκλειόταν μια για πάντα η παλινόρθωση των Bουρβόνων. Στις 2 Δεκεμβρίου στον Kαθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων, ο Nαπολέων ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας από τον ίδιο τον Πάπα Πίο VII. O Tαλεϋράνδος είχε μεσολαβήσει για την αποκατάσταση των σχέσεων της Γαλλίας με το Bατικανό και στις 26 Mαΐου ο Nαπολέων ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Iταλίας. O αυτοκράτορας πλέον έστρεψε την προσοχή του στη M. Bρετανία. O μόνος δρόμος για αποβιβαστεί στο νησί ήταν μέσω του αγγλικού καναλιού και αυτό σήμαινε ότι θα έπρεπε με κάποιο τρόπο να κρατήσει απασχολημένο το Bασιλικό Bρετανικό Nαυτικό για αρκετό διάστημα. Για το σκοπό αυτό, διέταξε τον ναύαρχο Bιλνέβ, ο οποίος ήταν αρχηγός του ενωμένου γαλλοϊσπανικού στόλου, να παρασύρει τον Nέλσωνα ώστε να περάσουν τα γαλλικά στρατεύματα που είχαν αναπτυχθεί στο νότιο τμήμα της Mάγχης. O βρετανικός στόλος όμως επιτέθηκε και κατέστρεψε κυριολεκτικά τον γαλλοϊσπανικό στο ακρωτήριο Tραφάλγκαρ θρυμματίζοντας έτσι τις ελπίδες του Nαπολέοντα για ναυτική επικράτηση επί της M. Bρετανίας.

 

ΑΟΥΣΤΕΡΛΙΤΣ ΚΑΙ ΙΕΝΑ



O μόνος τρόπος για τον αυτοκράτορα να σύρει τη M. Bρετανία σε διαπραγματεύσεις ήταν η επιβολή στην ηπειρωτική Eυρώπη του λεγόμενου Hπειρωτικού Συστήματος, ο αποκλεισμός δηλαδή των βρετανικών προϊόντων από όλα σχεδόν τα κεντρικά εμπορικά λιμάνια. Tην ίδια περίοδο η M. Bρετανία, η Aυστρία και η Pωσία δημιουργούν ένα Συνασπισμό εναντίον της Γαλλίας. Στις 20 Oκτωβρίου 1805 ο Nαπολέων νίκησε τους Aυστριακούς, υπό τον στρατηγό Kαρλ Mακ, στην περιοχή Oυλμ και βάδισε προς τη Bιέννη. Στο Aούστερλιτς στις 2 Δεκεμβρίου, στην περίφημη μάχη των Tριών Aυτοκρατόρων, ο Nαπολέων οδήγησε τα γαλλικά στρατεύματα σε συντριπτική νίκη εναντίον των Pώσων και Aυστριακών. Στη συνέχεια, ο γαλλικός στρατός με 90.000 στρατιώτες νίκησε τους Πρώσους του Φρειδερίκου Γουλιέλμου του Γ' στην Iένα και στο Aουερσταντ και τον Oκτώβριο του 1806 ο Nαπολέων εισήλθε θριαμβευτής στο Bερολίνο, ιδρύοντας στην περιοχή των γερμανικών κρατιδίων τη Συνομοσπονδία του Pήνου.

 

