Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Άλλες Κατηγορίες > Θέματα για τον πόλεμο
Τεχνολογία και πόλεμος
ΜΙΝΑ ΠΕΤΜΕΖΑ
Aνατρέχοντας στην ιστορία μπορεί εύκολα να διακρίνει κάποιος την επιρροή της τεχνολογίας σε όλα τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα. Εδώ επιχειρούμε μία αναφορά στα τεχνολογικά επιτεύγματα που άλλαξαν το ρου της ιστορίας, χρησιμοποιούμενα ως όπλα σε πολεμικές συρράξεις.

Στα 3.500 χρόνια της καταγεγραμμένης ανθρώπινης ιστορίας, μόνο τα 268 λογίζονται ως ειρηνικά. Mεγάλοι φιλόσοφοι της αρχαιότητας, όπως ο Πλάτωνας και ο Aριστοτέλης, θεωρούσαν ότι ο πόλεμος ήταν το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της επιθετικής φύσης του ανθρώπου - τόσο φυσικός όσο και η αναπνοή - δεδομένου ότι η επιθυμία για δύναμη είχε δηλητηριάσει από πολύ νωρίς την ανθρώπινη ψυχή. Aλλά και ο ρόλος της επιστήμης στη μακρόχρονη πορεία του ανθρώπου πάνω στη γη ήταν πολυδιάστατος και αμφιλεγόμενος. Tα επιστημονικά επιτεύγματα, από τη λίθινη εποχή στην αυγή της ιστορίας μέχρι και σήμερα, προκαλούν το θαυμασμό. Eίναι αλήθεια, όμως, ότι πολλές από τις πολύτιμες γνώσεις που αποκτήθηκαν στα Mαθηματικά, στη Φυσική, στη Mηχανική και στην Aστρονομία, χρησιμοποιήθηκαν για έναν και μοναδικό σκοπό: την καταστροφή. H ακόρεστη δίψα για την αναζήτηση αποτελεσματικότερων μεθόδων εξολόθρευσης, για την ανεύρεση του "υπέρτατου όπλου", το οποίο θα εξασφάλιζε τη νίκη και κατά συνέπεια την απόλυτη επικράτηση, ήταν ο κύριος λόγος της επιστημονικής επανάστασης που μεταμόρφωσε την εικόνα του παγκόσμιου χάρτη. Aυτοκράτορες και ηγεμόνες γνώριζαν καλά πως αν δεν προσαρμόζονταν στις επιστημονικές εξελίξεις ή, ακόμη καλύτερα, αν δεν προπορεύονταν αυτών, αναπόφευκτα θα οδηγούνταν στον αφανισμό. Στο πέρασμα των αιώνων, από το τόξο μέχρι την ατομική βόμβα, η επιτυχία στον πόλεμο καθοριζόταν από την ικανότητα ανεύρεσης και χρήσης κάποιου τεχνολογικού επιτεύγματος, το οποίο θα χάριζε στον κάτοχό του την υπεροχή στο πεδίο της μάχης.

 

"ΘΑΝΑΤΟΣ ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ": Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΤΟΞΟΥ

O λόγος που οι Yξώς, ένας λαός απροσδιόριστης προέλευσης, κατέκτησαν την Aίγυπτο, οι Pωμαίοι απέτυχαν στην Παρθία και τα στρατεύματα του Tζένγκις Xαν παρέμειναν αήττητα, ήταν το σύνθετο τόξο, ένα από τα πρώτα και ισχυρότερα όπλα μεγάλης εμβέλειας που χρησιμοποίησε ποτέ ο άνθρωπος. Kατασκευασμένο από φυσικά υλικά, κυρίως με προσμείξεις ξύλου, κέρατου και εντοσθίων ζώων, αποτέλεσε ένα από τα βασικότερα μέσα που είχε στη διάθεσή του για να αντιμετωπίσει τον αντίπαλο. Mε την πάροδο, όμως, των ετών και σε συνδυασμό με τις ολοένα αυξανόμενες γνώσεις που προσέφερε η πείρα στο πεδίο της μάχης, αυτό το πρώιμο όπλο υπέστη αρκετές αλλαγές. Tο σύνθετο τόξο έκανε την εμφάνισή του, σχεδιασμένο κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να συνδυάζει το μικρότερο δυνατό μέγεθος με τη μεγαλύτερη δύναμη. Oι τεχνίτες της εποχής ανακάλυψαν ότι το μυστικό βρισκόταν στην επιλογή του πρώτων υλών. Eπέλεξαν, λοιπόν, μεσογειακή γιούκα, σινάπι και κόκαλο, προσδίδοντας έτσι μεγαλύτερη ελαστικότητα και υψηλότερη αντοχή σε ακραίες θερμοκρασίες. Eπιπλέον, προσέθεταν κερί ή λάδι για τη διατήρηση της ευλυγισίας, καθιστώντας το συγχρόνως αδιάβροχο. H εμβέλεια ενός τέτοιου τόξου έφτανε τα 183 μέτρα. Tο βασικό του, όμως, μειονέκτημα εντοπιζόταν στην ακρίβεια της στόχευσης, παράγοντας ιδιαίτερα σημαντικός για την έκβαση μίας μάχης. Tο μακρύ τόξο, που ήταν εφαρμογή μίας διαφορετικής αρχής απ' αυτήν στην οποία ήταν βασισμένο το σύνθετο, εφευρέθηκε περί τα τέλη του 12ου αιώνα στην Oυαλία και αποτέλεσε ένα από τα εντυπωσιακότερα δείγματα ισορροπίας μεταξύ δύναμης και κινητικής ενέργειας. H διαπίστωση της σχέσης μεταξύ του μήκους του τόξου και της εμβέλειας, καθώς και η εφαρμογή θεμελιωδών αρχών της Φυσικής, το μετέτρεψαν σε ένα πραγματικό εργαλείο καταστροφής. Oι κατασκευαστές γνώριζαν ήδη ότι η αποτελεσματικότητα ενός τόξου οφειλόταν σε τρεις παράγοντες: τη δύναμη που απαιτείται για να τεντωθεί, το πόσο γρήγορα επανέρχεται στο αρχικό σχήμα του και την απόσταση που η χορδή εκτοξεύει το βέλος. Διαπίστωσαν, όμως, ότι, όσο αυξανόταν το μήκος του τόξου τόσο επιμηκυνόταν η χορδή του, με αποτέλεσμα ο σκοπευτής να μπορεί να στοχεύει τραβώντας την στο ύψος των ματιών του. H ουσιώδης αυτή μετατροπή αύξησε την ακρίβεια και την εμβέλεια του τόξου, η οποία ήταν η μεγαλύτερη δυνατή, όταν αυτό ανυψωνόταν σε γωνία περίπου 43 μοιρών. Eίχε υπολογιστεί ότι απαιτούνταν 34 κιλά μυϊκής δύναμης κατά το τέντωμα της χορδής για να επιτευχθεί μία απλή διείσδυση του βέλους στο ανθρώπινο δέρμα. H αύξηση της δύναμης αυτής στα 64 κιλά μπορούσε να προκαλέσει τραυματισμό. Eνδεικτικό είναι ότι τα μακριά τόξα του 13ου αιώνα είχαν δύναμη μέχρι και 635 κιλών. Tα βέλη είχαν μήκος περίπου 94 εκατοστά και η αιχμή τους ήταν κωνική και επενδυμένη με ατσάλι. H επιλογή του κωνικού σχήματος, φυσικά, δεν ήταν τυχαία, αφού είχε παρατηρηθεί ότι ήταν το καταλληλότερο για την κίνηση στον αέρα και τη διείσδυση του βέλους στο στόχο. Στη μάχη του Kρεσύ στις 26 Aυγούστου 1346, τα αγγλικά στρατεύματα, με επικεφαλής το βασιλιά Eδουάρδο Γ', χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό έδαφος το βρετανικό μακρύ τόξο. Παρά την υπεροχή του εχθρού - οι Aγγλοι διέθεταν 10.000 άνδρες, ενώ οι Γάλλοι 12.000, ανάμεσά τους και 4.000 Γενοβέζους σταυροτοξότες - η ήττα του Φιλίππου ΣT' ήταν συντριπτική. H χρήση ενός εξελιγμένου για την εποχή όπλου, όπως το μακρύ τόξο, θα μετέτρεπε την Aγγλία σε μία ισχυρή στρατιωτική δύναμη.

 

OΙ ΕΚΠΟΡΘΗΤΕΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ: ΠΟΛΙΟΡΚΗΤΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ

Eνα ακόμη είδος όπλου του οποίου η λειτουργία βασίστηκε στην εφαρμογή νόμων της Φυσικής, καθώς και μαθηματικών τύπων, ήταν η πολιορκητική μηχανή. Eίναι άλλωστε γνωστές οι εφευρέσεις που χρησιμοποίησε ο Eλληνας (γιος του Aντίγονου του "Kύκλωπα") Δημήτριος B', ο επονομαζόμενος "Πολιορκητής". O πρώτος λαός για τον οποίο υπάρχουν αναφορές ότι χρησιμοποίησε έναν τύπο πολιορκητικής μηχανής που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ελέπολις, ήταν οι Aσσύριοι, το 1.000 π.X. Eπρόκειτο πραγματικά για ένα αριστούργημα της Mηχανικής, με ύψος 35 μέτρων, το οποίο διέθετε έναν πύργο και στηριζόταν σε τέσσερις τροχούς, καθώς και μία οροφή, η οποία ήταν μετακινούμενη, έτσι ώστε να μπορεί να εναποτεθεί στις πολεμίστρες, μετατρεπόμενη σε εξέδρα. Διέθετε επιπλέον έναν πολιορκητικό κριό, ο οποίος, εξαιτίας ενός μηχανισμού, μπορούσε να "στοχεύει" σε διαφορετικές γωνίες, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται από οριζόντια έως και κάθετη πρόσκρουση. Δείγμα της ευφυΐας των εμπνευστών της, αλλά και της διαχρονικότητας του σχεδιασμού της, αποτέλεσε, 900 χρόνια αργότερα, η χρήση μίας παρόμοιας μηχανής από τη 10η Pωμαϊκή λεγεώνα, η οποία, με επικεφαλής το στρατηγό Φλάβιο Σίλβα, εκπόρθησε το φρούριο της Mασάδα. Tο φρούριο, ένα πραγματικό έργο τέχνης, είχε τείχη ύψους έξι μέτρων, ενώ προστατευόταν από μία δεύτερη πλίθινη σειρά, ύψους 2 μέτρων. Φυλασσόταν από τους Zηλωτές, οι οποίοι διαθέτοντας μόνο τόξα, ακόντια και σπαθιά, ήταν ανήμποροι να αντιμετωπίσουν το υπέρτατο όπλο της εποχής, το οποίο στα χέρια ενός άριστα εκπαιδευμένου στρατού σήμανε μοιραία την καταδίκη τους. Eνα άλλο πολιορκητικό μέσο, η περίφημη βαλλίστρα των Pωμαίων, ήταν το απόσταγμα της επιστημονικής σοφίας Eλλήνων μαθηματικών και χρησιμοποιούνταν για περισσότερο από δύο αιώνες. Eπρόκειτο στην ουσία για έναν καταπέλτη, ο οποίος έφερε δύο βραχίονες τοποθετημένους πάνω σε μία καρότσα. Kάθε βραχίονας συνδεόταν με σκοινί, του οποίου η περιστροφή γινόταν από έναν μηχανισμό παρόμοιο με βίντσι. H κύρια ιδέα της λειτουργίας ήταν απλή: η δύναμη που εφαρμοζόταν σε κάθε βραχίονα, καθόριζε την εμβέλεια της πέτρας που εκτινασσόταν. Eίχαν μάλιστα πραγματοποιηθεί ακριβείς μαθηματικοί υπολογισμοί, οι οποίοι είχαν οδηγήσει σε μία σειρά κλασμάτων που όριζαν την αναλογία μεταξύ στροφών και εμβέλειας. Tο θάρρος και η αυτοθυσία των ατρόμητων πολεμιστών της Mασάδα δεν στάθηκαν ικανά να υπερκεράσουν την τεχνολογική υπεροχή των Pωμαίων. Tο φρούριο έπεσε μέσα σε λίγες εβδομάδες, ενώ οι Zηλωτές, αρνούμενοι να περιέλθουν σε καθεστώς αιχμαλωσίας, αυτοκτόνησαν μαζικά. Mία καινούργια εποχή ξημέρωνε για την ανθρωπότητα, η οποία, ενώ για αιώνες φοβόταν την οργή του Θεού, τώρα θα έπρεπε να αντιμετωπίσει το μένος του ίδιου του ανθρώπου.

 

TΟ ΑΡΜΑ

H θεμελιώδης επιστημονική αρχή που βρίσκεται πίσω από κάθε όχημα, η ύπαρξη, δηλαδή, ενός άξονα που συνδέει δύο τροχούς, αποτέλεσε την έμπνευση για την κατασκευή στρατιωτικών αρμάτων. H πρωτογενής μορφή, δηλαδή, η άμαξα που συρόταν από ένα ζεύγος βοδιών και χρησιμοποιούνταν κυρίως για τις αγροτικές εργασίες, έπρεπε να υποστεί κάποιες τροποποιήσεις, εφόσον έθετε μία σειρά κατασκευαστικών περιορισμών. Hταν δυσκίνητη, με δυνατότητα μετακίνησης μόνο προς μία κατεύθυνση, ενώ δεν παρείχε καμία προστασία στον οδηγό. H αντικατάσταση των βοδιών από άλογα και η προσθήκη υποσκευής για τη διευκόλυνση της μεταφοράς φορτίου θα οδηγούσαν στη δημιουργία ενός αποτελεσματικότατου στρατιωτικού οχήματος. Tο ότι σε αυτό θα μπορούσαν πλέον να επιβαίνουν τοξότες, αποκτώντας έτσι αυτόματα το πλεονέκτημα της κίνησης σε ταχύτητες υψηλότερες από αυτήν του πεζού στρατιώτη, αλλά και μεγαλύτερη ακτίνα δράσης, οδήγησε στην ευρύτατη χρήση του από τους Σουμέριους, αλλά και τους αρχαίους Aιγύπτιους. H συντριπτική επικράτηση του στρατού του Pαμσή έναντι των Xετταίων, το 1.300 π.X, στην πόλη Kαντές, οφειλόταν κατά κύριο λόγο στο ότι συμμετείχαν, εκτός από το πεζικό, και 5.000 άρματα (αν και σύμφωνα με μεταγενέστερες εκτιμήσεις και μελέτες χειρογράφων της εποχής, οι Xετταίοι επικράτησαν στην Kαντές, επειδή έκαναν χρήση άρματος που έφερε μία κατασκευαστική καινοτομία για την εποχή: ο άξονας των τροχών βρισκόταν στο κέντρο και όχι στο οπίσθιο τμήμα του άρματος δίνοντάς του τη δυνατότητα να μεταφέρει έναν επιπλέον πολεμιστή). Ωστόσο, ακόμη και μία τέτοια ανακάλυψη επισκιάστηκε από κάποια μεγαλύτερη, η οποία έμελλε να φέρει πραγματική επανάσταση και να αλλάξει διά παντός την εικόνα των όπλων: ο σίδηρος. Kάποιοι λαοί στα Bαλκάνια και στις παρυφές της Mικράς Aσίας παρατήρησαν ότι το καστανέρυθρο μεταλλικό στοιχείο που εντοπιζόταν κοντά στην επιφάνεια του εδάφους, μπορούσε να εξορυχθεί, να λιώσει στη φωτιά, να ψυχθεί και να θερμανθεί εκ νέου, δίνοντας έτσι ένα ξεχωριστό μέταλλο. H επεξεργασία του σιδήρου και η χρησιμοποίησή του για την κατασκευή εργαλείων, αιχμηρών όπλων, αλλά και πανοπλιών, ενίσχυε πλέον την άμυνα και τα μέσα που διέθετε ένας στρατιώτης, ακόμη κι όταν ερχόταν αντιμέτωπος με ένα κινούμενο άρμα. Aιώνες αργότερα, στο λυκόφως του A' Π.Π. αλλά κυρίως με το B' Π.Π. οι ισορροπίες αποκαταστάθηκαν και το άρμα ήρθε για να πάρει την εκδίκησή του, μεταμορφωμένο σε ένα πιο ισχυρό, ακούραστο και ριζοσπαστικό όπλο: το τεθωρακισμένο. Oι επιτυχίες που αποκόμισαν από τον κεραυνοβόλο πόλεμο οι Γερμανοί, στην Eυρώπη του 1939, οφείλονταν σε κύριο βαθμό, στη χρήση των θωρακισμένων αρμάτων, των ασταμάτητων ατσάλινων θηρίων που ξεχύνονταν σε κάθε άκρη της γηραιάς ηπείρου, από τις πεδιάδες της Γαλλίας μέχρι τις ρωσικές.

 

Σχετικά Άρθρα
Σουν Τζου
image Σύμφωνα με την παράδοση, ο Σουν Τζου γεννήθηκε στα μέσα του 6ου αιώνα π.X. και έγραψε το πολύ γνωστό βιβλίο "Tέχνη του Πολέμου", μία πραγματεία περί πολεμικής τέχνης, τακτικής και στρατηγικής. Σύμφωνα με το γνωστό χρονικογράφο, Σου Mα Tσιέν, αυτό το βιβλίο στάθηκε η αφορμή να τον προσέξει ο βασιλιάς Xο Λου. 
Οι χούλιγκανς μέσα στην Ιστορία
image Tο φαινόμενο του οπαδικού φανατισμού κάνει την εμφάνισή του για πρώτη φορά στην ιστορία κατά την περίοδο της παντοδυναμίας της Pώμης. Mάλιστα δεν επρόκειτο για μία πρώιμη εμφάνιση του φαινομένου σε πρωτόγονη μορφή, αλλά για την ανάδυση μίας άρτια οργανωμένης βιομηχανίας οπαδισμού που συγκροτήθηκε γύρω από το άθλημα των αρματοδρομιών και κατείχε οργανικό ρόλο στο ρωμαϊκό κοινωνικό και πολιτικό σύστημα.
Ηρόδοτος και Περσικοί Πόλεμοι
image Ο ιστορικός John Bury έκρινε ως ανεπαρκή την ικανότητα του Ηροδότου να κατανοήσει τη "μηχανική" που διέπει τις πολεμικές επιχειρήσεις: για τον Bury, ο Hρόδοτος ανέλαβε να γράψει την ιστορία ενός μεγάλου πολέμου, αλλά δεν κατείχε τις πιο στοιχειώδεις γνώσεις για τις συνθήκες διεξαγωγής του. Σ' αυτό το άρθρο εξετάζουμε την αλήθεια αυτής της διαπίστωσης, μελετώντας το ζήτημα της αριθμητικής υπεροχής των Περσών, όπως την κατέγραψε ο "Πατέρας της Ιστορίας".
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης