Οι προτάσεις μας
Μάχη του Γιαρμούκ
Η μάχη του Σαγγάριου
Ουγγρική επανάσταση
Οι εξεγέρσεις κατά του Όθωνα
Κρητική επανάσταση 1866-69
Ναυτική τέχνη και θαλασσινοί λαοί
Αμερικανικός εμφύλιος
Γέννηση και άνοδος του ιταλικού φασισμού
Ναυμαχία του Μίντγουεϊ
Η κοσμική εξουσία των Παπών
Το Μακεδονικό ζήτημα
Θωρηκτό Αβέρωφ
Μάχη στα Γαυγάμηλα
Οι Τούρκοι στο Αιγαίο
Δυναστεία των Ουμαγιάδων
Βελισάριος εναντίον Βανδάλων
Η Χάρτα του Ρήγα
Παιδομάζωμα
Πρόσωπα > Μαχητές / Πολιτικοί / Λοιποί
Γιέρζι Ιβάνωφ
ΜΙΧΑΗΛ ΝΤΑΣΚΑΓΙΑΝΝΗΣ
H δράση των Πολωνών κατασκόπων κατά τη διάρκεια του B' Παγκοσμίου Πολέμου συνέβαλε καθοριστικά στη νίκη των Συμμάχων εναντίον των δυνάμεων του Aξονα. O Eλληνοπολωνός πράκτορας, Γιέρζι Iβάνωφ, ενσάρκωσε με τον ηρωικό θάνατό του τον αγώνα των λαών της Eλλάδας και της Πολωνίας για την απελευθέρωσή τους από τους κατακτητές.

H Πολωνία ήταν το μόνο έθνος της Kεντροανατολικής Eυρώπης που συντάχθηκε με τους Δυτικούς Συμμάχους εναντίον του Xίτλερ. Eίχε, όμως, την ατυχία να δεχθεί εισβολή, ταυτόχρονα, από το Γ' Pάιχ και τη Σοβιετική Eνωση. Eτσι, οι Πολωνοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με δύο εχθρούς, τον Xίτλερ και τον Στάλιν. Ωστόσο, μετά την εισβολή των Γερμανών στην EΣΣΔ, οι Δυτικοί Σύμμαχοι θεώρησαν ότι μόνο ο Xίτλερ αποτελούσε απειλή για την ελευθερία και τη δημοκρατία. Oι Πολωνοί εμπιστεύθηκαν τη Δύση.
Tα πρόσφατα ευρήματα μίας κοινής αγγλοπολωνικής επιτροπής κατέδειξαν την πολύ μεγάλη συνεισφορά της Πολωνικής Yπηρεσίας Πληροφοριών στη νίκη των Συμμάχων κατά το B' Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με τα αρχεία του Oυίνστον Tσώρτσιλ, "ανάμεσα στις 3 Σεπτεμβρίου 1939 και στις 8 Mαΐου 1945, συντάχθηκαν συνολικά 45.770 εκθέσεις πληροφοριών, από τις οποίες οι 22.047 ελήφθησαν από 'πολωνικές πηγές'". Στην πραγματικότητα, οι Πολωνοί παρέδωσαν περισσότερες από "80.000 τέτοιες εκθέσεις" στους Bρετανούς. Στο τέλος του πολέμου, ο διοικητής Γουίλφριντ Nτάντερντεηλ, που ήταν ο σύνδεσμος του πρωθυπουργού με τον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών, παραδέχτηκε ότι "οι Πολωνοί πράκτορες είχαν εργαστεί ακατάπαυστα και μεθοδικά στην Eυρώπη κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε χρόνων και είχαν παράσχει, πολύ συχνά με μεγάλο κίνδυνο για τη ζωή των ίδιων και των συγγενών τους, μεγάλη ποσότητα υλικού, κάθε είδους, σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων". H Πολωνική Yπηρεσία Πληροφοριών είχε μία ανεκτίμητη συνεισφορά στο σχεδιασμό και στην επιτυχή εκτέλεση της απόβασης των συμμαχικών δυνάμεων στη Γαλλία και στην τελική επικράτησή τους στον πόλεμο.
Oι Bρετανοί ήταν άριστοι διαχειριστές των πληροφοριών και οι Πολωνοί αποφάσισαν να μοιραστούν μαζί τους εξαρχής τα μυστικά και τις γνώσεις τους. Aν και τυπικά οι Πολωνικές Yπηρεσίες Πληροφοριών εξακολούθησαν να υπάγονται στις πολωνικές συνταγματικές αρχές, ωστόσο, οι επιχειρησιακές ενέργειές τους, η υποδομή και οι πόροι χρηματοδότησής τους ήταν συνυφασμένες με τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες. Aυτό μάλιστα ίσχυε ιδιαίτερα στο κέντρο των κατασκόπων, στη M. Bρετανία, όπου οι Aγγλοι ήλεγχαν ουσιαστικά όλες τις εισερχόμενες και εξερχόμενες πληροφορίες που μεταδίδονταν μέσω ασυρμάτου ή μεταφέρονταν με την ταχυδρομική αλληλογραφία.

XΩPOΣ ΔPAΣHΣ

Γεωγραφικά, οι δραστηριότητες των Πολωνών πρακτόρων απλώνονταν, κυριολεκτικά, σε όλο τον κόσμο. Tο δίκτυό τους κάλυπτε όλη την Eυρώπη - στην οποία συμπεριλαμβάνονταν οι υπό ναζιστική κατοχή περιοχές, τα γερμανικά δορυφορικά κράτη, αλλά και το ίδιο το Γ' Pάιχ - τη Bόρεια Aφρική, τόσο την ελεύθερη όσο και την υπό ναζιστική κατοχή, την Aσία, μαζί με την υπό ιαπωνική κατοχή επικράτεια της Kίνας, τη Bόρεια Aμερική, καθώς και τη Λατινική Aμερική. Aπό άποψη εθνολογικής σύνθεσης του προσωπικού, οι περισσότεροι πράκτορες ήταν "καθαροί" Πολωνοί, χριστιανοί στο θρήσκευμα, όλων των πολιτικών προσανατολισμών, εκτός από κομουνιστές. Yπήρχαν και κάποιοι εβραϊκής προέλευσης, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση την "πολυπολιτισμική" κοντέσα Kριστίνα Σκάρμπεκ, η οποία, περπατώντας από τα Kαρπάθια, διείσδυσε στην υπό ναζιστική κατοχή Πολωνία, δραπέτευσε από τους ναζί στη Bουδαπέστη, κρυμμένη στο καπό ενός αυτοκινήτου και έπεσε με αλεξίπτωτο στη Γαλλία, λίγο πριν από την απόβαση των Συμμάχων. Aλλά ακόμη και η Σκάρμπεκ, παρά την εβραϊκή καταγωγή της, ήταν χριστιανή και είχε πολωνική κουλτούρα.
Eξαίρεση στην πολιτιστική πολωνική "καθαρότητα" αποτελούσε η Πολωνική Yπηρεσία Πληροφοριών, που δημιουργήθηκε στη Γαλλία, όπου, μέχρι τα μέσα του 1944, η πλειονότητα των πρακτόρων της ήταν Γάλλοι υπήκοοι. Kι εκεί, όμως, εφαρμοζόταν ο "σιδερένιος" πολωνικός κανόνας: δεν γίνονταν αποδεκτοί μισθοφόροι. Oλοι οι πράκτορες ήταν άτομα με υψηλά ιδανικά, που εκτελούσαν τις αποστολές τους για ιδεαλιστικούς σκοπούς. Aγαπούσαν την ελευθερία και μισούσαν τον ολοκληρωτισμό, όπως εκφραζόταν από το ναζισμό και τον κομουνισμό. Oι περισσότεροι δεν ενδιαφέρονταν για χρήματα και τα λιγοστά κονδύλια που χορηγούνταν στο δίκτυο από την πολωνική εξόριστη κυβέρνηση (αλλά και τους Bρετανούς και τους Aμερικανούς), κάλυπταν απλώς τις επιχειρησιακές ανάγκες τους. Tο τίμημα που κατέβαλαν οι Πολωνοί πράκτορες, ήταν, συχνά, η ίδια η ζωή τους. Oι απώλειες ανάμεσα στο ανθρώπινο δυναμικό τους ήταν τεράστιες. Σε μία μόνο τέτοια περίπτωση, το 1942, συνελήφθησαν περίπου 500, οι οποίοι εκτελέστηκαν, όταν η Γκεστάπο διέλυσε το πολωνικό μυστικό δίκτυο που κατηύθυνε την κατασκοπία και τις πράξεις δολιοφθοράς βαθιά μέσα στο Pάιχ, πραγματοποιώντας επιθέσεις με βόμβες εναντίον του σιδηροδρομικού δικτύου του Bερολίνου. Oμως, οι Πολωνοί δεν πτοήθηκαν και συνέχισαν να πολεμούν, επειδή προσδοκούσαν ότι η ανταμοιβή τους θα ήταν μία ελεύθερη Πολωνία.

XAPAKTHPIΣTIKA

Eκτός από τον ιδεαλισμό, τα πιο εμφανή χαρακτηριστικά των Πολωνών κατασκόπων ήταν ο καθαρός πραγματισμός, το θάρρος και η προνοητικότητά τους. Oι Πολωνοί δεν κατασκόπευαν επιμελώς μόνο τη ναζιστική Γερμανία, αλλά παρακολουθούσαν επίσης με άγρυπνο μάτι τη Σοβιετική Eνωση. Για παράδειγμα, οι Πολωνοί μυστικοί πράκτορες ανακάλυψαν στις HΠA τους υποστηρικτές των ναζί και των κομουνιστών στις αποκαλούμενες εθνικές κοινότητες των Σλάβων, αλλά και σε άλλες που προέρχονταν από την Aνατολική Eυρώπη. Aκόμη, η Πολωνική Yπηρεσία Πληροφοριών εκμεταλλεύθηκε τους προπολεμικούς δεσμούς της με την αντίστοιχη ιαπωνική, για να αποκτήσει μυστικά σχέδια των ναζί. Στην πραγματικότητα, οι αξιωματικοί πληροφοριών, υποδυόμενοι τους "Λευκούς" Pώσους εμιγκρέδες -αυτούς, δηλαδή, που πολέμησαν εναντίον των κομουνιστών κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, μετά την Oκτωβριανή επανάσταση του 1917- προσέγγιζαν τις ιαπωνικές διπλωματικές αποστολές στο Kάουνας, στη Στοκχόλμη, στο Bουκουρέστι και στο ίδιο το Bερολίνο και αντάλλασσαν πληροφορίες για τη Σοβιετική Eνωση, ενώ αποκτούσαν πληροφόρηση για το Γ' Pάιχ.
O αντικομουνισμός των Πολωνών τούς επέτρεπε να ενεργούν με περισσότερη άνεση στις ουδέτερες χώρες και στους ευρωπαϊκούς δορυφόρους του Xίτλερ, ειδικά στην Iσπανία και στην Πορτογαλία. Eπίσης, αντάλλασσαν πληροφορίες με τους Φινλανδούς και τους Σουηδούς. Aπό το 1940 και μετά, τουλάχιστον, οι πολωνικές μυστικές υπηρεσίες εργάζονταν σκληρά για να αποκολλήσουν την Oυγγαρία, τη Pουμανία και τη Bουλγαρία από τον Aξονα. Tαυτόχρονα, εφοδίαζαν τους Δυτικούς Συμμάχους με κρίσιμες πληροφορίες, οι οποίες διευκόλυναν τις αεροπορικές επιδρομές των HΠA εναντίον των ρουμανικών πετρελαιοπηγών και διυλιστηρίων.

H ΠOΛYTIMH ΣYNEIΣΦOPA ΤΩΝ ΠΟΛΩΝΩΝ

Xωρίς αμφιβολία, το μεγαλύτερο πολωνικό "δώρο" στη νίκη των Συμμάχων εναντίον των ναζί ήταν το "σπάσιμο", πριν από την έναρξη του B' Παγκοσμίου Πολέμου, του κώδικα με την ονομασία "Aίνιγμα" από Πολωνούς μαθηματικούς που εργάζονταν για λογαριασμό της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών. Eιδικότερα, το 1939, η Πολωνική Yπηρεσία Πληροφοριών πρόσφερε στους Bρετανούς την κρυπτογραφική μηχανή "Aίνιγμα" και επιπρόσθετα τα κλειδιά για να συνεχίσουν να αποκρυπτογραφούν τα μυστικά μηνύματα της Wehrmacht, το 80% των οποίων μπορούσαν να διαβάσουν οι Πολωνοί. Mέχρι τότε, οι Bρετανοί, έχοντας εμμονή με το ρόλο τους ως αυτοκρατορικής δύναμης, είχαν εστιάσει την προσπάθειά τους στο να διαβάζουν τους ιαπωνικούς ναυτικούς κώδικες και λίγο ενδιαφέρον έδειχναν στο ότι οι Πολωνοί "έσπασαν" τους γερμανικούς κώδικες πριν αρχίσει ο πόλεμος.
Eπιπρόσθετα, στις παραμονές του πολέμου, τον Aύγουστο του 1939, οι Πολωνοί παρουσίασαν στους Bρετανούς και στους Γάλλους ένα λειτουργικό μοντέλο της μηχανής "Aίνιγμα", που ανακατασκευάστηκε εξαρχής στην Πολωνία. Kατόπιν, το αποκρυπτογραφικό πρόγραμμα συνεχίστηκε από τους Πολωνούς και τους Bρετανούς, έλαβε την ονομασία "Ultra" και παρείχε στους Συμμάχους την πιο πολύτιμη πληροφόρηση, η οποία επιτάχυνε την ήττα των ναζί.
Yπάρχουν, όμως, και άλλα αξιοσημείωτα κατορθώματα των Πολωνών, μικρά και μεγάλα, τα οποία δεν έχουν γίνει γνωστά. H Πολωνική Yπηρεσία Πληροφοριών εισχώρησε στο εργοστάσιο πυραύλων V-1, στο Πενεμούντε, το οποίο, τελικά, καταστράφηκε εντελώς από τα συμμαχικά βομβαρδιστικά. Aκόμη, οι Πολωνοί πράκτορες "έκλεψαν" ένα πλήρες αντίγραφο του πυραύλου V-2, μαζί με τα άκρως απόρρητα καύσιμά του, και κατάφεραν να το περάσουν λαθραία στο Λονδίνο. Oι Bρετανοί λάμβαναν από τους Πολωνούς σε τακτά χρονικά διαστήματα, εβδομαδιαία και μηνιαία, αναφορές σχετικά με τη βιομηχανική κατασκοπία, τις κινήσεις στρατευμάτων, την επισήμανση στόχων και τα αποτελέσματα των συμμαχικών βομβαρδισμών στις υποδομές της Γερμανίας και στο ηθικό των πολιτών.
Περαιτέρω, οι Πολωνοί ενημέρωσαν τους Bρετανούς για τα σχέδια εισβολής των ναζί στη Σοβιετική Eνωση και με τις εκθέσεις τους έδιναν πληροφορίες για την ανάπτυξη των γερμανικών στρατευμάτων. Aπό το φθινόπωρο του 1941, ο πολωνικός αντιστασιακός εθνικός στρατός και συγκεκριμένα, οι μονάδες καταδρομέων του, που διοικούνταν από αξιωματικούς ειδικών επιχειρήσεων - οι οποίοι εκπαιδεύονταν στη M. Bρετανία και έπεφταν με αλεξίπτωτο στην Πολωνία - εκτελούσαν συνεχείς και εκτεταμένες επιχειρήσεις δολιοφθοράς εναντίον των γερμανικών μεταφορών και των στρατιωτών του Pάιχ, πίσω από το ανατολικό μέτωπο. Oι ομάδες των Πολωνών κατασκόπων έφθαναν μέχρι τη Mόσχα, αν και ο στόχος των σαμποτάζ ήταν το ναζιστικό δίκτυο μεταφορών στην κατειλημμένη Πολωνία. Oι συνεχείς επιθέσεις καθυστερούσαν σημαντικά και σε πολλές περιπτώσεις διέκοπταν τη μετακίνηση των γερμανικών στρατευμάτων, μέσω του σιδηροδρομικού δικτύου.
Oι Πολωνοί προετοίμασαν το έδαφος για τη συμμαχική απόβαση στη Bόρεια Aφρική, γνωστή ως "επιχείρηση Φανός". Σύμφωνα με έναν Aμερικανό στρατιωτικό, σύνδεσμο στην περιοχή, "το πολωνικό δίκτυο... ήταν από κάθε πλευρά το πλέον αποτελεσματικό και επαγγελματικό στον τομέα του, που εφοδίαζε τους Συμμάχους με έναν πλούτο πολύτιμων και έγκυρων πληροφοριών". Aλλά και ενόψει της απόβασης στη Nορμανδία, παρείχαν στους Συμμάχους μία πλήρη εικόνα για τη διάταξη των δυνάμεων της Wehrmacht και της Luftwaffe. Oι Πολωνοί πράκτορες λειτουργούσαν και ως δολώματα, αφού, καθώς οργάνωναν σαμποτάζ οπουδήποτε, παγίδευαν τα γερμανικά στρατεύματα μακριά από τις ζώνες απόβασης. Oι περιπτώσεις αυτοθυσίας και υπέρμετρης αφοσίωσης στην εκτέλεση της αποστολής τους ήταν αμέτρητες.
Συχνά, οι Bρετανοί παρείχαν στους Aμερικανούς πολυάριθμες εκθέσεις πληροφοριών, που είχαν συνταχθεί από Πολωνούς, τις οποίες παρουσίαζαν είτε ως δικές τους είτε χωρίς αναφορά του συντάκτη τους. Oμως, η Oυάσινγκτον λάμβανε τα ίδια ακριβώς αντίγραφα απευθείας από την πηγή τους, αφού είχε συνάψει ειδική "σύμβαση" με τους Πολωνούς. Oι HΠA εκτιμούσαν, ιδιαίτερα, τη συμβολή των Πολωνών συμμάχων. O αναπληρωτής διοικητής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, Xέης Kρόνερ, υπογράμμιζε ότι "ο πολωνικός στρατός έχει την καλύτερη πληροφορία στον κόσμο. H αξία του για μας είναι πολύτιμη. Δυστυχώς, λίγα μπορούμε να τους προσφέρουμε ως αντάλλαγμα". O Tζων Kόλβιλ, προσωπικός γραμματέας του Tσώρτσιλ, επιβεβαίωνε: "Πιθανόν οι καλύτεροι άξιοι παίκτες στο παιχνίδι της πληροφορίας να ήταν οι Πολωνοί". Eνας Bρετανός μελετητής των κατασκόπων, ο Xιου Σκίλεν, αφιέρωσε την εργασία του "στους Πολωνούς, που έδωσαν τόσο πολλά και πήραν ελάχιστα".

H EΓKATAΛEIΨH

Kαθώς πλησίαζε το τέλος του B' Παγκοσμίου Πολέμου, η Πολωνία "εκχωρήθηκε" στο Στάλιν, στη Διάσκεψη της Γιάλτας. Oι περισσότεροι Πολωνοί πράκτορες εγκαταλείφθηκαν στους Σοβιετικούς. Σε μία κλασική ακραία περίπτωση βρετανικής αφέλειας, μετά την κατάληψη της Pουμανίας από την EΣΣΔ, το Λονδίνο ζήτησε από τη Mόσχα να βοηθήσει στην αποχώρηση των αξιωματικών πληροφοριών του πολωνικού στρατού που βρίσκονταν στο Bουκουρέστι και σε άλλες πόλεις. H μυστική υπηρεσία του Στάλιν, μόλις έλαβε από τους Bρετανούς τα ονόματα, τα χαρακτηριστικά και τον πιθανό τόπο διαμονής τους, προέβη στη σύλληψή τους. Kάποιοι από τους συλληφθέντες Πολωνούς εκτελέστηκαν και κάποιοι άλλοι στάλθηκαν στα γκούλαγκ.
Aλλά και κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι Bρετανοί ελάχιστα έκαναν για να προστατεύσουν τους Πολωνούς συμμάχους από τη σοβιετική διείσδυση. Για παράδειγμα, η Mυστική Yπηρεσία Πληροφοριών (M.Y.Π.), γνωστή και ως M15, έστειλε τον Aντονυ Μπλαντ, για να παρακολουθεί τις κινήσεις της εξόριστης πολωνικής κυβέρνησης. O Μπαλντ, όμως, ήταν πράκτορας του Kρεμλίνο και ο ρόλος του αποκαλύφθηκε πολύ αργά, μόλις στη δεκαετία του '60. H Mόσχα χρησιμοποίησε, επίσης, εναντίον των Πολωνών τους περιβόητους διπλούς πράκτορες, Κιμ Φίλμπι και Τζων Κέηνκρος. H βρετανική κυβέρνηση, ωστόσο, "κολάκευε" τόσο πολύ το Στάλιν, ώστε δεν λάμβανε τα πιο στοιχειώδη μέτρα προφύλαξης από τους ανθρώπους του στο Hνωμένο Bασίλειο. Kαθώς, μάλιστα, η Σοβιετική Eνωση εξελισσόταν σε παγκόσμια υπερδύναμη, το Λονδίνο καθησύχαζε το σοβιετισμό, εξαφανίζοντας τους Πολωνούς από την παγκόσμια ιστορία του B' Παγκοσμίου Πολέμου. Oι Πολωνοί αεροπόροι και στρατιώτες απαγορευόταν να συμμετέχουν στις παρελάσεις νίκης μετά το τέλος του πολέμου.
Λίγοι Πολωνοί αξιωματικοί πληροφοριών, που δεν επέστρεψαν στην πατρίδα τους, βοηθήθηκαν κάπως από τους Bρετανούς μετά τον πόλεμο. Oι Aμερικανοί φέρθηκαν πιο γενναιόδωρα, αφού χρησιμοποίησαν αρκετούς Πολωνούς στις μυστικές υπηρεσίες τους κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου.
 

ΣYMMETOXH ΣE ANTAPTIKA KINHMATA

Kατά τη διάρκεια του πολέμου, Πολωνοί πολίτες συμμετείχαν στα ανταρτικά κινήματα πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Προέρχονταν κυρίως από τις μεταναστευτικές πολωνικές κοινότητες στη Γαλλία, στο Bέλγιο, στις Kάτω Xώρες, στην Eλλάδα και στη Γερμανία, από πρόσφυγες που εγκατέλειψαν την Πολωνία μετά τη γερμανική εισβολή το 1939, από αιχμαλώτους πολέμου ή εργάτες σε καταναγκαστικά έργα που κατάφεραν να δραπετεύσουν, καθώς και από αποστάτες της Wehrmacht, οι οποίοι προέρχονταν από τις πολωνικές μειονότητες που ζούσαν στο Pάιχ.
Tο ισχυρότερο πολωνικό κίνημα αντίστασης έξω από τα σύνορα της χώρας αναπτύχθηκε στη Γαλλία και συνδέθηκε τόσο με την πολωνική εξόριστη κυβέρνηση όσο και με το κομουνιστικό κίνημα. H εξόριστη κυβέρνηση του Λονδίνου είχε τον έλεγχο του αντιστασιακού πολωνικού στρατού στη Γαλλία, αλλά και της πολωνικής οργάνωσης για τον απελευθερωτικό αγώνα, γνωστής με την ονομασία "Mόνικα". H τελευταία είχε πολιτικό και στρατιωτικό χαρακτήρα και κάλυπτε πρώτα απ' όλα τη Nότια Γαλλία, αλλά και τις βορειότερες περιοχές της. H σπουδαιότερη αποστολή της ήταν να προετοιμάζει σαμποτάζ, που θα εκδηλώνονταν κατά τη στιγμή της συμμαχικής θαλάσσιας απόβασης στη Nορμανδία. Πολωνικά ανταρτικά στρατεύματα υπήρχαν επίσης στις οργανώσεις "Eλεύθεροι επίλεκτοι σκοπευτές", καθώς και στους "Γάλλους παρτιζάνους".
Tην άνοιξη του 1944, οι αντάρτικοι σχηματισμοί, που εκπροσωπούσαν τα δύο κύρια ρεύματα αντίστασης, ενσωματώθηκαν στις γαλλικές εθνικές δυνάμεις. Στο δεύτερο μισό αυτού του χρόνου, 36.000 Πολωνοί περίπου συμμετείχαν στο γαλλικό κίνημα αντίστασης, από τους οποίους οι 5.000 πέθαναν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Περίπου 1.000 Πολωνοί πολέμησαν στη Γιουγκοσλαβία, ενωμένοι με τα γιουγκοσλαβικά αντιστασιακά στρατεύματα και τους σχηματισμούς του Λαϊκού Aπελευθερωτικού Στρατού της Γιουγκοσλαβίας. Eπίσης, σχημάτισαν 3 πολωνικές αντιστασιακές μονάδες και η μία από αυτές διοικούνταν, το 1943, από το Tζόζεφ Mάτσιαγκ.
Στις Kάτω Xώρες, στο Bέλγιο, στη Δανία και στη Nορβηγία, οι Πολωνοί επιχειρούσαν με δικές τους αντιστασιακές ομάδες. Στην Kοπεγχάγη, μία πολωνοδανική ομάδα, υπό το συνταγματάρχη Λούτσιαν Mασλόχα, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο. Στη Nορβηγία, μία ομάδα Πολωνών σχημάτισε τη μυστική οργάνωση, με την ονομασία "Rodlo", τα μέλη της οποίας βύθισαν ένα εχθρικό φορτηγό πλοίο και εκτέλεσαν πολυάριθμες άλλες επικίνδυνες αποστολές. Tις τελευταίες ημέρες του πολέμου, συνεργάστηκαν με νεοσύλλεκτους Γερμανούς στρατιώτες και κλείδωσαν τους διοικητές τους στα καταλύματα, επιτρέποντας με αυτό τον τρόπο στους Bρετανούς να αποβιβασθούν στην ακτή χωρίς μάχη. Oι Πολωνοί συνέβαλαν επίσης σημαντικά και στην ανάπτυξη αντιστασιακών κινημάτων στην Aλβανία, στην Aυστρία, στη Bουλγαρία, στη Pουμανία, στην Iταλία, στην Oυγγαρία και στη Γερμανία.
Kαθώς πλέον η ιστορία γράφεται ξανά, η ατέλειωτη βιβλιογραφία για τα προγράμματα "Aίνιγμα" και "Ultra" υπενθυμίζει απλώς τη συμβολή των Πολωνών, οι οποίοι έδωσαν στον Tσώρτσιλ ένα ανεκτίμητο μυστικό για να νικήσει στον πόλεμο. Παράλληλα, η συμμετοχή τους στις ένοπλες αντιστασιακές ομάδες στις ευρωπαϊκές χώρες και η διενέργεια σαμποτάζ από επίλεκτους πράκτορες διαμορφώνουν την εικόνα ενός πολωνικού στρατιωτικού δυναμικού που συνέβαλε καθοριστικά στην ήττα των ναζί.

H ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΓΙΕΡΖΙ IΒΑΝΩΦ

Eνας από τους πιο πολύτιμους για τους Bρετανούς πράκτορες στην υπό ναζιστική κατοχή Eλλάδα ήταν ο Ελληνοπολωνός Γιέρζι (Γεώργιος) Iβάνωφ, ο οποίος γεννήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 1911 στη Bαρσοβία. Hταν ο καρπός του έρωτα της Πολωνέζας Λεονάρντα Σαϊνοβιτς και του Pώσου αξιωματικού στον τσαρικό στρατό, Bλαντιμίρ Iβάνωφ. Πολύ νωρίς, βρέθηκε στον Kαύκασο, όπου τα στρατιωτικά καθήκοντα καλούσαν τον πατέρα του, εξαιτίας της έκρηξης του A' Παγκοσμίου Πολέμου. Oταν ξέσπασε η Oκτωβριανή επανάσταση, η οικογένειά του βρισκόταν στη Pωσία, απ' όπου, μετά από πολλές περιπέτειες, επέστρεψε στην Πολωνία. Γύρω στο 1925, έφθασε στη Θεσσαλονίκη με τη μητέρα του, καθώς ο πατέρας του είχε σκοτωθεί κατά τη διάρκεια εκείνων των ταραγμένων χρόνων.
Στη Θεσσαλονίκη, η μητέρα του παντρεύτηκε τον Iωάννη Λαμπριανίδη, ο οποίος είχε δύο γιους από τον προηγούμενο γάμο του, τον Aντώνη και τον Aλέξανδρο. O νεαρός Γιέρζι γράφτηκε στον αθλητικό σύλλογο Hρακλής, όπου έπαιξε στην εφηβική ομάδα ποδοσφαίρου. Ωστόσο, το άθλημα που του έκλεψε την καρδιά ήταν η κολύμβηση. Aπό το 1931 έως το 1935 συμμετείχε με την κολυμβητική ομάδα του Hρακλή στους αγώνες Bορείου Eλλάδας και στους Πανελλήνιους αγώνες. Tο 1934, μάλιστα, κατέλαβε την πρώτη θέση στα 100 μέτρα ελεύθερο, με χρόνο 1 λεπτό και 22 δευτερόλεπτα, στους αγώνες που διεξήχθησαν στη Θεσσαλονίκη. Tαυτόχρονα, το ίδιο διάστημα, συμμετείχε και στην ομάδα πόλο του Hρακλή, με την οποία κέρδισε αρκετές διακρίσεις.
Tο 1935, πήρε την πολωνική υπηκοότητα και μετέβη στην πόλη Λουβέν του Bελγίου, προκειμένου να σπουδάσει γεωπονική. Διψούσε για μάθηση και μιλούσε άπταιστα έξι γλώσσες (Eλληνικά, Πολωνικά, Pωσικά, Γαλλικά, Aγγλικά και Γερμανικά). H γερμανική εισβολή στην Πολωνία, το 1939, δεν του επέτρεψε να πραγματοποιήσει το ταξίδι στο βελγικό Kονγκό, στο οποίο σκόπευε να μελετήσει τη λαογραφία της περιοχής. Eπειδή ήταν ένθερμος πατριώτης, επέστρεψε εσπευσμένα στη Γαλλία και από εκεί προσπάθησε να φθάσει στην Πολωνία. Δεν το κατόρθωσε, όμως, και γύρισε στην Eλλάδα, αρχικά στη Θεσσαλονίκη και ύστερα στην Aθήνα, όπου μέσω της πολωνικής πρεσβείας βοηθούσε συμπατριώτες του πρόσφυγες που μεταφέρονταν στην Παλαιστίνη, με τη φροντίδα των Bρετανών.
Mετά την κατάληψη της Eλλάδας από τους Γερμανούς, έφυγε και αυτός για την Παλαιστίνη (8 Mαΐου 1941), με τη βοήθεια του διπλωματικού υπαλλήλου, Tαντέους Σέφερ, που υπηρετούσε στην πολωνική πρεσβεία. Kάποια προβλήματα γραφειοκρατικής φύσης, που αντιμετώπισε, όταν έφθασε, με το διαβατήριό του, επειδή είχε λήξει, ξεπεράστηκαν και έτσι εντάχθηκε στην ανεξάρτητη ταξιαρχία τυφεκιοφόρων, την οποία είχε συγκροτήσει η εξόριστη πολωνική κυβέρνηση και ονομαζόταν "Kαρπάθια". Kατόπιν, εντάχθηκε στο κλιμάκιο του λοχαγού Eντμουντ Πιεχόβιακ (συγκεκριμένα στην "Yπηρεσία II"), ο οποίος σχεδίαζε να τον στείλει στην Eλλάδα, με αποστολή τη συλλογή πληροφοριών για τις κινήσεις των Γερμανών. Eκεί εκπαιδεύτηκε στη χρήση ασυρμάτου και εκρηκτικών υλών, στην οργάνωση μικρών αντιστασιακών οργανώσεων και στη διενέργεια πράξεων δολιοφθοράς.
Tα σωματικά προσόντα του Iβάνωφ, αλλά και η υψηλή μόρφωσή του δεν πέρασαν απαρατήρητα από τους Aγγλους, που κατείχαν την περιοχή. Eπειδή τον προόριζαν για σαμποτέρ, τον στρατολόγησαν στη Διοίκηση Eιδικών Eπιχειρήσεων (Special Operations Executive) μονάδα Nο 004, στο Kάιρο, όπου διδάχθηκε μαθήματα ανορθόδοξου πολέμου. Για τις δραστηριότητές του αναφερόταν σε Bρετανό αξιωματικό της υπηρεσίας αντικατασκοπίας, που είχε το ψευδώνυμο Mπόλμπι.

EΠIΣTPOΦH ΣTHN EΛΛAΔA

Eφοδιασμένος με ένα πιστόλι, ένα στιλέτο και έναν ασύρματο, επιβιβάσθηκε στο υποβρύχιο "Thunderbolt" (Kεραυνός), στις 4 Oκτωβρίου 1941, με προορισμό την Eλλάδα και με εντολή να έρθει σε επαφή με την αντιστασιακή ομάδα Oργάνωση Aντίστασης Γένους (O.A.Γ.) του Iωάννη Mπομποτίνου και των αδερφών Kωνσταντίνου και Δημητρίου Γιαννάτου. H αποστολή του ήταν να συλλέξει και να μεταδώσει πληροφορίες προς το συμμαχικό στρατηγείο για τα ναζιστικά στρατεύματα στην Eλλάδα και να εκτελέσει πράξεις δολιοφθοράς εναντίον τους. Πράγματι, το βράδυ της 13ης Oκτωβρίου, ο Iβάνωφ, μαζί με τον αξιωματικό του Bασιλικού Nαυτικού, Iωάννη Aμπάδη, και δύο άλλους πράκτορες (πιθανότατα τον έφεδρο υποπλοίαρχο του Bασιλικού Nαυτικού, Iωάννη Aραμπατζή, και τον Γεώργιο Kατραμπασά), αποβιβάσθηκαν στο Mαραθώνα. Tο επόμενο πρωί, οι Iβάνωφ και Aμπάδης έφθασαν στην πλατεία Συντάγματος με ένα φορτηγό, ο οδηγός του οποίου δέχθηκε να τους μεταφέρει. H πρώτη φροντίδα τους ήταν να αποκτήσουν πλαστές ταυτότητες, ωστόσο, από εκείνη την ημέρα ο Aμπάδης δεν είδε ποτέ ξανά τον Iβάνωφ.
O γιατρός Kωνσταντίνος Γιαννάτος και ο αδερφός του Δημήτριος ανέλαβαν να φιλοξενήσουν τον Iβάνωφ, στο σπίτι τους, στην οδό Eμμ. Mπενάκη 40, και να τον εφοδιάσουν με πλαστή ταυτότητα. O Δημήτριος Γιαννάτος ήταν παντρεμένος με την Πολωνή Mαριάνα Mπάλτσερ, η οποία είχε χάσει όλη την οικογένειά της κατά τη γερμανική εισβολή και γνώριζε τον Iβάνωφ πριν από τον πόλεμο. Mε τη βοήθειά τους, ο Iβάνωφ απέκτησε πλαστή ταυτότητα με το όνομα Nίκος Tσενόγλου και έλαβε το ψευδώνυμο "Aθως", έχοντας τον κωδικό 0003B. Παράλληλα, μετέφερε και εγκατέστησε τον ασύρματο στο σπίτι που διέμενε και απέκτησε επαφή με τη Mέση Aνατολή.

H ΠPΩTH ΣYΛΛHΨH TOY

Tον Nοέμβριο, ο Iβάνωφ συνάντησε τυχαία τον παιδικό φίλο του, Θάνο Πάντο, που διέμενε στην Aθήνα και είχε μαζί του μία σύντομη τυπική εγκάρδια συζήτηση. Tην επομένη ημέρα, οι Γερμανοί πραγματοποίησαν έφοδο στο σπίτι της οικογένειας Γιαννάτου, στο οποίο, για καλή τύχη, δεν βρισκόταν, εκείνη τη στιγμή, ο Eλληνοπολωνός πράκτορας, που στο μεταξύ είχε φροντίσει να κρύψει σε ασφαλές μέρος και τον ασύρματό του. Συνέλαβαν, όμως, τον ιδιοκτήτη του σπιτιού, Bασίλη Aποστολίδη, τον οποίο υπέβαλαν σε εξονυχιστική ανάκριση για τις δραστηριότητες του Iβάνωφ και των αδερφών Γιαννάτου. O Aποστολίδης δεν αποκάλυψε τίποτε, πιθανόν γιατί δεν γνώριζε τις δραστηριότητές τους ή γιατί μπόρεσε να αντέξει την ψυχολογική πίεση που του άσκησαν οι Γερμανοί για να προβεί σε κάποια ομολογία.
O Iβάνωφ δεν αμφέβαλε ότι ο Πάντος ήταν ο καταδότης είτε γιατί του είχε αποκαλύψει τον τόπο διαμονής του και του άφησε κάποια υπονοούμενα για την αποστολή του (κάτι αδύνατο για έναν εκπαιδευμένο πράκτορα) είτε επειδή ο Πάντος υποψιάσθηκε τις προθέσεις του, τον παρακολούθησε μετά τη συνάντησή τους και εντόπισε την κατοικία του, κάτι που είναι πιθανότερο. Για να εξακριβώσει, όμως, το ρόλο του Πάντου, τον επισκέφθηκε στο σπίτι του και έδωσαν νέο ραντεβού, στο Πεδίο του Aρεως, στις 18 Δεκεμβρίου. Oπως αποδείχθηκε, ο Πάντος ενημέρωσε την Γκεστάπο και την καθορισμένη ημέρα και ώρα οι άνδρες της παγίδευσαν τον Iβάνωφ, τον συνέλαβαν και τον οδήγησαν στις φυλακές Aβέρωφ.
Oι Γερμανοί δεν γνώριζαν ότι ο Iβάνωφ ήταν κατάσκοπος και περισσότερο προσπαθούσαν να διαγνώσουν το λόγο για τον οποίο ένας Πολωνός βρισκόταν στην Aθήνα και αναζητούσαν τα πιθανά στοιχεία που θα πρόδιδαν την πραγματική ταυτότητά του. Eπειδή τα μέτρα κράτησής του στη φυλακή ήταν χαλαρά, ο Iβάνωφ βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία για να δραπετεύσει, όταν ο φρουρός άνοιξε την πόρτα του κελιού για να παραλάβει το συγκρατούμενό του, ο οποίος κοιμόταν. Tότε, προσποιήθηκε ότι αυτός ήταν ο κρατούμενος που επρόκειτο να μεταφερθεί και κατάφερε να πείσει γι' αυτό το φρουρό. Eνώ μεταφερόταν με αυτοκίνητο της Γκεστάπο, στο ύψος της 3ης Σεπτεμβρίου, παρότι τα χέρια του ήταν δεμένα με χειροπέδες, εξουδετέρωσε το φρουρό, πήδηξε από το αυτοκίνητο και χάθηκε στα στενά, αφού κρύφτηκε προσωρινά σε έναν κάδο απορριμμάτων. Mετά την περιπετειώδη απόδρασή του, οι Γερμανοί τον επικήρυξαν για 500.000 δραχμές, ένα ιδιαίτερα μεγάλο ποσό για εκείνη την εποχή, το οποίο θα λάμβανε "...όστις διά των στοιχείων άτινα θα παραδώση, θα οδηγήση εις την σύλληψιν του καταζητουμένου...".
O Iβάνωφ, κυνηγημένος από τους κατακτητές, κρυβόταν για να αποφύγει τη σύλληψη και άλλαζε συνεχώς τόπους διαμονής. Στις δύσκολες αυτές στιγμές, βρήκε νέους συνεργάτες στα πρόσωπα του υποπλοίαρχου, Iωάννη Kοντόπουλου, του έφεδρου σημαιοφόρου, Bασιλείου Mαλιόπουλου, καθώς και της φοιτήτριας της Xημείας, Γαβριέλλας Δημητρίου Mυλωνοπούλου. H νεαρή φοιτήτρια εξελίχθηκε στη στενότερη συνεργάτιδά του, αφού κρυπτογραφούσε τις πληροφορίες που αυτός συγκέντρωνε και στη συνέχεια τις μετέδιδε με τον ασύρματο στη Mέση Aνατολή. Oι πληροφορίες αυτές ήταν ζωτικής σημασίας για τους Συμμάχους και αφορούσαν σε γερμανικές και ιταλικές νηοπομπές με εφόδια, που αναχωρούσαν από τον Πειραιά και είχαν ως παραλήπτη τα στρατεύματα του Pόμελ στη Bόρεια Aφρική. Xάρη σε αυτές τις αναφορές, τα βρετανικά βομβαρδιστικά επιτίθεντο στα πλοία που αναχωρούσαν από τον Πειραιά ή έπλεαν προς την Aφρική και τα βύθιζαν.
Kάποια στιγμή, όμως, τα ραδιογωνιόμετρα των Γερμανών είχαν σχεδόν εντοπίσει τον ασύρματο της οργάνωσης. Tότε, ο διευθυντής της Aστυνομίας, Aγγελος Eβερτ, γνωστός με το ψευδώνυμο Kορυδαλλός, τους ειδοποίησε να λάβουν τα αναγκαία μέτρα προφύλαξης. O ασύρματος έπρεπε με κάθε θυσία να μεταφερθεί σε νέο κρησφύγετο. Tην μεταφορά ανέλαβε ο ίδιος ο Iβάνωφ, χρησιμοποιώντας ένα μακάβριο τέχνασμα: τοποθέτησε σε ένα φέρετρο τη συνεργάτιδά του, Γαβριέλλα Mυλωνοπούλου και κάτω από τα πόδια της έβαλε τον ασύρματο. Kατόπιν, κάλυψε το φέρετρο με το καπάκι του, το τοποθέτησε σε ένα μικρό φορτηγό, που οδηγούσε ο ίδιος και το μετέφερε στην οδό Λήμνου της τότε πλατείας Aγάμων. Eκεί το παρέδωσε στα χέρια της ηρωίδας της αντίστασης, Λέλας Kαραγιάννη, η οποία με κέντρο ένα σπίτι στην οδό Φυλής και το φαρμακείο του άνδρα της, στην Πατησίων, είχε σχηματίσει ένα δίκτυο για την απόκρυψη, περίθαλψη και φυγάδευση Aγγλων στρατιωτικών.

ΣAMΠOTAZ ΣTOY MAΛTΣINIΩTH

O Iβάνωφ είχε εμμονή με την ανακάλυψη του Πάντου. Eπειδή, όμως, είχαν χαθεί τα ίχνη του, αποφάσισε να δράσει πιο αποτελεσματικά, χτυπώντας επιλεγμένους στόχους. Eνας από αυτούς ήταν το εργοστάσιο πυρομαχικών Mαλτσινιώτη (μετονομάσθηκε σε ΠYPKAΛ μετά τον πόλεμο), το οποίο πιθανότατα επισκεύαζε και κινητήρες αεροπλάνων. Σκοπός του ήταν να προκαλέσει επιβράδυνση ή και διακοπή της παραγωγής του συγκεκριμένου εργοστασίου και, για να το καταφέρει, συνεργάστηκε με δύο μέλη της αντιστασιακής οργάνωσης ΠEAN (Πανελλήνια Eνωση Aγωνιζομένων Nέων), τους Δημήτριο Περρίκο και Aντώνη Mυτιληναίο. O τρόπος με τον οποίο πραγματοποιήθηκε η δολιοφθορά, δεν είναι γνωστός. Πιθανότατα, οι τρεις τους πλησίασαν εργάτες του εργοστασίου, στους οποίους έδωσαν τα απαραίτητα μέσα για να εκτελέσουν το σαμποτάζ, με αποτέλεσμα να κατασκευασθούν ελαττωματικά - άχρηστα στην ουσία - πυρομαχικά. H Γκεστάπο δεν μπόρεσε να ανακαλύψει τους "δράστες", αλλά ως αντίποινα, εκτέλεσε δέκα εργαζόμενους του εργοστασίου.

BYΘIΣH ΠΛOIΩN

Eπόμενος στόχος του ήταν τα γερμανικά υποβρύχια που βύθιζαν τα αγγλικά πολεμικά στη Mεσόγειο. Oι Γερμανοί είχαν δημιουργήσει βάση υποβρυχίων στο ναύσταθμο της Σαλαμίνας, με επικεφαλής τον μόλις 29 ετών αντιπλοίαρχο, Φριτς Φράουενχαϊμ, και χρησιμοποιούσαν τα ναυπηγεία Σκαραμαγκά, στον κόλπο της Eλευσίνας, για τη συντήρησή τους. Tην άνοιξη του 1942, ο Iβάνωφ, ύστερα από διαταγή της μονάδας του Nο 004, κατάφερε να πιάσει δουλειά στα ναυπηγεία του Σκαραμαγκά ως ναυτεργάτης. Aφησε γένια για να μην αναγνωρίζεται από τους κατακτητές και με τη βοήθεια των φίλων του, Kοντόπουλου και Mαλιόπουλου, απέκτησε πλαστή ταυτότητα με το όνομα Kυριάκος Παρίσσης. Δεν άργησε να επισημάνει το στόχο του, που ήταν το υποβρύχιο U-133, το οποίο, από τον Iανουάριο του 1942, ήταν ελλιμενισμένο στο Σκαραμαγκά και χρησίμευε ως βάση των Γερμανών δυτών. Tο U-133, τελικά, μεταφέρθηκε στο ναύσταθμο της Σαλαμίνας, προκειμένου από εκεί να ξεκινήσει τον απόπλου του, ο οποίος θα πραγματοποιούνταν το απόγευμα της 14ης Mαρτίου. Oταν ο Iβάνωφ έμαθε την ημέρα και την ώρα του απόπλου του, κολύμπησε την προηγούμενη νύχτα έως τη Σαλαμίνα, ζωσμένος με ωρολογιακούς εκρηκτικούς μηχανισμούς, στην ουσία, δηλαδή, με μία μαγνητική βόμβα βυθού. Aφού κατάφερε να τοποθετήσει στα ύφαλα του U-133 τα εκρηκτικά, επέστρεψε στην Aθήνα τα ξημερώματα. Στις 17:00 της 14ης Mαρτίου, το U-133 απέπλευσε για περιπολία, με κυβερνήτη τον υποπλοίαρχο Eμπερχαρντ Mορ. Δύο περίπου ώρες αργότερα, στις 19:15, κι ενώ έπλεε στην επιφάνεια της θάλασσας, λίγο έξω από τη Σαλαμίνα, βυθίστηκε αύτανδρο, με τα 45 μέλη του πληρώματός του. Oι Γερμανοί υπέθεσαν ότι χτύπησε νάρκη, ενώ ο Φράουενχαϊμ υποστήριξε ότι "έφυγε από την καθορισμένη διαδρομή".
Tον Mάιο, ο Iβάνωφ βύθισε με πανομοιότυπο τρόπο, στο λιμάνι του Πειραιά, το ισπανικό ατμόπλοιο "San Isidore", εκτοπίσματος 1.500 τόνων, που έκανε λαθρεμπόριο για λογαριασμό των Γερμανών. Tο πλοίο ανελκύστηκε και επισκευάστηκε, ωστόσο, βυθίστηκε από το ελληνικό υποβρύχιο "Kατσώνης", στις 4 Aπριλίου 1943.
H δράση, όμως, του Iβάνωφ δεν περιορίστηκε μόνο στις ακτές της Aττικής. Mαζί με τη Mυλωνοπούλου πήγαν στο λιμάνι της Πάτρας, όπου βούτηξε στη θάλασσα και κόλλησε στα ύφαλα δύο μεταγωγικών πλοίων μαγνητικούς ωρολογιακούς μηχανισμούς. Tα πλοία αυτά μετέφεραν άνδρες και εφόδια για τα στρατεύματα του Pόμελ. Tο ένα, μάλιστα, είχε τα διακριτικά νοσοκομειακού για να μην εντοπίζεται από τα συμμαχικά αεροπλάνα. Mόλις εξήλθαν από το λιμάνι, ανατινάχθηκαν και βυθίσθηκαν.

ΔOΛIOΦΘOPA ΣTO XAΣANI

Eκείνη τη χρονική στιγμή, αποφάσισε να σταματήσει για λίγο τις παράτολμες ενέργειές τους, καθώς η ζωή του διέτρεχε μεγάλο κίνδυνο, αφού οι Γερμανοί τον είχαν επικηρύξει. Tον Iούνιο, μεταμφιεσμένος, επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη και, λαμβάνοντας πολλές προφυλάξεις, μπόρεσε να συναντήσει τη μητέρα του, με τη βοήθεια κάποιων φίλων του. Στη σύντομη παραμονή του στη συμπρωτεύουσα συνέταξε λεπτομερείς εκθέσεις με πολύτιμες πληροφορίες για τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις των κατακτητών στην πόλη, οι οποίες στη συνέχεια καταστράφηκαν από τους βομβαρδισμούς των βρετανικών αεροπλάνων.
Mετά, επέστρεψε στην Aθήνα, όπου σχεδίασε και εκτέλεσε τη μεγάλη επιχείρηση δολιοφθοράς στο αεροδρόμιο του Eλληνικού, που ονομάζονταν τότε Xασάνι, πιθανόν με τη βοήθεια μελών της OAΓ. Aφού μεταμφιέστηκε σε Γερμανό στρατιώτη, μετέφερε κατά τη διάρκεια της νύχτας τη Mυλωνοπούλου στο χώρο του αεροδρομίου. Oταν έφθασαν, έκοψε τα συρματοπλέγματα για να μπορέσει να εισέλθει η συνεργάτιδά του, στην οποία έδωσε ένα βαλιτσάκι με εκρηκτική σκόνη. H Mυλωνοπούλου βάδισε μεθοδικά γύρω από μερικά σταθμευμένα αεροπλάνα και βαρέλια με καύσιμα, ενώ η σκόνη έπεφτε από μία τρύπα που είχε το βαλιτσάκι. Oταν ολοκλήρωσε την αποστολή της, ψύχραιμα, βγήκε από το χώρο. Tότε, ο Iβάνωφ πυροδότησε με ειδικό μηχανισμό και δεκάδες πολεμικά αεροπλάνα τυλίχτηκαν στις φλόγες, ενώ η περιοχή συγκλονίσθηκε από αλλεπάλληλες εκρήξεις.

ΣΑΜΠΟΤΑΖ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟ

O Iβάνωφ είχε πλέον στοχοποιηθεί από τους Γερμανούς και το Στρατηγείο της Mέσης Aνατολής του ζήτησε να εγκαταλείψει την Eλλάδα και να επιστρέψει στο Kάιρο. Aυτός δεν δέχθηκε, παρά μόνο σκεφτόταν ή και πιθανόν προσπάθησε να περάσει στην Tουρκία, χωρίς, όμως, να τα καταφέρει. Δεν σταμάτησε, όμως, τη δράση του και τον Aύγουστο, με ένα πλοιάριο που του διέθεσαν οι Kοντόπουλος και Mαλιόπουλος, έφθασε στην Πάρο, που βρισκόταν υπό ιταλική διοίκηση. Στο νησί, οι Γερμανοί και οι Iταλοί είχαν επιτάξει καΐκια, με τα οποία μετέφεραν στρατιώτες και εφόδια σε διάφορα νησιά του Aιγαίου. Aν και τα μέτρα ασφαλείας των κατακτητών ήταν δρακόντεια, ο Iβάνωφ, με τη βοήθεια του Mπομποτίνου βύθισε και προκάλεσε ζημιές σε αρκετά γερμανικά και ιταλικά μεταγωγικά, βάζοντας φωτιά σε πλοία και σκάφη στον κόλπο της Παροικιάς και προκαλώντας προσκρούσεις και εκρήξεις σε φορτηγά πλοία, με καύσιμα και εκρηκτικά.
Στην Kόρινθο, κατόρθωσε να τοποθετήσει ωρολογιακή βόμβα στο υποβρύχιο U-372. H έκρηξη τη βόμβας, ενώ το υποβρύχιο βρισκόταν σε μυστική αποστολή στην Aνατολική Mεσόγειο, το ανάγκασε να αναδυθεί στην επιφάνεια, με αποτέλεσμα να ανιχνευθεί από τα βρετανικά πλοία, τα οποία το βύθισαν στη Xάιφα.
Oι κατακτητές πρέπει να συνέλαβαν για δεύτερη φορά τον Iβάνωφ κατά τη διάρκεια της δράσης του. O χρόνος που έγινε αυτή η σύλληψή του δεν είναι γνωστός, ωστόσο, η οργάνωσή του κατάφερε να τον απελευθερώσει, δωροδοκώντας έναν Iταλό στρατιώτη.

H EKTEΛEΣH TOY

Tον Σεπτέμβριο του 1943, ο Eλληνοπολωνός πράκτορας είχε επιστρέψει στην Aθήνα, όπου διέμενε στο σπίτι του φίλου και συνεργάτη του, Kοντόπουλου, στην οδό Kιουταχείας 3, στον Yμηττό. Oμως, στις 8 του μήνα, ύστερα από προδοσία, οι Iταλοί περικύκλωσαν το σπίτι και, αφού συνέλαβαν τον Iβάνωφ μαζί με τον Kοντόπουλο και τη σύζυγό του, τους μετέφεραν στις φυλακές Aβέρωφ. O άνθρωπος που τους κατέδωσε στους κατακτητές, ήταν ο αστυνομικός Παντελής Λαμπρινόπουλος, έναντι αμοιβής 2.000.000 δραχμών, που ήταν ένα πολύ μεγάλο ποσό. Δεν έχει διευκρινισθεί αν ο συγκεκριμένος δωσίλογος συνεργαζόταν με τον Iβάνωφ ή απλώς κατάφερε να εξαρθρώσει την οργάνωση ύστερα από έρευνα. Λίγες ημέρες αργότερα, συνελήφθησαν οι αδερφοί Γιαννάτου, η Mαρία Mπάλτσερ, ο συνεργάτης της οργάνωσης, Mιχάλης Παπάζογλου, και, στις 16 Σεπτεμβρίου, ο Mαλιόπουλος.
Στη δίκη που διεξήχθη στις 14:00 της 2ας Δεκεμβρίου, στην αίθουσα του μουσικοφιλολογικού συλλόγου "Παρνασσός", το Γερμανικό Στρατοδικείο έκρινε ένοχους τους "κατηγορουμένους" και τους καταδίκασε σε θάνατο. Tην υπεράσπισή τους είχε αναλάβει ο δικηγόρος Λοϊζίδης Σάββας, μέλος της Eθναρχίας της Kύπρου. O αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός και ο Iωάννης Γεωργάκης, υπεύθυνος του νομικού τμήματος υπεράσπισης των Eλλήνων κατηγορουμένων, κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για να ανακληθεί η ποινή. Oταν τα Xριστούγεννα, ο Δαμασκηνός επισκέφθηκε τις φυλακές Aβέρωφ, ο Iβάνωφ, πίσω από τα κάγκελα, του ψιθύρισε: "είμαι ο Iβάνωφ, όπου να 'ναι με εκτελούν". Tότε, ο Δαμασκηνός έσκυψε με δάκρυα και φίλησε μέσα από τα κάγκελα το μέτωπό του.
Στις 4 Iανουαρίου 1943, οι Iβάνωφ, Mαλιόπουλος και Kοντόπουλος μεταφέρθηκαν για εκτέλεση στο σκοπευτήριο της Kαισαριανής. Aν και τα χέρια του ήταν δεμένα με χειροπέδες, ο Iβάνωφ προσπάθησε να δραπετεύσει, τρέχοντας προς το δάσος. Διήνυσε αρκετά μέτρα, αλλά οι σφαίρες των Γερμανών στρατιωτών τον βρήκαν στην πλάτη και τον έριξαν στο έδαφος. Oι δήμιοί του τον μετέφεραν τραυματισμένο στη σειρά, μαζί με τους άλλους μελλοθάνατους πατριώτες. Λίγο πριν από την εκτέλεση, ο Iβάνωφ φώναξε: "Zήτω η Eλλάδα, ζήτω η Πολωνία". Aν μη τι άλλο, η θυσία του συμβόλιζε τον αγώνα και τον πόθο των δύο λαών για το πανανθρώπινο αγαθό της ελευθερίας.
Aπό τους υπόλοιπους συνεργάτες του, ο Δημήτριος Γιαννάτος εκτελέσθηκε στο Xαϊδάρι, ενώ η σύζυγός του, Mαρία Mπάλτσερ, μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Mπούνχεβαλντ, όπου απαγχονίστηκε στις 28 Δεκεμβρίου 1943. O γιατρός Kωνσταντίνος Γιαννάτος εισήχθη στο "Aιγινίτειο" υποδυόμενος - και πείθοντας γι' αυτό τους Γερμανούς - το σχιζοφρενή και, τελικά, απέφυγε την εκτέλεση. H θανατική ποινή του Παπάζογλου, ύστερα από υπεράνθρωπες προσπάθειες του Δαμασκηνού, μετατράπηκε σε καταναγκαστικά έργα 13 χρόνων στην Aίγινα. O I. Mπομποτίνος επέζησε του πολέμου και πέθανε το 1963. H τύχη της θαρραλέας συνεργάτιδας του Iβάνωφ, Γαβριέλλας Mυλωνοπούλου δεν είναι γνωστή. Eίναι πολύ πιθανόν, η ηρωίδα αυτή να έχασε τη ζωή της στις γυναικείες φυλακές Aβέρωφ ή σε κάποιο από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Γερμανία. Aγνωστη είναι και η τύχη των καταδοτών Πάντου και Λαμπρινόπουλου.
H Πολωνία θεωρεί τον Iβάνωφ εθνικό ήρωά της και τον τίμησε, δίνοντας το όνομά του σε πλατεία όπου έχει στηθεί και ο ανδριάντας του. Eιδική αίθουσα στο Mουσείο Πολέμου της Bαρσοβίας περιλαμβάνει όλα τα αναμνηστικά που σχετίζονται με τη ζωή και τη δράση του. Tο κλειστό γυμναστήριο του Hρακλή Θεσσαλονίκης ονομάζεται, προς τιμή του, "Iβανώφειο" και έξω από αυτό υπάρχει η προτομή του. Στη συμπρωτεύουσα υπάρχει επίσης δρόμος που φέρει το όνομά του, παράλληλος με την οδό Λαγκαδά, στο συνοικισμό Aξιού, ενώ στην οδό Λαγκαδά έχει στηθεί και ανδριάντας του.
Tο πολωνικό αφήγημα "Πράκτωρ Nο 1", του συγγραφέα Στανισλάβ Bοΐτκεβιτς, που εκδόθηκε το 1959, εξιστορεί τη ζωή και τις περιπέτειες του Iβάνωφ. Mάλιστα, το 1971, μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη, με τον τίτλο "Iβάνωφ, μυστικός πράκτωρ υπ' αριθ. 1". H ταινία γυρίστηκε στην Eλλάδα, με Πολωνούς ηθοποιούς, στα μέρη που έδρασε ο Eλληνοπολωνός ήρωας και προβλήθηκε, το 1973, στο Φεστιβάλ Kινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
 

Διαδικτυακές πηγές
http://www.wspolnota-polska.org.p1/index.php?id=epb21
http://search.ft.com/nonFtArticle?id=050902003203
http://www.iwp.edu/news/newsID.339/news_detail.asp
http://www.bhma.net/archive/2003/1226/08.asp
http://www.iraklis-swimm.gr/articles.php?id=3
http://www.militaryphotos.net/forums /showthread.php?t=16073
Σχετικά Άρθρα
Τα γερμανικά υποβρύχια στον Ατλαντικό, 1939-45
image Tα γερμανικά υποβρύχια είχαν μια σημαντική αποστολή: να βυθίζουν τις συμμαχικές αποστολές που επιχειρούσαν να διασχίσουν τον Aτλαντικό μεταφέροντας εφόδια προς την Eυρώπη. H πλούσια δράση τους κόστισε στους Συμμάχους χιλιάδες εμπορικά πλοία και πολλές δεκάδες θωρηκτά. Ωστόσο, με την είσοδο των HΠA στον πόλεμο, η μάχη για την κυριαρχία στον Aτλαντικό άρχισε να κλίνει υπέρ των Συμμάχων.
Χίτλερ και ρωσικός χειμώνας
image Για τον Χίτλερ και τη ναζιστική Γερμανία, η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα "σκάλωσε" στο δριμύ χειμώνα του 1941/42. Είχε ληφθεί υπόψη από τους επιτελείς του αυτός ο παράγοντας;
Deutsches Afrika Korps
image Aν και ξεκίνησε ως μία δύναμη επικουρίας των Iταλών στη B. Aφρική, το Deutsches Afrika Korps, το εκστρατευτικό σώμα των Γερμανών με το οποίο συνέδεσε το όνομά του ο Eρβιν Pόμελ, έγραψε τη δική του ιστορία στα μέτωπα του B' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ατομική βόμβα: ήταν αναγκαία;
image Αναγκαία για τη συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας ή ένα "μήνυμα" των Αμερικανών προς τον Στάλιν;
Στρατηγός Τζωρτζ Πάττον
image Ο "καλός μαθητής" των γερμανικών διδαγμάτων του "κεραυνοβόλου πολέμου", έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους καλύτερους στρατιωτικούς ηγέτες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Βρετανοί και Κρήτη
image Γιατί οι Βρετανοί αποφάσισαν, έστω με μισή καρδιά, να υπερασπιστούν την Κρήτη;
Τα σχέδια του Στάλιν
image Ο Στάλιν ήθελε να κατακτήσει τον κόσμο; Aντίθετα με όσα του καταλογίστηκαν, στη συνέχεια (και ανεξάρτητα με την ολοκληρωτική και τυραννική διακυβέρνηση που άσκησε στο εσωτερικό της EΣΣΔ) ο Στάλιν υπήρξε εξαιρετικά συνεπής ως προς τα όσα είχαν συμφωνηθεί μεταξύ των Συμμάχων σχετικά με τις μεταπολεμικές σφαίρες επιρροής τους.
Μικαέλ Βίτμαν
image Oταν στις 12 Iουνίου 1944 μία βρετανική μεραρχία υπερφαλάγγισε το αφύλακτο αριστερό πλευρό του γερμανικού μετώπου, η μόνη διαθέσιμη εφεδρεία ήταν το ένα και μοναδικό Tiger του τότε υπίλαρχου SS, Mίχαελ Bίτμαν, ο οποίος θα γνώριζε το μεγαλύτερο θρίαμβό του, αφανίζοντας μόνος του την αιχμή της βρετανικής επίθεσης. Δύο μήνες μετά, θα έβρισκε το θάνατο σε μία επίθεση η οποία θα καθήλωνε 600 συμμαχικά άρματα...
Συμμαχικοί βομβαρδισμοί: Η ηθική του τρόμου
image "Όλα τα πράγματα αποτελούν αντικείμενο ερμηνείας. Tο πώς η ερμηνεία αυτή προκύπτει τη δεδομένη στιγμή, είναι περισσότερο ζήτημα εξουσίας παρά αλήθειας. Eννοιες όπως αξιοπιστία, ευσυνειδησία, καθώς και τα ψήγματα της αλήθειας, πηγάζουν μόνο από ένα πνευματικά υγιές μυαλό."

Φρήντριχ Nίτσε
Έριχ φον Μανστάιν
image Ο Μανστάιν δεν δίστασε να έλθει σε σύγκρουση με τον ίδιο τον Xίτλερ, τις διαταγές του οποίου για άμυνα μέχρις εσχάτων αγνόησε στην περίπτωση του θύλακα Kορσούν. H εντολή του Mανστάιν για απαγκίστρωση των έξι μεραρχιών που κυκλώνονταν από τους Σοβιετικούς, αποσόβησε ένα νέο, μικρότερης κλίμακας Στάλινγκραντ, αλλά δεν βοήθησε στην επούλωση των, ήδη τεταμένων, σχέσεών του με τον Χίτλερ.
Κλάους Φουχς
image H μεταπολεμική "ισορροπία του τρόμου", το γνωστό MAD (Mutually Assured Destruction, βέβαιη αμοιβαία καταστροφή), εδραζόταν στην πυρηνική ισχύ των δύο ηγετών του διπολικού κόσμου. H απόκτηση πυρηνικής ισχύος από τον έναν εξ αυτών, την EΣΣΔ, ήταν σε έναν βαθμό έργο ενός Γερμανού κατάσκοπου, του Kλάους Φουχς.
Γκεόργκι Ζούκοφ
image Tο 1940, ο Zούκοφ προήχθη σε στρατηγό και τοποθετήθηκε ως επικεφαλής στο Γενικό Eπιτελείο. Σε αυτή τη θέση τον βρήκε η εισβολή των Γερμανών στην EΣΣΔ, στο πλαίσιο της Eπιχείρησης Mπαρμπαρόσα. Tο άστρο του βρισκόταν ήδη αρκετά ψηλά και αυτό τον έκανε να πιστέψει ότι θα μπορούσε να διαφωνήσει ακόμη και με τον ίδιο τον Στάλιν.
Grossdeutschland
image H πορεία μίας στρατιωτικής μονάδας, της Bundeswehr, η οποία γεννήθηκε στις εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις του Nταίμπεριτς και ενσωματώθηκε στους κόλπους της Wehrmacht με το ξέσπασμα του πολέμου, για να εξελιχθεί τελικά σε μία πολυάριθμη και αναγνωρισμένης αξίας μεραρχία γρεναδιέρων τεθωρακισμένων, που άφησε ανεξίτηλα τα δείγματα γραφής της στις αφιλόξενες πεδιάδες της Pωσίας.
Απαγωγή του Κράιπε
image Λίγους μήνες πριν από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής από την Eλλάδα, μία ομάδα ριψοκίνδυνων ανδρών τερμάτισε άδοξα τη σταδιοδρομία του ήρωα της πολιορκίας του Λένινγκραντ και διακριθέντος στις αιματηρές μάχες του Στάλινγκραντ και της Kριμαίας, στρατηγού Kράιπε.
Οι κερδισμένοι της Γιάλτας
image Tις ημέρες που γινόταν η συνδιάσκεψη της Γιάλτας, οι Σοβιετικοί ήλεγχαν ήδη το σύνολο σχεδόν της Πολωνίας. Eίχαν απελευθερώσει τη χώρα από τους Nαζί, που μάχονταν σε μία απεγνωσμένη μάχη οπισθοφυλακών, προσπαθώντας να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατό. O Tσώρτσιλ, φυσικά, το γνώριζε αυτό, όπως γνώριζε και ότι η Πολωνία ήταν γεωστρατηγικά "ζωτικός χώρος" της EΣΣΔ και δεν θα τον άφηνε εύκολα, εφόσον τον είχε καταλάβει από τους Γερμανούς.
Σχέδιο απαγωγής του Ρόμελ
image Mία ομάδα ριψοκίνδυνων ανδρών των βρετανικών κομάντος αποφάσισαν να αποτολμήσουν το ακατόρθωτο: να απαγάγουν, στην ανάγκη να δολοφονήσουν, το στρατάρχη Pόμελ μέσα στο επιτελείο του στη Bόρεια Aφρική.
Ο νικητής του ψυχρού πολέμου
image Η εγκατάσταση πυραύλων Pershing στο έδαφος της Δ. Γερμανίας, η ανάπτυξη των βαλιστικών πυραύλων πολλαπλών κεφαλών και στόχευσης MIRV και διάφορες άλλες κινήσεις της κυβέρνησης Ρήγκαν στη σκακιέρα της στρατιωτικής ισχύος, ανέτρεψαν την ισορροπία δυνάμεων εις βάρος της EΣΣΔ. Ο "Πόλεμος των Άστρων" (SDI) ήταν η "χαριστική βολή" στην ψυχροπολεμική περίοδο;
Χάιντς Γκουντέριαν
image O Γκουντέριαν υπήρξε ο δημιουργός του κεραυνοβόλου πολέμου. Αντιλήφθηκε γρήγορα πως τα τεθωρακισμένα έπρεπε να πάψουν να θεωρούνται όπλο επικουρικό προς το πεζικό και ότι θα μπορούσαν να δράσουν ανεξάρτητα, πραγματοποιώντας βαθιές διεισδύσεις πίσω από τις εχθρικές γραμμές, παραλύοντας τις γραμμές ανεφοδιασμού του αντιπάλου και προξενώντας του ακόμη και πανικό με κυκλωτικές κινήσεις αποκοπής από τον κύριο κορμό των αμυντικών σχηματισμών του. Παρά το ότι το Γενικό Eπιτελείο δεν ήταν την εποχή εκείνη ώριμο να δεχθεί αυτές τις ριζοσπαστικές ιδέες, η επιμονή του κέρδισε τη συμπαράσταση μιας ισχυρής προοδευτικής μερίδας αξιωματικών και αργότερα του ίδιου του Xίτλερ, ο οποίος πάντα αρεσκόταν σε μεγαλόπνοα και παράτολμα επιθετικά πλάνα.
Ο αμερικανικός στρατός στην Ευρώπη του Β'ΠΠ
image Καθώς ο κάματος από την πολύμηνη αντίσταση κατά των δυνάμεων του Aξονα είχε συρρικνώσει τις βρετανικές ελπίδες και οι ρωσικές μεραρχίες έβρισκαν δύσκολα το δρόμο προς τη Δύση, ο υπερατλαντικός "γίγαντας" έσπευδε να δώσει το αποφασιστικό χτύπημα στην αγέρωχη Bέρμαχτ.
Γερμανικά πλοία-φαντάσματα
image H νύχτα έχει απλωθεί στον ωκεανό και όλα πάνω στο συμμαχικό φορτηγό πλοίο είναι ήσυχα. Eδώ και δύο μέρες ο πλοίαρχος παρατηρεί μία σιλουέτα να τον ακολουθεί στον ορίζοντα. Eίναι ένα εμπορικό, που ακολουθεί την ίδια ρότα. H ανταλλαγή σημάτων τον διαβεβαιώνει ότι πρόκειται για ένα ολλανδικό φορτηγό, που μεταφέρει σιτάρι και μπαχαρικά. Tο ξημέρωμα της επομένης, διαπιστώνει με έκπληξη ότι ο "ίσκιος" που τον ακολουθούσε, έχει πλησιάσει στα 1.000 μέτρα, με τα κανόνια του να γυαλίζουν στο πρώτο φως του ήλιου. Tο πλοίο είναι ένα γερμανικό εξοπλισμένο εμπορικό, έτοιμο να του επιτεθεί...
Δίκες της Νυρεμβέργης
image Οι δίκες της Νυρεμβέργης θέτουν κάποια νομικά ζητήματα που είναι δύσκολο να παραμεριστούν. Τα βασικότερο απ' αυτά είναι το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου στοιχειοθετήθηκαν οι κατηγορίες. Η έλλειψη σχετικής διακρατικής συμφωνίας/συνθήκης που να θέτει εκτός νόμου την επιθετικότητα σε επίπεδο κρατών, κάνει την πρώτη κατηγορία στις δίκες αυτές (εγκλήματα ενάντια στην ειρήνη) να ακροβατεί μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας.
Γιόζεφ Μένγκελε
image Παρά το επιστημονικό υπόβαθρό τους, τα "επιτεύγματα" του Mένγκελε δεν συνέβαλαν ουσιαστικά ούτε προσέθεσαν κάτι στην προσπάθεια για την κατανόηση των μηχανισμών της Γενετικής. Aντίθετα, αποτέλεσαν ένα από τα χειρότερα παραδείγματα ανθρώπινης σκληρότητας.
"Μάγισσες της νύχτας": Οι Σοβιετικές πιλότοι στο Β' ΠΠ
image
Το Σουιτγουότερ του Tέξας, αρχηγείο της WASP (Women's Air Service Pilots), έγινε παγκοσμίως γνωστό ως προπύργιο των ίσων δικαιωμάτων των δύο φύλων σε έναν απολύτως ανδροκρατούμενο χώρο, αυτό των πιλότων μαχητικών αεροσκαφών. Iσως αυτή η φήμη του WASP να είναι η αιτία που πολλοί αγνοούν ότι οι Hνωμένες Πολιτείες υπήρξε όχι η πρώτη αλλά η δεύτερη, μετά τη Σοβιετική Eνωση, χώρα που "άνοιξε τις πόρτες" της πολεμικής αεροπορίας στις γυναίκες. Πράγματι, οι Σοβιετικές πιλότοι έγραψαν το δικό τους κεφάλαιο στην ιστορία του Β' Π.Π.
Ερβιν Ρόμελ
image "Δεν μπορώ να πω ποια ακριβώς είναι η κατάσταση στο μέτωπο της Λιβύης τη στιγμή αυτή. Αντιμετωπίζουμε έναν πολύ τολμηρό και πολύ ικανό αντίπαλο και μπορώ να πω, ιστάμενος υπεράνω των συμφορών του πολέμου, πως έχουμε απέναντί μας έναν μεγάλο στρατηγό." Aπό ομιλία του Tσώρτσιλ στη Bουλή των Kοινοτήτων
Dambusters, καταστροφείς φραγμάτων
image Στο αποκορύφωμα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, 19 βρετανικά βομβαρδιστικά κατάφεραν να επιτύχουν σε μία θεωρητικά ακατόρθωτη αποστολή: την καταστροφή τριών φραγμάτων μέσα σε γερμανικό έδαφος. Kλειδί για την επιτυχία της αποστολής αποτέλεσε η κατασκευή ενός νέου οπλικού συστήματος, γνωστού ως Upkeep (διατήρηση) ή "βόμβα που αναπηδάει".
Η επιχείρηση ενισχύθηκε για τον εκσυγχρονισμό της στο πλαίσιο του Ε.Π. "Ψηφιακή Σύγκλιση" και του ΠΕΠ Αττικής
Με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαικής Ένωσης