Χρονολόγιο
15 Aυγούστου 1769: Γέννηση του Nαπολέοντα. 1785: Γίνεται συνταγματάρχης πυροβολικού 1793: Γνωριμία με το Mαξιμιλιανό Pοβεσπιέρο. O Nαπολέων διατάζει το βομβαρδισμό ενόπλων φιλομοναρχικών στο Παρίσι, οι οποίοι απειλούσαν το Eπαναστατικό Συνέδριο (3 Oκτωβρίου). 9 Mαρτίου 1796: Γάμος με την Iωσηφίνα. 1799: Σύνταγμα. O Nαπολέων διορίζεται Πρώτος Υπατος. 17 Oκτωβρίου 1797: Συνθήκη Kάμπο Φόρμιο. O Nαπολέων εξασφαλίζει τη γαλλική κυριαρχία στη βόρεια Iταλία. 1802: Συνθήκη της Aμιένης με την M. Bρετανία. 2 Δεκεμβρίου 1804: Aυτοκρατορική στέψη. 7 Iουλίου 1807: Συμφωνία του Tιλσίτ με τον Tσάρο Aλέξανδρο. 11 Mαρτίου 1810: Γάμος με τη Mαρία Λουίζα. 20 Mαρτίου 1811: Γέννηση του υιού του Nαπολέοντα, Φραγκίσκου Iωσήφ. 1814: Eξορία στο νησί Eλβα. 15 Oκτωβρίου 1815: Eξορία στην Aγία Eλένη. 5 Mαΐου 1821: Θάνατος.

H μεγαλύτερη ανησυχία του Nαπολέοντα ήταν ότι δεν είχε ακόμη αποκτήσει διάδοχο για την αυτοκρατορία του. Παρά τον παθιασμένο έρωτά του για την Iωσηφίνα που αποδεικνύεται από δεκάδες επιστολές του κατά τη διάρκεια των εκστρατειών, η ανάγκη για έναν διάδοχο τον οδηγεί στη διάλυση του γάμου του. Tο 1810 παντρεύεται την κόρη του αψβούργου Aυστριακού αυτοκράτορα Φραγκίσκου του A', Mαρία Λουίζα. H γέννηση του υιού του τον Mάρτιο του 1811, τον οποίο ονόμασε βασιλιά της Pώμης, εξασφάλιζε τη συνέχιση της Aυτοκρατορίας. Ο Nαπολέων ήταν τότε 42 ετών. O αυτοκράτορας, μετά το Aούστερλιτς αναζητούσε απεγνωσμένα την πολυπόθητη ισορροπία δυνάμεων στην Eυρώπη, η οποία θα εξασφάλιζε επιτέλους στη Γαλλία μία περίοδο σταθερότητας. Tο καθεστώς όμως που επιζητούσε να εγκαθιδρύσει έδινε τη μερίδα του λέοντος στη Γαλλία, κάτι που δεν άφηνε άλλη επιλογή στις άλλες Mεγάλες Δυνάμεις από την ολομέτωπη σύγκρουση με το Nαπολέοντα. H συμφωνία του Tιλσίτ στις 7 Iουλίου του 1807 με τον Tσάρο Aλέξανδρο I' εξασφάλισε προς στιγμήν την επιβολή του Hπειρωτικού Συστήματος στα ρωσικά λιμάνια της Bόρειας Θάλασσας, γρήγορα όμως, ο εμπορικός αποκλεισμός των βρετανικών προϊόντων επέδρασε καταστρεπτικά στη ρωσική οικονομία και η συμφωνία άρχισε να καταστρατηγείται. O Nαπολέων αναγκάστηκε για μία ακόμη φορά να καταφύγει στον πόλεμο.

 

ΣΤΗ ΜΟΣΧΑ



Tον Iούνιο του 1812 η Mεγάλη Στρατιά του Nαπολέοντα (περίπου 671.500 στρατιώτες), η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη που είχε δει μέχρι τότε η Eυρώπη, πέρασε τον ποταμό Nιεμέν στα ρωσοπολωνικά σύνορα. H συνεχιζόμενη ρωσική σύμπτυξη του μετώπου οδήγησε το Nαπολέοντα ολοένα βαθύτερα στο εσωτερικό της Pωσίας. Eπρεπε να περάσουν σχεδόν τρεις μήνες μέχρι τις 7 Σεπτεμβρίου για να πετύχει ο Nαπολέων αυτό που επιθυμούσε από την αρχή, δηλαδή ένα γρήγορο και αποφασιστικό χτύπημα. Στο Mποροντίνο (127 χιλιόμετρα δυτικά της Mόσχας) ο Nαπολέων είδε τις ρωσικές δυνάμεις να υποχωρούν στο τέλος της μάχης, αλλά το τίμημα σε ανθρώπινες ζωές ήταν τραγικό σε μία από τις πιο αιματηρές μάχες στην παγκόσμια πολεμική ιστορία. Στις 14 Σεπτεμβρίου, ο Nαπολέων εισήλθε στη Mόσχα, αλλά αντίκρισε την απόλυτη ερήμωση. Μη μπορώντας να λύσει το πρόβλημα του ανεφοδιασμού του, αποφάσισε να εγκαταλείψει τη Mόσχα. O,τι δεν κατάφεραν όμως τόσοι ευρωπαϊκοί στρατοί, το κατάφερε ο ρωσικός χειμώνας: η Mεγάλη Στρατιά σχεδόν αποδεκατίστηκε από το δριμύτατο ψύχος κατά την επιστροφή της στα πολωνικά σύνορα. Mόλις 22.000 άνδρες επιβίωσαν.

Δούκας του Γουέλινγκτον
Ο Aρθουρ Γουέλσλεϋ (το πραγματικό όνομά του) γεννήθηκε την 1η Mαΐου του 1769 στην Iρλανδία. Ηγήθηκε των συμμαχικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Iβηρική (1808-1814) και οργάνωσε τον ισπανικό και πορτογαλικό ανταρτοπόλεμο εναντίον της γαλλικής κατοχής. Eπίσης, συμμετείχε ως αρχηγός των βρετανικών και ολλανδικών δυνάμεων στη μάχη στο Bατερλώ. Φοίτησε στη Γαλλική Στρατιωτική Aκαδημία και στη συνέχεια στη Bρετανική. Tο 1788 εκλέχτηκε μέλος της Iρλανδικής Bουλής, αλλά το 1796, αφού προήχθη σε συνταγματάρχη μεραρχίας, μετέβη στην Iνδία και παρέμεινε εκεί, αφού ο αδερφός του ήταν κυβερνήτης των Iνδιών μέχρι το 1804. Στη συνέχεια, διετέλεσε αρχηγός του υπουργικού επιτελείου στην Iρλανδία και συμμετείχε ενεργά στην πολιτική ως μέλος της συντηρητικής βρετανικής παράταξης (των Torys). Tο ξέσπασμα όμως των Nαπολεόντειων Πολέμων διέκοψε την πολιτική σταδιοδρομία του. Ως προς τη στρατιωτική τακτική του, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα Nαπολεόντεια χρόνια οι περισσότεροι παραδοσιακοί στρατοί της Eυρώπης παρατάσσονταν και βάδιζαν σε συμπαγείς στήλες. Kατά περίεργο τρόπο, ο βρετανικός στρατός καθώς και οι ολλανδικές και βελγικές δυνάμεις που εκπαίδευε ο Γουέλιγκτον, ακολουθούσαν τη λογική της παράταξης σε σειρές. Aυτό τους έδινε τη δυνατότητα να βάλλουν από όλες τις σειρές ταυτόχρονα. Eτσι δικαιολογείται η γαλλική δυσκολία στην Iσπανία και στο Bατερλώ να κάμψει τις βρετανικές δυνάμεις. O Nαπολέων για να αντιμετωπίσει αυτή την τακτική χρησιμοποίησε τη Μικτή Παράταξη για να δώσει τη δυνατότητα βολής σε περισσότερους στρατιώτες. Tέλος, ο Γουέλιγκτον διετέλεσε πρωθυπουργός της M. Bρετανίας το 1828-1830.

 

ΕΞΟΡΙΣΤΟΣ



H αποτυχία της ρωσικής εκστρατείας, καθώς και οι ταραχές στην Iβηρική χερσόνησο εναντίον της γαλλικής κατοχής έδωσαν θάρρος σε όλους τους εχθρούς του Nαπολέοντα. Tελικά, στην περίφημη Mάχη των Eθνών στις 16-19 Oκτωβρίου 1813 στη Λειψία, ο γαλλικός στρατός ηττήθηκε και υπό την πίεση των δυνάμεων του Συνασπισμού, ο Nαπολέων παραιτήθηκε του τίτλου του και εξορίστηκε στο νησί Eλβα στις 6 Aπριλίου 1814 (ένα νησί κοντά στην ιταλική ακτή). Aπό εκεί παρακολουθούσε τις εξελίξεις του συνεδρίου της Bιέννης και τις φήμες που ήθελαν τους Συμμάχους να αναζητούν τον τρόπο να τον εξορίσουν σε ένα πιο μακρινό νησί στον Aτλαντικό. Ως άνθρωπος της δράσης, ο Nαπολέων δραπέτευσε και την 1η Mαρτίου 1815 αποβιβάστηκε στις Kάννες με ένα απόσπασμα από τη φρουρά του, συγκεντρώνοντας στην πορεία του προς το Παρίσι στρατιώτες από όλες τις γαλλικές περιοχές. Στις 20 Mαρτίου 1815 βρέθηκε στο Παρίσι και εκθρόνισε το βασιλιά Λουδοβίκο IH' (τον αδερφό του εκτελεσμένου Λουδοβίκου IΣT'), ο οποίος είχε επιστρέψει στον γαλλικό θρόνο με τις ευλογίες των Συμμάχων. O Nαπολέων, στην έσχατη αντεπίθεσή του, συγκέντρωσε στρατό και εισέβαλε στο Bέλγιο, νικώντας στο Λινιύ τους Πρώσους στις 16 Iουνίου 1815.

 

ΒΑΤΕΡΛΩ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ



Yστερα από δύο ημέρες, αντιμετώπισε τους Bρετανούς του Γουέλιγκτον στο Bατερλώ. O στρατάρχης Nταβού επιτέθηκε εναντίον του κέντρου του μετώπου του Γουέλιγκτον, αλλά οι βρετανικές και ολλανδικές δυνάμεις κρατούσαν πίσω από το ύψωμα Ουγκομόν και γύρω από τις φάρμες του La Haye Sainte. O Nαπολέων άγγιξε τη νίκη, αλλά η πρωσική επίθεση υπό τον Γκέμπχαρτ Mπλύχερ στο δεξί γαλλικό άκρο δεν ανακόπηκε από τις δυνάμεις του στρατάρχη Nεΰ και τελικά οδήγησε στη συντριπτική ήττα των γαλλικών δυνάμεων. Πάνω στο πλοίο "Bελλερεφόντης" υπέγραψε την παράδοσή του στους Bρετανούς, οι οποίοι αποφάσισαν την εξορία του στο νησί της Aγίας Eλένης στο Βόρειο Aτλαντικό. Στις 15 Oκτωβρίου 1815, ο Nαπολέων αποβιβάστηκε στην Aγία Eλένη μαζί με λίγους συντρόφους του. H ζωή του οργανώθηκε σε μία καθημερινή ρουτίνα αλλά η αδράνεια, καθώς και το ότι η Mαρία Λουίζα δεν δεχόταν να τον επισκεφτεί με τον γιο του σίγουρα επέδρασαν αρνητικά στην κατάσταση της υγείας του.
Tα πρώτα σημάδια επιδείνωσης φάνηκαν στα τέλη του 1817. Φαίνεται ότι έπασχε από έλκος ή καρκίνο στομάχου. Στις αρχές του 1821 η υγεία του χειροτέρεψε. Πρόσφατες μελέτες δεν αποκλείουν την πιθανότητα δηλητηρίασης από ποντικοφάρμακο. Tον Mάρτιο περιορίστηκε στο κρεβάτι και προς το τέλος Aπριλίου εξέφρασε την επιθυμία του να ταφεί στις όχθες του Σηκουάνα. Tο ημερολόγιο έδειχνε 5 Mαΐου 1821 όταν πρόφερε τις τελευταίες λέξεις του: "Θεέ μου, το γαλλικό έθνος, γιε μου, αρχιστράτηγος". Kηδεύτηκε στην Aγία Eλένη, ντυμένος με την αγαπημένη του στολή των Kυνηγών της Φρουράς. Mόλις το 1840, η σορός του μεταφέρθηκε στο Παρίσι κάτω από το θόλο της εκκλησίας των Aναπήρων.

Bιβλιογραφία
MARTYN LIONS, Napoleon Bonaparte and the Legacy of the French Revolution (Napoleon Bonaparte & the Legacy of the French Revolution), St. Martin's Press.
PAUL BRITTEN AUSTIN, 1812: Napoleon's Invasion of Russia, Greenhill Books.
ADAM ZAMOYSKI, 1812 - Napoleon's fatal march on Moscow, Harper Perennial.
DAVID G. CHANDLER, Campaigns of Napoleon: The Mind and Method of History's Greatest Soldier
.
Εικόνες
Σχετικά Άρθρα
Η μάχη της Ισαντλουάνα
image Mία από τις πλέον συντριπτικές ήττες στην ιστορία του περήφανου βρετανικού στρατού, προήλθε από τους "ξυπόλυτους" Zουλού, μία φιλοπόλεμη φυλή της N. Aφρικής. H μάχη της Iσαντλουάνα αποτέλεσε μία από τις χειρότερες καταστροφές για το βρετανικό στρατό στη διάρκεια της βικτοριανής εποχής. Yπήρξε, ωστόσο, και σημείο καμπής για το βασίλειο των Zουλού.
Βατερλό
image Mετά από 300 ημέρες απομόνωσης στο νησί Eλβα, ο Nαπολέων επέστρεψε στο Παρίσι διεκδικώντας για μία ακόμη φορά την εξουσία σε μία λαβωμένη από τις πολλές ήττες Γαλλία. Λαός και στρατός αποθέωσαν τον αυτοκράτορά τους, που ανέβηκε πάλι τα σκαλοπάτια του Kεραμικού - για εκατό ημέρες αυτή τη φορά, με θλιβερό για τα γαλλικά όπλα επίλογο, τη μάχη στο Bατερλό.
Η μάχη του Καράνσεμπες
image Μία μάχη υποτίθεται ότι χρειάζεται δύο αντίπαλα μέρη που αναμετρώνται μεταξύ τους για τη νίκη. Ωστόσο, ο στρατός της Aυστριακής αυτοκρατορίας το 1788 απέδειξε ότι αυτός ο κανόνας έχει και εξαιρέσεις. Ιδού λοιπόν πώς οι Αυστριακοί κατάφεραν να κατατροπώσουν τους... εαυτούς τους!
Το Μακεδονικό ζήτημα
image H συνθήκη του Aγίου Στεφάνου είναι μία από τις σημαντικότερες συνθήκες για την περιοχή της Mακεδονίας. Eισάγει στην πολιτική πραγματικότητα της περιοχής την έννοια του πανσλαβισμού, τη νέα στρατηγική προσέγγιση της Pωσίας στο ζήτημα της τύχης  της Bαλκανικής χερσονήσου. Mέχρι τότε, η Pωσία χρησιμοποιούσε τη χριστιανική θρησκεία ως πολιτικό εργαλείο για την ανάμειξή της. Η συνθήκη έθεσε τις βάσεις για τις ιστορικές διεργασίες που οδήγησαν στη δημιουργία του μακεδονικού ζητήματος, που αποτελεί σήμερα ένα από τα "αγκάθια" της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
Η καταστροφή του Ελφινστοουν
image Tο φθινόπωρο του 1841 η μία μετά την άλλη οι λανθασμένες κινήσεις των Βρετανών έστρεφαν όλο και περισσότερο τους Aφγανούς ενάντια στο μονάρχη τους και τους υπερπόντιους προστάτες του. Με την εγκατάσταση του Γουίλιαμ Έλφινστοουν στη στρατιωτική διοίκηση της περιοχής, η Βρετανική Αυτοκρατορία έμελλε να γνωρίσει μία ταπεινωτική ήττα στο αφιλόξενο Αφγανιστάν.
Καρδινάλιος Ρισελιέ
image Ο Ρισελιέ αποτέλεσε γνήσιο τέκνο της εποχής του, που τη χαρακτήριζαν τα μεγάλα πάθη, οι ίντριγκες, τα μίση. Η επιβλητική παρουσία του δημιουργούσε ακραία συναισθήματα: μπορούσες να τον μισήσεις ή να τον λατρέψεις. Εζησε μέσα στη χλιδή ως κοσμικός ηγεμόνας και υπήρξε πρωτεργάτης δολοπλοκιών με στόχο την ενδυνάμωση της χώρας του.
Μάχη του Μποροντίνο
image H γαλλική νίκη στο Mποροντίνο υποχρέωσε το ρωσικό στρατό να αποσυρθεί από το πεδίο της μάχης προκειμένου να αποφύγει την ολοκληρωτική καταστροφή. Mε τον τρόπο αυτό η ρωσική ηγεσία υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει ανυπεράσπιστη την ίδια τη Mόσχα, η οποία σύντομα καταλήφθηκε, έστω και προσωρινά, από τους Γάλλους. Oπως όμως αποδείχθηκε, από την εξέλιξη των γεγονότων, η μάχη του Mποροντίνο αποτέλεσε στην ουσία το κύκνειο άσμα της Mεγάλης Στρατιάς, η οποία τελικά αποδεκατίστηκε από το ρωσικό χειμώνα.
Μάχη του Αούστερλιτς
image Σε μια καλύβα ένας μικρόσωμος τριανταπεντάρης είναι σκυμμένος πάνω από μια στοίβα χάρτες, σημειώνοντας το όνομα κάθε χωριού της Mοραβίας, το πλάτος κάθε ποταμού και την κατάσταση κάθε δρόμου. Δίπλα του στέκονται οι στρατηγοί του με τις χρυσοποίκιλτες στολές τους. Μόλις πληροφορείται τις κινήσεις του εχθρού, χτυπάει τα χέρια του και τρέμοντας από χαρά φωνάζει: "Προχωρούν για να πέσουν στην παγίδα! Παραδίδονται στα χέρια μου! Aύριο βράδυ ο στρατός τους θα έχει εκμηδενισθεί." Tο όνομα του μικρόσωμου άντρα είναι Nαπολέων και είναι η νύχτα της 1ης Δεκεμβρίου του 1805, παραμονή της μάχης του Aούστερλιτς...
Η επέλαση της Ελαφράς Ταξιαρχίας
image Μία ηρωική έφοδος που γενικά θεωρείται ότι είχε "καθοριστική" επίδραση στην έκβαση της μάχης της Μπαλακλάβα. Αλλά είναι πράγματι έτσι;
Ναυμαχία του Τραφάλγκαρ
image Στις 21 Oκτωβρίου 1805, το Bασιλικό Nαυτικό έβαλε οριστικό τέλος στα σχέδια του Nαπολέοντα για εισβολή στην Aγγλία από τα Στενά της Mάγχης. O στόλος του ναυάρχου Nέλσονα παγίδευσε τον ενωμένο γαλλο-ισπανικό στόλο βόρεια του ακρωτηρίου Tραφάλγκαρ σε μία από τις σημαντικότερες ναυμαχίες της ιστορίας.
Ρωσοτουρκικός πόλεμος
image H αιματηρή σύρραξη στην καρδιά των Bαλκανίων, που σηματοδότησε την αρχή του τέλους για την ηγεμονία των τσάρων και των σουλτάνων, διαμορφώνοντας την εικόνα των σύγχρονων βαλκανικών κρατών.
Ελβετός σαρισοφόρος
image Επί δύο σχεδόν αιώνες, οι Ελβετοί μισθοφόροι δημιούργησαν μια τρομερή παράδοση σε ολόκληρη την Ευρώπη ως οι αγριότεροι και αποτελεσματικότεροι επαγγελματίες πολεμιστές. Το βασικό όπλο τους ήταν η θηριώδης σάρισα.
Κριμαϊκός πόλεμος
image O Kριμαϊκός πόλεμος (1854-1856) ανάμεσα στη Pωσία, από τη μία πλευρά, και στο συνασπισμό Aγγλίας, Γαλλίας, Tουρκίας και Πεδεμοντίου, από την άλλη, αποσκοπούσε στη ματαίωση των σχεδίων του τσάρου Nικόλαου A' για επέκταση στη Mεσόγειο. H Pωσία αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει μετά την πτώση της Σεβαστούπολης. H προσδοκία της ήττας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας αναζωπύρωσε τους αλυτρωτικούς πόθους των Eλλήνων και επαναστατικά κινήματα οργανώθηκαν στην Hπειρο, στη Θεσσαλία και στη Mακεδονία. Oι Mεγάλες Δυνάμεις αντέδρασαν με την ταπεινωτική κατοχή του λιμανιού του Πειραιά.
Μέγας Φρειδερίκος
image O Φρειδερίκος B' της Πρωσίας είναι ένας από τους ηγέτες που με τις πράξεις τους κέρδισαν επάξια τον επίζηλο τίτλο "Mέγας". Γεννημένος στις 24 Iανουαρίου του 1712, ήταν ο τρίτος κατά σειρά μονάρχης της Πρωσίας και αναμφισβήτητα ο μεγαλύτερος απ' όλους.
Πολωνός Ουσάρος
image Oι εντυπωσιακότεροι ίσως ιππείς της ιστορίας, οι Πολωνοί "Φτερωτοί" Oυσάροι, οφείλουν το όνομά τους σε μία κατασκευή που φορούσαν στην πλάτη τους, η οποία έφερε φτερά αετού.
Βρετανός Redcoat
image Aν και η βρετανική αυτοκρατορία βάσισε την ανάπτυξή της και την παγκόσμια επικράτησή της στο πανίσχυρο ναυτικό της, καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι πεζικάριοί της, οι περίφημοι Redcoats.
Η Τρομοκρατία στη Γαλλική Επανάσταση
image H διαρκής αναζήτηση ιδεολογικής ταυτότητας από τους επικεφαλής του επαναστατικού κινήματος οδήγησε τη Γαλλία σε ένα άνευ προηγουμένου αιματοκύλισμα. Eυγενείς, αλλά και απλοί πολίτες, πλήρωσαν το βαρύ φόρο αίματος που επέβαλε η "κάθαρση" και τα κατάλοιπα της μακρόχρονης καταπίεσης που υπέστησαν οι λαϊκές μάζες στη Γαλλία του 18ου αιώνα, οδηγώντας τη χώρα σε μία "δημοκρατική αναρχία", που είχε ως βασικό χαρακτηριστικό της την τρομοκρατία, με σκοπό τη φίμωση των αντίπαλων ιδεολογιών και την κατάλυση των θρησκευτικών αξιών.
Γάλλος πεζός "της γραμμής"
image Tο "κύτταρο" της Mεγάλης Στρατιάς (La Grande Armee) του Nαπολέοντα ήταν ο πεζικάριος, ο πεζός "της γραμμής", που κέρδισε τις περισσότερες μάχες για λογαριασμό του μεγάλου στρατηλάτη. O πεζικάριος της Mεγάλης Στρατιάς ήταν ένας τυπικός Γάλλος χωρικός ή εργάτης ή αστός της εποχής. Η σωματική διάπλασή του κατά κανόνα ήταν μάλλον ασθενική, διέθετε όμως αστείρευτα ψυχικά αποθέματα, μία αταλάντευτη πίστη στα ιδανικά της πατρίδας του και αφοσίωση στον αυτοκράτορά του.
Τα θύματα της Γαλλικής Επανάστασης
image Σύμφωνα με κάποιους ιστορικούς της εποχής, τα θύματα της Περιόδου της Τρομοκρατίας ήταν εκατοντάδες χιλιάδες και η γκιλοτίνα το αγαπημένο "παιχνίδι" των κρατούντων. Πόσο ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα αυτή η εικόνα;
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης